Adhyaya 49

Verse 1

[दाक्षिणात्य अधिक पाठका इं श्लोक मिलाकर कुल ३० ६ “लोक हैं।] नल रत (0) आज अत 3 पज्चचत्वारिशो< ध्याय: उभय पक्षके सैनिकोंका उन्ड-युद्ध संजय उवाच पूर्वाह्नि तस्य रौद्रस्य युद्धमह्नो विशाम्पते । प्रावर्तत महाघोरें राज्ञां देहावकर्तनम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—மக்கள்தலைவனே! அந்தக் கொடுஞ்சினம் நிறைந்த யுத்த நாளின் முற்பகலில், அரசர்களின் உடல்களை வெட்டித் தள்ளும் மிகக் கொடிய போர் தொடங்கியது।

Verse 2

कुरूणां सृञजयानां च जिगीषूणां परस्परम्‌ । सिंहानामिव संह्वादो दिवमुर्वी च नादयन्‌

குருக்களும் ஸ்ரிஞ்ஜயர்களும் ஒருவரை ஒருவர் வெல்லும் வேட்கையுடன் சிங்கங்களைப் போல முழங்கினர்; அந்தச் சிங்கநாதம் பூமியையும் ஆகாயத்தையும் அதிரச் செய்தது।

Verse 3

आसीत्‌ किलकिलाशब्दस्तलशड्खरवै: सह । जज्षिरे सिंहनादाश्न शूराणां प्रतिगर्जताम्‌,तल और शंखोंकी ध्वनिके साथ सैनिकोंका किलकिल शब्द गूँज उठा। एक-दूसरेके प्रति गर्जना करनेवाले शूरवीरोंके सिंहनाद होने लगे

கைத்தாளங்களும் சங்குகளும் முழங்க, படைகளின் ‘கிலகில’ ஆரவாரம் எழுந்தது; ஒருவருக்கொருவர் எதிரொலிக்கக் கர்ஜித்த வீரர்களின் சிங்கநாதங்கள் பரவின।

Verse 4

तलत्राभिह्वताश्षैव ज्याशब्दा भरतर्षभ | पत्तीनां पादशब्दक्ष वाजिनां च महास्वन:

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பரதகுலச் சிறந்தவனே! கைமணிக்காப்புகள் மோதும் ஒலி, வில்லின் நாண் துடிக்கும் சத்தம், காலாட்களின் கனமான அடியொலி, குதிரைகளின் உரத்த கிண்ணரவு—இவை அனைத்தும் ஒன்றாகச் சேர்ந்து அச்சமூட்டும் ஒரே பேரொலியாக எழுந்தன; படைகள் முழுமையாகப் போரில் பாய்ந்தன என்பதைக் குறிக்கும் அபசகுன ஒலிபோல் அது முழங்கியது.

Verse 5

तोत्राडकुशनिपातश्च आयुधानां च नि:स्वनः । घण्टाशब्दश्न नागानामन्योन्यमभिधावताम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—சாட்டையின் சடசடப்பும் அங்குசத்தின் அடிகளும், ஆயுதங்களின் மோதல் ஒலியும், ஒருவரையொருவர் தாக்க ஓடும் யானை அரசர்களின் மணியொலியும்—இவை அனைத்தும் சேர்ந்து உடல் மயிர் சிலிர்க்கும் பேரொலியாகப் பெருகின; உயிர்களைத் தள்ளி அடித்து முன்னேற்றும் போரின் இருண்ட அறநெறிக் கெடுதலின் கேட்கும் உருவம்போல் அது இருந்தது.

Verse 6

तस्मिन्‌ समुदिते शब्दे तुमुले लोमहर्षणे । बभूव रथनिर्घोष: पर्जन्यनिनदोपम:

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த கலகலப்பான, மயிர் சிலிர்க்கச் செய்யும் பேரொலி எழுந்தபோது, ரதங்களின் கனத்த முழக்கமும் பரவியது—மழைமேகங்களின் கொடுங்கர்ஜனை போன்றது. போர்க்களத்தின் பல ஒலிகள் ஒன்றே ஒரு பேரரவமாக ஒன்றிணைந்தன.

Verse 7

ते मन: क्रूरमाधाय समभित्यक्तजीविता: । पाण्डवानभ्यवर्तन्त सर्व एवोच्छितध्वजा:,वे समस्त कौरव सैनिक अपने मनको कठोर बना प्राणोंकी बाजी लगाकर ऊँची ध्वजाएँ फहराते हुए पाण्डवोंपर धावा करने लगे

சஞ்சயன் கூறினான்—அனைத்து கௌரவர் வீரர்களும் மனத்தை கடினமாக்கி, உயிரையே பந்தயமாக வைத்து, உயர்ந்த கொடிகளை ஏந்தியபடி பாண்டவர்களை நோக்கி பாய்ந்தனர்.

Verse 8

अथ शान्तनवो राजन्नभ्यधावद्‌ धनंजयम्‌ | प्रगृह्य॒ कार्मुकं घोरं कालदण्डोपमं रणे,राजन! तदनन्तर शान्तनुनन्दन भीष्म उस युद्धभूमिमें कालदण्डके समान भीषण धनुष लेकर अर्जुनकी ओर दौड़े

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அதன் பின் சாந்தனுவின் மகன் பீஷ்மன், போர்க்களத்தில் மரணதண்டைப் போன்ற கொடிய வில்லைப் பற்றிக் கொண்டு, தனஞ்சயன் (அர்ஜுனன்) நோக்கி பாய்ந்தான்.

Verse 9

अर्जुनो5पि धनुर्गृह्म गाण्डीवं लोकविश्रुतम्‌ अभ्यधावत तेजस्वी गाज़ेयं रणमूर्धनि,उधरसे महातेजस्वी अर्जुन भी अपना लोकविख्यात गाण्डीव धनुष लेकर युद्धके मुहानेपर गंगानन्दन भीष्मकी ओर दौड़े

அங்கே மகாதேஜஸ்வியான அர்ஜுனனும் உலகப் புகழ்பெற்ற காண்டீவ வில்லை எடுத்துக்கொண்டு போர்க்களத்தின் முன்னணியில் கங்கையின் மகனான பீஷ்மரை நோக்கி விரைந்தான்।

Verse 10

तावुभौ कुरुशार्दूलौ परस्परवधैषिणौ । गाड़ेयस्तु रणे पार्थ विद्धवा नाकम्पयद्‌ बली

அவர்கள் இருவரும் குருகுலத்தின் சிங்கங்கள்; ஒருவரை ஒருவர் வீழ்த்தத் துடித்தனர். ஆனால் வலிமைமிக்க பீஷ்மர் போரில் பார்த்தனைத் தாக்கி காயப்படுத்தினாலும் அவனை அசைக்க முடியவில்லை।

Verse 11

तथैव पाण्डवो राजन्‌ भीष्मं नाकम्पयद्‌ युधि । सात्यकिस्तु महेष्वास: कृतवर्माणमभ्ययात्‌

அரசே! அதுபோலவே பாண்டவரான அர்ஜுனனும் போரில் பீஷ்மரை அசைக்க முடியவில்லை. மறுபுறம் மகாவில்லாளன் சாத்தியகி க்ருதவர்மாவை நோக்கி பாய்ந்தான்।

Verse 12

तयो: समभवद्‌ युद्ध तुमुलं लोमहर्षणम्‌ । सात्यकि: कृतवर्माणं कृतवर्मा च सात्यकिम्‌

அவர்களிருவருக்கிடையே கொடிய, ஆரவாரமிக்க, ரோமஞ்சமூட்டும் போர் எழுந்தது. சாத்தியகி க்ருதவர்மாவைத் தாக்கினான்; க்ருதவர்மாவும் சாத்தியகியைத் தாக்கினான்।

Verse 13

तौ शरार्चितसर्वाड्रौ शुशुभाते महाबलौ

அம்புகளால் குறியிடப்பட்ட உடலெங்கும் கொண்டு அந்த இரு மகாபல வீரர்களும் மேலும் ஒளிவீசினர்।

Verse 14

अभिमन्युर्महेष्वासं बृहदूबलमयोधयत्‌,अभिमन्युने महान्‌ धनुर्धर बृहदबलके साथ युद्ध किया। प्रजानाथ! कोसलनरेश बृहदबलने उस युद्धमें अभिमन्युके ध्वजको काट दिया और सारथिको मार गिराया

சஞ்சயன் கூறினான்—அபிமன்யு மகாதனுர்தரன் பிருஹத்பலனுடன் போர்க்களத்தில் மோதினான். ஓ மக்கள்தலைவா! கோசல அரசன் பிருஹத்பலன் அந்தப் போரில் அபிமன்யுவின் கொடியை வெட்டி வீழ்த்தி, அவன் தேரோட்டியையும் தரையில் வீழ்த்தினான்.

Verse 15

तत: कोसलराजासावभिमन्योर्विशाम्पते । ध्वजं चिच्छेद समरे सारथिं च न्यपातयत्‌

அப்போது, ஓ மக்கள்தலைவா! கோசல அரசன் போர்க்களத்தில் அபிமன்யுவின் கொடியை வெட்டி, அவன் தேரோட்டியையும் தரையில் வீழ்த்தினான்.

Verse 16

सौभद्रस्तु ततः क्रुद्ध: पातिते रथसारथौ । बृहदूबलं महाराज विव्याध नवभि: शरै:,महाराज! अपने रथके सारथिके मारे जानेपर सुभद्राकुमार अभिमन्यु कुपित हो उठे और उन्होंने बृहदबलको नौ बाणोंसे घायल कर दिया

மகாராஜா! தன் தேரோட்டி வீழ்ந்ததைக் கண்டு சௌபத்ரன் (அபிமன்யு) சினம் கொண்டு, பிருஹத்பலனை ஒன்பது அம்புகளால் குத்திக் காயப்படுத்தினான்.

Verse 17

अथापराशभ्यां भल्लाभ्यां शिताभ्यामरिमर्दन: । ध्वजमेकेन चिच्छेद पा्णिमेकेन सारथिम्‌

பின்னர் பகைநசிப்பவன் எனும் வீரன் கூர்மையான இரண்டு பல்ல அம்புகளால்—ஒன்றால் கொடியை வெட்டி, மற்றொன்றால் தேரோட்டியின் கையைத் தாக்கி வீழ்த்தினான்.

Verse 18

मानिनं समरे दृप्तं कृतवैरं महारथम्‌

அவன் அகந்தையுடையவன்; போரில் செருக்குற்றவன்; பகையை உறுதியாகக் கொண்டவன்; மேலும் ஒரு மகாரதன்.

Verse 19

तावुभौ नरशार्दूलौ कुरुमुख्यौ महाबलौ

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த இரு நரசார்தூலர்கள், குருக்களில் முதன்மையரும் மகாபலமுடையவர்களும்; போர்க்களத்தில் அவர்கள் நின்ற தோற்றமும் வல்லமையும் வரவிருக்கும் மோதலின் கனத்தைக் காட்டின.

Verse 20

तौ वीक्ष्य तु महात्मानौ कृतिनौ चित्रयोधिनौ

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த இரு மகாத்மர்களை—செயலில் நிறைவு பெற்றவர்களாகவும், போரில் வியத்தகு நுணுக்கம் கொண்டவர்களாகவும்—நோக்கியபோது, போர்க்களத்தின் பார்வை அவர்களின் இருப்பும் வீரமும் நோக்கி திரும்பியது; வரவிருக்கும் போரின் தர்ம-பாரம் அவர்களின் ஒளியால் மேலும் தெளிந்தது.

Verse 21

विस्मय: सर्वभूतानां समपद्यत भारत । भारत! वे दोनों महामनस्वी अस्त्रविद्याके विद्वान्‌ तथा विचित्र प्रकारसे युद्ध करनेवाले थे। उन्हें देखकर समस्त प्राणियोंको बड़ा विस्मय हुआ || २० है ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! எல்லா உயிர்களையும் வியப்பு ஆட்கொண்டது. அந்த இரு மகாமனத்தினர் ஆயுதவித்தையில் தேர்ந்தவர்கள்; வியத்தகு விதங்களில் போரிடுவோர்; அவர்களைப் பார்த்த அனைவரும் அதிசயத்தில் மூழ்கினர். அப்போது மகாபலன் துஷ்ஷாசனன் நகுலனை எதிர்கொள்ள முன்னேறினான்.

Verse 22

तस्य माद्रीसुत: केतुं सशरं च शरासनम्‌,भारत! तब माद्रीकुमार नकुलने भी हँसते हुए-से तीखे बाण मारकर दुःशासनके धनुष- बाण और ध्वजको काट गिराया और पचीस बाण मारकर उसे घायल कर दिया

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! அப்போது மாத்ரியின் மகன் நகுலன், சிரிப்பதுபோல், கூரிய அம்புகளால் துஷ்ஷாசனனின் வில், அம்புகள், கொடியையும் வெட்டி வீழ்த்தினான்; பின்னர் இருபத்தைந்து அம்புகளால் அவனைத் துளைத்து காயப்படுத்தினான்.

Verse 23

चिच्छेद निशितैर्बाणै: प्रहसन्निव भारत । अथैनं पज्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! நகுலன் விளையாட்டாகச் சிரிப்பதுபோல் கூரிய அம்புகளால் (துஷ்ஷாசனனின்) வில், அம்புகள், கொடியை வெட்டி அறுத்தான்; பின்னர் இருபத்தைந்து சிறிய, வேகமான அம்புகளால் அவனைத் தாக்கி காயப்படுத்தினான்.

Verse 24

पुत्रस्तु तव दुर्धर्षो नकुलस्य महाहवे । तुरज्गांश्विच्छिदे बाणैर्ध्वजं चैवाभ्यपातयत्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது உன் தடுக்கமுடியாத மகன் அந்த மகாபோரில் நகுலனின் குதிரைகளை அம்புகளால் வெட்டி வீழ்த்தி, அவன் கொடியையும் கீழே தள்ளினான்।

Verse 25

दुर्मुख: सहदेवं च प्रत्युद्याय महाबलम्‌ । विव्याध शरवर्षेण यतमानं महाहवे

சஞ்சயன் கூறினான்—துர்முகன் மகாபலன் சகதேவனை எதிர்கொள்ள முனைந்து, மகாபோரில் வெற்றிக்காக முயன்ற சகதேவனை அம்புமழையால் குத்திக் காயப்படுத்தினான்।

Verse 26

सहदेवस्ततो वीरो दुर्मुखस्य महारणे । शरेण भृशतीक्ष्णेन पातयामास सारथिम्‌,तब वीरवर सहदेवने उस महायुद्धमें अत्यन्त तीखे बाणसे दुर्मुखके सारथिको मार गिराया

சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னர் வீரன் சகதேவன் அந்த மகாபோரில் மிகத் தீவிரமான அம்பால் துர்முகனின் சாரதியை வீழ்த்தினான்।

Verse 27

तावन्योन्यं समासाद्य समरे युद्धदुर्मदौ । त्रासयेतां शरैघोरै: कृतप्रतिकृतेषिणा

சஞ்சயன் கூறினான்—போரின் பெருமிதத்தில் மயங்கிய அந்த இருவரும் களத்தில் ஒருவரையொருவர் அணுகி, முன்செய்த குற்றங்களுக்கு பழிவாங்க விரும்பி, கொடிய அம்புவீச்சுகளால் ஒருவரையொருவர் அச்சுறுத்தத் தொடங்கினர்।

Verse 28

युधिष्ठिर: स्वयं राजा मद्रराजानमभ्ययात्‌ । तस्य मद्राधिपश्षापं द्विधा चिच्छेद मारिष,स्वयं राजा युधिष्ठिरने मद्रराज शल्यपर आक्रमण किया। राजन! मद्रराजने युधिष्ठिरके धनुषके दो टुकड़े कर दिये

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசன் யுதிஷ்டிரன் தானே மத்ரராஜனை நோக்கி முன்னேறினான். அப்போது, அரசே, மத்ரநாதன் யுதிஷ்டிரனின் வில்லை இரண்டாக வெட்டினான்।

Verse 29

तदपास्य भनुश्कछिन्न॑ कुन्तीपुत्रो युधिष्िर: । अन्यत्‌ कार्मुकमादाय वेगवद्‌ बलवत्तरम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—குந்தியின் மகன் யுதிஷ்டிரன் வெட்டப்பட்ட வில்லைக் கைவிட்டு, மேலும் வேகமும் வலிமையும் உடைய மற்றொரு வில்லைக் கைப்பற்றினான். பின்னர் வளைந்த மூட்டுகளையுடைய கூரிய அம்புகளால் மத்ரராஜன் சல்யனைச் சுற்றிலும் மூடி மறைத்தான். அதன்பின் கோபம் பொங்கக் கர்ஜித்து—“நில், நில்!” என்றான்.

Verse 30

ततो मद्रेश्वर॑ राजा शरैः संनतपर्वभि: । छादयामास संक्रुद्धस्तिष्ठ तिछेति चाब्रवीत्‌

அப்போது மத்ரதேசத்தின் அதிபதி அரசன் சல்யன் கோபம் கொண்டு, வளைந்த மூட்டுகளையுடைய கூரிய அம்புகளால் எதிரியைச் சுற்றிலும் மூடி மறைத்தான்; போர்க்களத்தில்—“நில், நில்!” என்று முழங்கினான்.

Verse 31

धृष्टद्युम्नस्ततो द्रोणमभ्यद्रवत भारत । तस्य द्रोण: सुसंक्रुद्ध: परासुकरणं दृढम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது, ஓ பாரதா, த்ருஷ்டத்யும்னன் துரோணரை நோக்கி பாய்ந்தான். அவன்மேல் துரோணர் கடும் கோபம் கொண்டு, எதிரியின் உயிரை முடிக்கத் திடமாக நின்றார்.

Verse 32

शरं चैव महाघोरं कालदण्डमिवापरम्‌

மேலும் அவர் ஒரு மிகக் கொடூரமான அம்பை விடுத்தார்—அது மரணத்தின் தண்டம் போல இன்னொன்றாய் இருந்தது.

Verse 33

अथान्यद्‌ धनुरादाय सायकांश्व चतुर्दश

சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னர் த்ருபதனின் மகன் த்ருஷ்டத்யும்னன் மற்றொரு வில்லைக் கைப்பற்றி பதினான்கு அம்புகளை விடுத்தான்; போர்க்களத்தில் துரோணாசாரியரைத் தாக்கி வேதனைப்படுத்தினான். அதன் பின் இருவரும் ஒருவர்மேல் ஒருவர் கடும் கோபம் கொண்டு பயங்கரப் போரில் ஈடுபட்டனர்.

Verse 34

द्रोणं द्रुपदपुत्रस्तु प्रतिविव्याध संयुगे । तावन्योन्यं सुसंक्रुद्धौ चक्रतु: सुभृशं॑ रणम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—போர்க்களத்தில் த்ருபதன் மகன் த்ருஷ்டத்யும்னன் த்ரோணரை எதிர்தாக்கினான். பின்னர் இருவரும் ஒருவர்மேல் ஒருவர் கடும் கோபம் கொண்டு மிகக் கொடிய இரட்டைப் போரில் ஈடுபட்டனர்.

Verse 35

सौमदत्तिं रणे शड्खो रभसं रभसो युधि । प्रत्युद्ययौ महाराज तिष्ठ तिछेति चाब्रवीत्‌,महाराज! वेगशाली शंखने उस युद्धमें वेगवान्‌ वीर भूरिश्रवापर धावा किया और कहा -- खड़े रहो, खड़े रहो”

சஞ்சயன் கூறினான்—மன்னா, போரில் ஆவேச வேகமுற்ற சங்கன் சௌமதத்தி (பூரிச்ரவஸ்) மீது பாய்ந்து, “நில், நில்!” என்று முழங்கினான்.

Verse 36

तस्य वै दक्षिणं वीरो निर्बिभेद रणे भुजम्‌ | सौमदत्तिस्तथा शड्खं जत्रुदेशे समाहनत्‌,वीर शंखने रणभूमिमें भूरिश्रवाकी दाहिनी भुजा विदीर्ण कर डाली; फिर भूरिश्रवाने भी शंखके गलेकी हँसलीपर बाण मारा

போரில் வீரன் சங்கன் எதிரியின் வலது கரத்தைத் துளைத்து பிளந்தான்; அதுபோல சௌமதத்தி சங்கனை கழுத்து-தோள்சந்தி எலும்புப் பகுதியில் (ஜத்ரு-தேசம்) தாக்கினான்.

Verse 37

तयोस्तदभवद्‌ युद्ध॑ं घोररूप॑ विशाम्पते । दृप्तयो: समरे पूर्व वृत्रवासवयोरिव,राजन्‌! उस समरभूमिमें इन्द्र और वृत्रासुरकी भाँति उन दोनों अभिमानी वीरोंमें बड़ा भयंकर युद्ध हुआ

மனிதர்களின் தலைவனே, அந்த இரு அகந்தையுற்ற வீரர்களுக்கிடையில் போர்க்களத்தில் கொடிய வடிவமுடைய போர் எழுந்தது—முன்னொரு காலத்தில் வாசவன் (இந்திரன்) மற்றும் வ்ருத்ரன் இடையே நடந்ததுபோல்.

Verse 38

बाल्लीकं तु रणे क्रुद्धं क़ुद्धलूपो विशाम्पते । अभ्यद्रवदमेयात्मा धृष्टकेतुर्महारथ:,प्रजानाथ! रणक्षेत्रमें कृपित हुए बाह्नीकपर अपरिमित आत्मबलसे सम्पन्न महारथी धृष्टकेतुने क्रोधपूर्वक आक्रमण किया

மக்களின் தலைவனே, போர்க்களத்தில் கோபம் கொண்ட பால்லீகனை நோக்கி அளவிட முடியாத ஆற்றலுடைய மகாரதன் த்ருஷ்டகேது சினத்துடன் பாய்ந்தான்.

Verse 39

बाह्लीकस्तु रणे राजन्‌ धृष्टकेतुममर्षण: । शरैर्बहुभिरानर्च्छत्‌ सिंहनादमथानदत्‌,राजन! अमर्षशील बाह्लीकने समरांगणमें बहुत-से बाणोंद्वारा धृष्टकेतुको पीड़ा दी और सिंहके समान गर्जना की

அரசே! போர்க்களத்தில் பொறாமைத் தீயுடன் இருந்த பாஹ்லீகன், த்ருஷ்டகேதுவின் மீது பல அம்புகளைப் பொழிந்து அவனைத் துன்புறுத்தி, பின்னர் சிங்கம் போல் கர்ஜித்தான்।

Verse 40

चेदिराजस्तु संक्रुद्धो बाह्लीकं नवभि: शरै: | विव्याध समरे तूर्ण मत्तो मत्तमिव द्विपम्‌

அப்போது சேதி அரசன் த்ருஷ்டகேது மிகக் கோபமுற்று, மதயானை மற்றொரு மதயானையைத் தாக்குவது போல, போரில் உடனே ஒன்பது அம்புகளால் பாஹ்லீகனைத் துளைத்தான்।

Verse 41

तौ तत्र समरे क्रुद्धौ नर्दन्तौ च पुन: पुनः । समीयतु: सुसंक्रुद्धावड्रारकबुधाविव,उस रणभूमिमें वे दोनों वीर परस्पर कुपित हो रोषमें भरे हुए मंगल और बुधकी भाँति बारंबार गर्जते हुए युद्ध कर रहे थे

அந்தப் போர்க்களத்தில் அந்த இரு வீரரும் கோபமுற்று மீண்டும் மீண்டும் கர்ஜித்தபடி, மிகுந்த சினத்துடன், அங்காரகன் (செவ்வாய்) மற்றும் புதன் போல ஒருவர்மேல் ஒருவர் மோதினர்।

Verse 42

राक्षसं रौद्रकर्माणं क्रूरकर्मा घटोत्कच: । अलनम्बुषं प्रत्युदियाद्‌ बल॑ं शक्र इवाहवे

போரில் இந்திரன் ‘பல’ என்னும் அசுரனை எதிர்த்து முன்னேறியதுபோல், கொடுஞ்செயலன் கடோத்கசன், பயங்கரச் செயல்கள் புரியும் அலம்புஷன் என்னும் ராட்சசனை எதிர்த்து பாய்ந்தான்।

Verse 43

घटोत्कचस्तत: क्रुद्धो राक्षसं तं महाबलम्‌ । नवत्या सायकैस्ती&णैर्दारयामास भारत,भरतनन्दन! क्रोधमें भरे हुए घटोत्कचने नब्बे तीखे बाणोंद्वारा उस महाबली राक्षस अलम्बुषको विदीर्ण कर दिया

பாரத குலத்தோன்றலே! அப்போது கோபம் கொண்ட கடோத்கசன், அந்த மாபெரும் வலிமை உடைய ராட்சசனைத் தொண்ணூறு கூரிய அம்புகளால் கிழித்தெறிந்தான்।

Verse 44

अलम्बुषस्तु समरे भैमसेनिं महाबलम्‌ । बहुधा दारयामास शरै: संनतपर्वभि:,तब अलम्बुषने भी महाबली भीमसेनपुत्र घटोत्कचको झुकी हुई गाँठवाले बाणोंद्वारा समरांगणमें बहुत प्रकारसे घायल कर दिया

போர்க்களத்தில் அலம்புஷன், மாபெரும் வலிமையுடைய பைமசேனி—பீமசேனன் மகன் கடோத்கசனை—வளைந்த மூட்டுகளுள்ள அம்புகளால் பலவிதமாகத் துளைத்து காயப்படுத்தினான்.

Verse 45

व्यभ्राजेतां ततस्तौ तु संयुगे शरविक्षतौ । यथा देवासुरे युद्धे बलशक्रौ महाबलौ

அப்போது போரில் அம்புகளால் காயமுற்று சிதைந்திருந்த அந்த இருவரும், தேவர்–அசுரப் போரில் மாபெரும் வலிமையுடைய பலன் (அசுரன்) மற்றும் சக்ரன் (இந்திரன்) காயமுற்றபோதும் எவ்வாறு ஒளிர்ந்தார்களோ அவ்வாறே பிரகாசித்தனர்.

Verse 46

शिखण्डी समरे राजन्‌ द्रौणिमभ्युद्ययौ बली । अश्वत्थामा ततः क्रुद्ध/ शिखण्डिनमुपस्थितम्‌

அரசே! போரில் வலிமைமிக்க சிகண்டி துரோணன் மகனை எதிர்த்து முன்னேறினான். அப்போது கோபமுற்ற அசுவத்தாமன், அருகே வந்த சிகண்டியை எதிர்கொள்ள முனைந்தான்.

Verse 47

नाराचेन सुतीक्ष्णेन भृशं विद्ध्वा ह्रकम्पयत्‌ । शिखण्ड्यपि ततो राजन द्रोणपुत्रमताडयत्‌

மிகக் கூர்மையான நாராச அம்பால் அசுவத்தாமன் சிகண்டியை வலுவாகத் துளைத்து அவனை நடுங்கச் செய்தான். பின்னர், அரசே, சிகண்டியும் துரோணன் மகனைத் தாக்கி காயப்படுத்தினான்.

Verse 48

सायकेन सुपीतेन तीक्ष्णेन निशितेन च । तौ जघ्नतुस्तदान्योन्यं शरैर्बहुविधैर्मुधे

அப்போது அந்தப் போரில் அவர்கள் இருவரும் நன்றாகப் பளபளப்பாக்கப்பட்ட, கூர்மையான, நுனியுள்ள அம்புகளாலும் பலவகை அம்புகளாலும் ஒருவரையொருவர் தாக்கினர்.

Verse 49

भगदत्तं रणे शूरं विराटो वाहिनीपति: । अभ्ययात्‌ त्वरितो राजंस्ततो युद्धमवर्तत,राजन! संग्रामशूर भगदत्तपर सेनापति विराटने बड़ी उतावलीके साथ आक्रमण किया। फिर तो उन दोनोंमें युद्ध होने लगा

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! படைத்தலைவர் விராடன், போரில் வீரனான பகதத்தனை நோக்கி விரைவாக முன்னேறினான். அப்பொழுது இருவருக்கும் இடையில் கடும் போர் எழுந்தது.

Verse 50

विराटो भगदत्तं तु शरवर्षेण भारत । अभ्यवर्षत्‌ सुसंक्रुद्धो मेघो वृष्ट्या इवाचलम्‌,भारत! विराटने अत्यन्त कुपित होकर भगदत्तपर अपने बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी, मानो मेघ पर्वतपर जलकी बूँदें बरसा रहा हो

சஞ்சயன் கூறினான்—பாரதா! விராடன் மிகுந்த கோபத்துடன் பகதத்தன் மீது அம்புகளின் மழையைப் பொழிந்தான்; மேகம் மலையின் மீது மழையைப் பொழிவதுபோல்.

Verse 51

भगदत्तस्ततस्तूर्ण विराट पृथिवीपतिम्‌ । छादयामास समरे मेघ: सूर्यमिवोदितम्‌,तब जैसे बादल उगे हुए सूर्यको ढक लेता है, उसी प्रकार भगदत्तने समरभूमिमें बाणोंकी वर्षद्वारा पृथ्वीपति विराटको आच्छादित कर दिया

சஞ்சயன் கூறினான்—அதன்பின் பகதத்தன் போர்க்களத்தில் அரசன் விராடனை அடர்ந்த அம்புமழையால் மூடினான்; மேகம் உதித்த சூரியனை மறைப்பதுபோல்.

Verse 52

बृहत्क्षत्रं तु कैकेयं कृप: शारद्वतो ययौ । त॑ं कृप: शरवर्षेण छादयामास भारत

சஞ்சயன் கூறினான்—பாரதா! சாரத்வதன் மகன் கிருபன், கைகேயர்களின் வல்ல வீரன் பிருஹத்க்ஷத்திரனை நோக்கி சென்றான்; கிருபன் அம்புமழையால் அவனை மூடினான்.

Verse 53

गौतम॑ं कैकय: क्रुद्धः शरवृष्ट्या भ्यपूरयत्‌ । भरतनन्दन! केकयराज बृहत्क्षत्रपर शरद्वानके पुत्र कृपाचार्यने आक्रमण किया और अपने बाणोंकी वर्षद्वारा उन्हें ढक दिया। तब केकयराजने भी क्ुद्ध होकर अपने सायकोंकी वर्षासे कृपाचार्यको आच्छादित कर दिया || ५२ ह || तावन्योन्यं हयान्‌ हत्वा धनुश्छित्त्वा च भारत

சஞ்சயன் கூறினான்—பரதநந்தனா! கைகேய அரசன் கோபத்துடன் கௌதமன் (கிருபன்) மீது அம்புகளின் அடர்மழையைப் பொழிந்து அவனை மூழ்கடித்தான். பாரதா! பின்னர் இருவரும் ஒருவரின் குதிரைகளை ஒருவர் கொன்று, வில்லுகளை வெட்டி உடைத்தனர். தேரிழந்து, வாள்களை ஏந்தி நேருக்கு நேர் நின்றனர்; அப்போது அவர்களுக்கிடையில் மிகக் கொடியதும் கடுமையானதுமான போர் எழுந்தது.

Verse 54

विरथावसियुद्धाय समीयतुरमर्षणौ । तयोस्तदभवद्‌ युद्ध घोररूपं सुदारुणम्‌

அவ்விரு அசக்தியற்ற வீரரும் ஒருவரின் குதிரைகளை ஒருவர் வீழ்த்தி, வில்லுகளை உடைத்து, தேரற்றவர்களாய், கோபம் கொதிக்க, வாள்போருக்காக நேருக்கு நேர் நின்றனர். அப்போது, ஓ பாரதா, அவர்களுக்கிடையில் மிகக் கொடியதும் கடுமையானதும் ஆன போர் எழுந்தது.

Verse 55

द्रुपदस्तु ततो राजन्‌ सैन्धवं वै जयद्रथम्‌ । अभ्युद्ययौ हृष्टरूपो हृष्टरूपं परंतप:

அரசே! பின்னர் பகைவரைத் துன்புறுத்தும் த்ருபதன் பெரும் மகிழ்ச்சியுடன் சிந்து அரசன் ஜயத்ரதனை நோக்கி பாய்ந்தான். ஜயத்ரதனும் அதே உற்சாகத்துடன் மகிழ்ந்து அவனை எதிர்கொண்டான்.

Verse 56

ततः सैन्धवको राजा द्रुपदं॑ विशिखैस्त्रिभि: । ताडयामास समरे स च त॑ प्रत्यविध्यत,तत्पश्चात्‌ सिन्धुराज जयद्रथने समरांगणमें तीन बाणोंद्वारा द्रपदको गहरी चोट पहुँचायी। ट्रुपदने भी बदलेमें उसे बींध डाला

பின்னர் சிந்து அரசன் ஜயத்ரதன் போர்க்களத்தில் மூன்று கூரிய அம்புகளால் த்ருபதனைத் தாக்கினான். த்ருபதனும் பதிலடியாக அவனைத் துளைத்தான்.

Verse 57

तयोस्तदभवद्‌ युद्ध घोररूपं सुदारुणम्‌ । ईक्षणप्रीतिजननं शुक्राड्रारकयोरिव,उन दोनोंका वह घोर एवं अत्यन्त भयंकर युद्ध शुक्र और मंगलके संघर्षकी भाँति नेत्रोंके लिये हर्ष उत्पन्न करनेवाला था

அவ்விருவருக்கிடையே நிகழ்ந்த அந்தக் கொடியதும் மிகக் கடுமையானதும் ஆன போர், சுக்கிரன்–செவ்வாய் மோதலைப் போல, பார்ப்போரின் கண்களுக்கு இன்பம் தரும் காட்சியாக இருந்தது.

Verse 58

विकर्णस्तु सुतस्तुभ्यं सुतसोम॑ महाबलम्‌ । अभ्ययाज्जवनैरश्वैस्ततो युद्धमवर्तत,आपके पुत्र विकर्णने तेज चलनेवाले घोड़ोंद्वारा महाबली सुतसोमपर धावा किया। तत्पश्चात्‌ उनमें भारी युद्ध होने लगा

உமது மகன் விகர்ணன் வேகமான குதிரைகளுடன் மகாபலன் சுதசோமனை நோக்கி பாய்ந்தான். பின்னர் அவர்களுக்கிடையே கடும் போர் எழுந்தது.

Verse 59

विकर्ण: सुतसोम॑ तु विद्ध्वा नाकम्पयच्छरै: । सुतसोमो विकर्ण च तदद्भुतमिवाभवत्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—விகர்ணன் அம்புகளால் சுதசோமனைத் தாக்கினாலும் அவனை அசைக்க முடியவில்லை. அதுபோலச் சுதசோமனும் விகர்ணனைச் சலிக்கச் செய்ய இயலவில்லை. தாக்குதலிலும் அசையாத அந்த இருவரின் வீரத்திடம் வியப்பு தோன்றியது.

Verse 60

सुशर्माणं नरव्याप्रश्नेकितानो महारथ: । अभ्यद्रवत्‌ सुसंक्रुद्ध: पाण्डवार्थे पराक्रमी,नरश्रेष्ठ पराक्रमी महारथी चेकितानने पाण्डवोंके लिये अत्यन्त कुपित होकर सुशर्मापर धावा किया

சஞ்சயன் கூறினான்—மனிதப் புலியான மகாரதன் சேகிதானன், பாண்டவர்களின் பொருட்டு கடும் கோபம் கொண்டு சுஷர்மாவை நோக்கி நேராகப் பாய்ந்தான்.

Verse 61

सुशर्मा तु महाराज चेकितानं महारथम्‌ | महता शरवर्षेण वारयामास संयुगे,महाराज! सुशर्माने भारी बाण-वर्षाके द्वारा महारथी चेकितानको युद्धमें आगे बढ़नेसे रोक दिया

சஞ்சயன் கூறினான்—மகாராஜா! சுஷர்மன் போர்க்களத்தில் கனத்த அம்புமழை பொழிந்து மகாரதன் சேகிதானனைத் தடுத்து நிறுத்தினான்.

Verse 62

चेकितानो<पि संरब्ध: सुशर्माणं महाहवे | प्राच्छादयत्‌ तमिषुभिर्महामेघ इवाचलम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது கோபம் கொண்ட சேகிதானன் அந்தப் பெரும்போரில் அம்புமழையால் சுஷர்மனை மூடினான்; பெரும் மேகம் மழை பொழிந்து மலையை மறைப்பதுபோல்.

Verse 63

शकुनि: प्रतिविन्ध्यं तु पराक्रान्तं पराक्रमी । अभ्यद्रवत राजेन्द्र मत्त: सिंह इव द्विपम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! வலிமையுடன் முன்னேறிய பிரதிவிந்த்யனை நோக்கி வீரன் சகுனி, மதம் கொண்ட சிங்கம் யானை மீது பாய்வதுபோல் நேராகப் பாய்ந்தான்.

Verse 64

यौधिष्ठिरस्तु संक्रुद्ध: सौबलं निशितै: शरै: । व्यदारयत संग्रामे मघवानिव दानवम्‌

போர்க்களத்தில் யுதிஷ்டிரன் மகன் பிரதிவிந்த்யன் கடும் கோபத்துடன் சௌபலன் (சகுனி) மீது கூரிய அம்புகளால் கிழித்தெறிந்தான்—மகவன் இந்திரன் போரில் ஒரு தானவனைப் பிளப்பதுபோல.

Verse 65

शकुनि: प्रतिविन्ध्यं तु प्रतिविध्यन्तमाहवे । व्यदारयन्महाप्राज्ञ: शरै: संनतपर्वभि:,युद्धमें अपनेको बेधनेवाले प्रतिविन्ध्यको भी परम बुद्धिमान्‌ शकुनिने झुके हुए गाँठवाले बाणोंसे घायल कर दिया

போரில் தன்னைத் தாக்கிக் கொண்டிருந்த பிரதிவிந்த்யனையே மிகுந்த புத்தியுடைய சகுனி வளைந்த மூட்டுகளுள்ள அம்புகளால் குத்திக் கிழித்தான்.

Verse 66

सुदक्षिणं तु राजेन्द्र काम्बोजानां महारथम्‌ | श्रुतकर्मा पराक्रान्तमभ्यद्रवत संयुगे,राजेन्द्र! काम्बोजदेशके राजा पराक्रमी महारथी सुदक्षिणपर रणभूमिमें श्रुतकर्माने आक्रमण किया

அரசே! போரில் வீரமிகு ச்ருதகர்மன் காம்போஜர்களின் மகாரதன் அரசன் சுதக்ஷிணனை நோக்கி பாய்ந்தான்.

Verse 67

सुदक्षिणस्तु समरे साहदेविं महारथम्‌ | विद्ध्वा नाकम्पयत वै मैनाकमिव पर्वतम्‌

அப்போது சுதக்ஷிணன் போரில் சகதேவன் மகன் மகாரதன் ச்ருதகர்மனை அம்புகளால் குத்தினான்; ஆனால் அவனை அசைக்க முடியவில்லை—அவன் மைநாக மலைபோல் நிலைத்திருந்தான்.

Verse 68

श्रुतकर्मा ततः क्रुद्ध: काम्बोजानां महारथम्‌ | शरैरबहुभिरानर्च्छदू दारयन्निव सर्वश:

பின்னர் ச்ருதகர்மன் கோபமுற்று காம்போஜர்களின் மகாரதன் (சுதக்ஷிணன்) மீது எண்ணற்ற அம்புகளைப் பொழிந்தான்—அவனை எல்லாத் திசைகளிலும் கிழித்தெறிவதுபோல்.

Verse 69

इरावानथ संक्ुद्धः श्रुतायुषमरिंदमम्‌ । प्रत्युद्ययौ रणे यत्तो यत्तरूपं परंतप:

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது பரந்தபனான இராவான் கோபத்தால் கொதித்து, போரில் பகைவரை அடக்கும் ஸ்ருதாயுஸை நோக்கி பாய்ந்தான். ஸ்ருதாயுஸும் முயற்சியுடன் நேருக்கு நேர் வந்து அவனை எதிர்த்தான்.

Verse 70

आर्जुनिस्तस्य समरे हयान्‌ हत्वा महारथ: । ननाद बलवन्नादं तत्‌ सैन्यं प्रत्यपूरयत्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போரில் மகாரதனான ஆర్జுனி (இராவான்) ஸ்ருதாயுஸின் குதிரைகளை வீழ்த்தி, பெரும் கர்ஜனை செய்தான்; அந்த நாதம் பகைச் சேனையெங்கும் நிறைந்தது.

Verse 71

श्रुतायुस्तु ततः क्रुद्ध: फाल्गुने: समरे हयान्‌ । निजघान गदाग्रेण ततो युद्धमवर्तत

சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னர் ஸ்ருதாயுஸ் கோபமுற்று, போரில் பால்குனியின் (அர்ஜுனன் மகன் இராவான்) குதிரைகளை தன் கதையின் முனையால் அடித்து வீழ்த்தினான். அதன் பின் இருவருக்கும் இடையில் கடும் போர் எழுந்தது.

Verse 72

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ कुन्तिभोजं महारथम्‌ । ससेन॑ ससुतं वीर॑ संससज्जतुराहवे,अवन्तिदेशके राजकुमार विन्द और अनुविन्दने सेना और पुत्रसहित वीर महारथी कुन्तिभोजके साथ युद्ध आरम्भ किया

சஞ்சயன் கூறினான்—அவந்தியின் இளவரசர்கள் விந்தனும் அனுவிந்தனும், சேனையுடனும் மகனுடனும் இருந்த வீர மகாரதன் குந்திபோஜனைப் போரில் எதிர்கொண்டனர்.

Verse 73

तत्राद्भुतमपश्याम तयोघघोरें पराक्रमम्‌ । अयुध्येतां स्थिरौ भूत्वा महत्या सेनया सह

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே நான் அவர்களிருவரின் அதிசயமும் பயங்கரமும் ஆன வீரத்தைக் கண்டேன். இருவரும் தத்தம் பெரும் சேனையுடன் உறுதியாக நின்று ஒருவரை ஒருவர் எதிர்நோக்கினர்.

Verse 74

अनुविन्दस्तु गदया कुन्तिभोजमताडयत्‌ | कुन्तिभोजश्न तं॑ तूर्ण शरब्रातैरवाकिरत्‌,अनुविन्दने कुन्तिभोजपर गदासे आघात किया। तब कुन्तिभोजने भी तुरंत ही अपने बाणसमूहोंद्वारा उसे आच्छादित कर दिया

சஞ்சயன் கூறினான்—அனுவிந்தன் கதையால் குந்திபோஜனைத் தாக்கினான். ஆனால் குந்திபோஜன் உடனே அம்புமழை பொழிந்து அவனை எல்லாத் திசைகளிலும் மூடினான்.

Verse 75

कुन्तिभोजसुतश्चापि विन्दं विव्याध सायकै: । सचतं प्रतिविव्याध तदद्भुतमिवाभवत्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—குந்திபோஜனின் மகனும் அம்புகளால் விந்தனைத் துளைத்தான். விந்தனும் மறுமுனையில் அவனைத் தாக்கி காயப்படுத்தினான்; அது வியப்பூட்டும் நிகழ்வுபோல் தோன்றியது.

Verse 76

केकया भ्रातर: पञ्च गान्धारान्‌ पञठ्च मारिष | ससैन्यास्ते ससैन्यांश्ष॒ योधयामासुराहवे

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே, கேகயரின் ஐந்து சகோதரர்கள் தங்கள் படைகளுடன் வந்து, தங்கள் படைகளுடன் நின்ற காந்தாரத்தின் ஐந்து வீரர்களுடன் போர்க்களத்தில் மோதினர்.

Verse 77

वीरबाहुश् ते पुत्रो वैराटिं रथसत्तमम्‌ | उत्तरं योधयामास विव्याध निशितै: शरै:

சஞ்சயன் கூறினான்—உமது மகன் வீரபாகு, விராட குலத்தின் சிறந்த தேர்வீரன் உத்தரனுடன் போரிட்டு, கூரிய அம்புகளால் அவனைத் துளைத்தான்.

Verse 78

चेदिराट्‌ समरे राजन्नुलूकं समभिद्रवत्‌,राजन! चेदिराजने समरांगणमें उलूकपर धावा किया और उसे अपने बाणोंकी वर्षासे बींध डाला। वैसे ही उलूकने भी पंखयुक्त तीखे बाणोंद्वारा चेदिराजको गहरी चोट पहुँचायी

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே, போரில் சேதி அரசன் உலூகனை நோக்கி பாய்ந்து அம்புமழையால் அவனைத் துளைத்தான். உலூகனும் மறுமுனையில் இறகுகள் பொருந்திய கூரிய அம்புகளால் சேதி அரசனுக்கு ஆழ்ந்த காயம் விளைவித்தான்.

Verse 79

तथैव शरवर्षेण उलूकं॑ समविद्धयत । उलूकश्चापि त॑ं बाणैर्निशितैलोमवाहिभि:

அதேபோல் சேதி அரசன் அம்புமழையால் உலூகனைத் துளைத்தான். அரசே, உலூகனும் கூர்மையான இறகுடைய அம்புகளால் சேதி அரசனை எதிரடியாகத் துளைத்து ஆழ்ந்த காயம் விளைவித்தான்.

Verse 80

तयोरयुद्धं समभवद्‌ घोररूपं विशाम्पते । दारयेतां सुसंक्रुद्धावन्योन्यमपराजितौ

மக்கள்தலைவனே! அவர்களிருவருக்கிடையே அச்சமூட்டும் வடிவுடைய போர் எழுந்தது. எவராலும் வெல்லப்படாத அந்த இரு வீரரும் கடும் கோபத்தில் எரிந்து ஒருவரையொருவர் கிழித்தெறிய முயன்றனர்.

Verse 81

एवं द्वन्दडसहस्राणि रथवारणवाजिनाम्‌ । पदातीनां च समरे तव तेषां च संकुले,इस प्रकार उस घमासान युद्धमें आपके और पाण्डवपक्षके रथ, हाथी, घोड़े और पैदल सैन्यके सहसोरों योद्धाओंमें द्वन्ध-युद्ध चल रहा था

இவ்வாறு அந்தப் போர்க்களத்தில்—உங்கள் படையும் அவர்களின் படையும் கலந்துகுலைந்த நிலையில்—ரதவீரர்கள், யானைமேல் போர்வீரர்கள், குதிரைவீரர்கள், காலாட்கள் என ஆயிரமாயிரம் தனிப்போர்கள் நிகழ்ந்தன.

Verse 82

मुहूर्तमिव तद्‌ युद्धमासीन्मधुरदर्शनम्‌ | तत उन्मत्तवद्‌ राजन न प्राज्ञायत किंचन

மகாராஜா! சிறிதுநேரம் அந்தப் போர் பார்ப்பதற்கு இனிமையாய் தோன்றியது; பின்னர், அரசே, அது பித்துப்பிடித்ததுபோல் கொடூர வெறியுடன் பொங்கியது. அந்நேரம் யாருக்கும் எதுவும் தெளிவாகப் புரியவில்லை.

Verse 83

गजो गजेन समरे रथिनं च रथी ययौ । अश्वो5श्व॑ं समभिप्रायात्‌ पदातिश्न॒ पदातिनम्‌

அந்தப் போர்க்களத்தில் யானை யானையுடன் மோதியது; ரதவீரன் ரதவீரனைத் தாக்கி முன்னேறினான்; குதிரைவீரன் குதிரைவீரனை நோக்கி பாய்ந்தான்; காலாட் வீரன் காலாட் வீரனுடன் போரிட்டான்.

Verse 84

ततो युद्ध सुदुर्धर्ष व्याकुलं समपद्यत । शूराणां समरे तत्र समासाद्येतरेतरम्‌,कुछ ही देरमें उस रणक्षेत्रके भीतर शूरवीर सैनिकोंका एक-दूसरेसे भिड़कर अत्यन्त दुर्धर्ष एवं घमासान युद्ध होने लगा

பின்னர் அந்தப் போர்க்களத்தில் வீரர்கள் ஒருவரையொருவர் நேருக்கு நேர் அணுகி மோதியவுடன், போர் உடனே மிகத் துர்தர்ஷமாகவும் கலக்கமிக்கதாகவும் கொடிய கலவரப் போராயிற்று।

Verse 85

तत्र देवर्षय: सिद्धाश्चारणाश्न समागता: । प्रैक्षनत तद्‌ रणं घोरं देवासुरसमं भुवि,वहाँ आये हुए देवर्षियों, सिद्धों तथा चारणोंने भूतलपर होनेवाले उस युद्धको देवासुर- संग्रामके समान भयंकर देखा

அங்கே தேவ ரிஷிகள், சித்தர்கள், சாரணர்கள் கூடிவந்து, பூமியில் நிகழ்ந்த அந்தக் கொடியப் போரை தேவர்கள்-அசுரர்கள் போர்போல அச்சமூட்டுவதாகக் கண்டு நோக்கினர்।

Verse 86

ततो दन्तिसहस्राणि रथानां चापि मारिष | अश्वौघा: पुरुषौघाश्व विपरीतं समाययु:

பின்னர், ஓ மதிப்பிற்குரியவரே! ஆயிரக்கணக்கான யானைகளும் ரதங்களும், மேலும் குதிரைப்படை மற்றும் காலாட்படை பெருங்கூட்டங்களும்—முன்னிருந்த ஒற்றைத் துவந்தப் போரின் ஒழுங்கை விட்டுவிட்டு—எதிர்மாறாகக் குழப்பமாக ஒன்றாகப் பாய்ந்தன; அப்போது அனைவரும் அனைவரோடும் போரிட்டனர்।

Verse 87

तत्र तत्र प्रदृश्यन्ते रथवारणपत्तय: । सादिनश्न नरव्याप्र युध्यमाना मुहुर्मुहु:,नरश्रेष्ठ) जहाँ-जहाँ दृष्टि जाती, वहीं रथ, हाथी, घुड़सवार और पैदल सैनिक बारंबार युद्ध करते दिखायी देते थे

ஓ நரவேந்தரே! எங்கே கண் திரும்பினாலும் அங்கே ரதங்கள், யானைகள், குதிரைப்படை, காலாட்படை—மீண்டும் மீண்டும் போரில் ஈடுபட்டுக் காணப்பட்டன।

Verse 126

आनर्च्छतु: शरैघेरिस्तक्षमाणौ परस्परम्‌ | उन दोनोंमें बड़ा भयंकर रोमांचकारी युद्ध हुआ। सात्यकिने कृतवर्माको और कृतवर्मनि सात्यकिको भयंकर बाणोंसे घायल करते हुए एक-दूसरेको बड़ी पीड़ा पहुँचायी

பின்னர் அவர்கள் இருவரும் கொடிய அம்புகளால் ஒருவரையொருவர் தாக்கி, மாறிமாறி காயப்படுத்தினர்; இவ்வாறு சாத்தியகியும் கிருதவர்மனும் மிகக் கொடியதும் பரபரப்பூட்டுவதுமான போரில் ஈடுபட்டு, ஒருவருக்கொருவர் பெரும் வேதனை அளித்தனர்।

Verse 136

वसन्ते पुष्पशबलौ पुष्पिताविव किंशुकौ । वे दोनों महाबली वीर सर्वांगमें बाणोंसे छिदे होनेके कारण वसन्त-ऋतुमें खिले हुए दो पुष्पयुक्त पलाश वृक्षोंके समान शोभा पा रहे थे

வசந்த காலத்தில், உடலெங்கும் அம்புகளால் துளைக்கப்பட்ட அந்த இரு மகாபல வீரரும், மலர்களால் நிறமூட்டப்பட்டு மலர்ந்த கிம்‌ஷுக (பலாச) மரங்கள் இரண்டைப் போல ஒளிவீசினர்।

Verse 176

अन्योन्यं च शरै: क्रुद्धों ततक्षाते परस्परम्‌ | तत्पश्चात्‌ शत्रुमर्दन अभिमन्युने अन्य दो तीखे बाणोंसे बृहद्बलके ध्वजको काट डाला

பின்னர் அவர்கள் இருவரும் கோபம் கொண்டு கூரிய அம்புகளால் ஒருவரை ஒருவர் தாக்கி துளைத்தனர். அதன் பின், பகைவரை மடக்கும் அபிமன்யு இரண்டு தீவிர அம்புகளால் ப்ருஹத்பலனின் கொடியை வெட்டினான்; மேலும் ஒரு அம்பால் அவனது பின்காவலனை, மற்றொரு அம்பால் தேரோட்டியையும் வீழ்த்தினான். அதன்பின் இருவரும் மிகுந்த சினத்துடன் கூரிய சாயகங்களால் பரஸ்பரம் குத்தித் துளைத்தனர்।

Verse 186

भीमसेनस्तव सुतं दुर्योधनमयोधयत्‌ । युद्धमें अभिमान प्रकट करनेवाले, घमंडी और पहलेके वैरी आपके महारथी पुत्र दुर्योधनसे भीमसेन युद्ध करने लगे

சஞ்சயன் கூறினான்—பீமசேனன் உன் மகன் துரியோதனனுடன் போரிட்டான். போர்க்களத்தில் அகந்தை வெளிப்படுத்தும், செருக்குடைய, பழைய பகைவனான உன் மகாரதன் துரியோதனனை பீமன் நேருக்கு நேர் எதிர்த்து மோதினான்।

Verse 196

अन्योन्यं शरवर्षाभ्यां ववृषाते रणाजिरे । वे दोनों नरश्रेष्ठ महाबली वीर कुरुकुलके प्रधान व्यक्ति थे। उन्होंने समरांगणमें एक- दूसरेपर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी

சஞ்சயன் கூறினான்—போர்க்களத்தில் அவர்கள் இருவரும் ஒருவர்மேல் ஒருவர் அம்புமழை பொழிந்தனர். அவர்கள் இருவரும் நரசிறந்த மகாபல வீரர்கள்; குருகுலத்தின் முதன்மை ஆண்கள்; சமரத்தில் பரஸ்பரம் அம்புவெள்ளத்தைத் தொடங்கினர்।

Verse 216

अविध्यन्निशितैर्बाणर्बहुभिमर्म भेदिभि: । दुःशासनने आगे बढ़कर मर्मस्थानोंको विदीर्ण करनेवाले अपने बहुसंख्यक तीखे बाणोंद्वारा महाबली नकुलको घायल कर दिया

சஞ்சயன் கூறினான்—துஃஷாசனன் முன்னேறி, மర్మங்களைப் பிளக்கும் பல கூரிய அம்புகளால் மகாபலன் நகுலனைத் தாக்கி காயப்படுத்தினான்।

Verse 316

त्रिधा चिच्छेद समरे पाञ्चाल्यस्य तु कार्मुकम्‌ भरतनन्दन! एक ओरसे धृष्टद्युम्नने द्रोणाचार्यपर आक्रमण किया। तब द्रोणने अत्यन्त क्रुद्ध होकर युद्धमें दूसरोंके मारनेके साधनभूत धृष्टद्युम्नके सुदृढ़ धनुषके तीन टुकड़े कर डाले

சஞ்சயன் கூறினான்—பரதநந்தனே! போர்க்களத்தின் நடுவே துரோணாசாரியர் பாஞ்சால இளவரசன் த்ருஷ்டத்யும்னனின் வில்லை மூன்று துண்டுகளாக வெட்டினார். த்ருஷ்டத்யும்னன் துரோணரை நோக்கி நேரடியாகத் தாக்குதல் செய்தான்; அப்போது கோபம் கொண்ட துரோணர், பலரைக் கொல்லும் கருவியாக அமையக்கூடிய அவன் வலிமைமிக்க வில்லைத் த்ரிதா செய்து அவன் வேகத்தைத் தடுத்தார்।

Verse 326

प्रेषयामास समरे सो5स्य काये न्‍न्यमज्जत । तदनन्तर उस रणक्षेत्रमें उन्होंने द्वितीय कालदण्डके समान अत्यन्त भयंकर बाण चलाया। वह बाण धूृष्टद्युम्नके शरीरमें धँस गया

சஞ்சயன் கூறினான்—போரில் அவர் ஒரு அம்பை எய்தார்; அது அவன் உடலில் புகுந்தது. அதன் பின்னர் போர்க்களத்தில் மரணத்தின் இரண்டாம் தண்டம் போல் மிகக் கொடூரமான அம்பை விடுத்தார்; அந்த அம்பு த்ருஷ்டத்யும்னனின் உடலில் குத்தி உறைந்தது.

Verse 776

उत्तरश्षापि तं वीर विव्याध निशितै: शरै: । आपके पुत्र वीरबाहुने विराटके पुत्र श्रेष्ठ रथी उत्तरके साथ युद्ध किया और उसे तीखे बाणोंद्वारा घायल कर दिया। उत्तरने भी वीरबाहुको अपने तीक्ष्ण सायकोंका लक्ष्य बनाकर बेध डाला

சஞ்சயன் கூறினான்—உத்தரனும் அந்த வீரனை கூரிய அம்புகளால் குத்திக் காயப்படுத்தினான். ரதவீரர்களின் மோதலில், ஒருவரின் முன்னேற்றத்தை மற்றொருவர் தடுக்கத் துல்லியமாகப் பாயும், துளைக்கும் அம்புகளால் இருவரும் பரஸ்பரம் தாக்கினர்.