Adhyaya 105
Pāṇḍu’s Marriages, Conquests, and Triumphal Return (पाण्डोर्विवाह-विजय-प्रत्यागमनम्)
Upa-parva: Sambhava Upa-Parva (Dynastic Origins and Early Kuru Consolidation)
Vaiśaṃpāyana narrates how Pāṇḍu, described with heroic physical markers and notable strength, wins Kuntī (Kuntibhoja’s daughter) in a svayaṃvara setting. The account then introduces Mādrī, famed across the three worlds, whose marriage to Pāṇḍu is arranged by Bhīṣma through substantial wealth transfer, emphasizing dynastic strategy and public legitimacy. After the marriages, Pāṇḍu undertakes a series of strategic engagements, defeating multiple regions and rulers (e.g., Daśārṇa, Videha/Mithilā, Kāśi, Suhma, Puṇḍra), converting adversaries into tributaries and administrators of obligations. The narrative highlights the accumulation of wealth and prestige—gems, metals, livestock, vehicles, and war assets—followed by Pāṇḍu’s celebratory return to Gajasāhvaya (Hastināpura). The city’s reception, led by Bhīṣma and the Kaurava establishment, frames the campaigns as a restoration of ancestral fame associated with Śaṃtanu and Bharata, and depicts public ritualized welcome, civic joy, and dynastic continuity.
Chapter Arc: विचित्रवीर्य के निःसंतान चले जाने से कुरुवंश की जड़ें हिलती हैं; भीष्म के सामने सत्यवती वंश-वृद्धि का एकमात्र उपाय रखती हैं—नियोग द्वारा संतानोत्पत्ति। → भीष्म धर्म और कुल-हित का विचार करते हुए उपाय बताते हैं कि किसी गुणवान ब्राह्मण को धन देकर विचित्रवीर्य की रानियों से संतान उत्पन्न कराई जाए; सत्यवती संकोच और दृढ़ता के साथ संकेत करती हैं कि वह ब्राह्मण कोई बाहरी नहीं, स्वयं उनका गुप्त पुत्र कृष्णद्वैपायन व्यास है। → सत्यवती व्यास का आवाहन करती हैं; व्यास मातृ-आज्ञा और धर्म-कारण से नियोग स्वीकार करते हैं, पर कठोर शर्त रखते हैं—रानियाँ एक वर्ष व्रत-नियम से शुद्ध, जितेन्द्रिय और संतानार्थ साधना में स्थित रहें, तभी वे उनके पास जाएँगे। → व्यास विधि-मंत्रपूर्वक पूजित होकर आसन ग्रहण करते हैं; सत्यवती कुल-उद्धार का आग्रह करती हैं और विचित्रवीर्य की रानियों को नियोग-धर्म के लिए तैयार करने का संकल्प बनता है। → व्यास की कठोर व्रत-शर्तों के बीच प्रश्न लटकता है—क्या विचित्रवीर्य की रानियाँ इस तपश्चर्या और नियोग-धर्म को निभा पाएँगी, और किस प्रकार के पुत्र जन्म लेंगे?
Shlokas
Verse 1
ऑपन--माजल छा अकाल चतुर्राधिकशततमो< ध्याय: भीष्मकी सम्मतिसे सत्यवतीद्वारा व्यासका आवाहन और व्यासजीका माताकी आज्ञासे कुरुवंश-की वृद्धिके लिये विचित्रवीर्यकी पत्नियोंके गर्भसे संतानोत्पादन करनेकी स्वीकृति देना भीष्म उवाच पुनर्भरतवंशस्य हेतुं संतानवृद्धये । वक्ष्यामि नियतं मातस्तन्मे निगदत: शूणु
பீஷ்மர் கூறினார்—அம்மையே! பரதவம்சத்தின் சந்ததி வளர்ச்சிக்காக நிர்ணயிக்கப்பட்ட முறையை நான் உரைக்கிறேன்; என் சொற்களை கேள்।
Verse 2
ब्राह्मणो गुणवान् कश्चिद् धनेनोपनिमन्त्रयताम् । विचित्रवीर्यक्षेत्रेषु यः समुत्पादयेत् प्रजा:
செல்வப் பரிசுகளால் ஒரு குணமிக்க பிராமணரை அழைக்க வேண்டும்; அவர் விசித்ரவீர்யரின் மனைவியரின் க்ஷேத்திரத்தில் சந்ததியை உண்டாக்க வல்லவர் ஆவார்।
Verse 3
वैशम्पायन उवाच ततः सत्यवती भीष्मं वाचा संसज्जमानया । विहसन्तीव सत्रीडमिदं वचनमब्रवीत्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஜனமேஜயா! அப்போது சத்யவதி தயக்கத்தால் தளர்ந்த குரலில், பெண்ணிய நாணத்துடன், மெல்லப் புன்னகைத்தவள்போல் பீஷ்மரிடம் இவ்வாறு சொன்னாள்।
Verse 4
सत्यमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत । विश्वासात् ते प्रवक्ष्यामि संतानाय कुलस्य न:
அவள் கூறினாள்—“மகாபாகு பீஷ்மா! ஓ பாரதா, நீ சொல்வதுபோலவே அது உண்மை. உன்ன்மீது நம்பிக்கை கொண்டு, எங்கள் குலத்தின் சந்ததி-வரிசை காக்கப்படுவதற்காக நான் உனக்கு ஒரு செய்தியைச் சொல்கிறேன்.”
Verse 5
न ते शक््यमनाख्यातुमापद्धर्म तथाविधम् । त्वमेव नः कुले धर्मस्त्वं सत्यं त्वं परा गति:
“இத்தகைய ஆபத்துக் காலத் தர்மத்தைப் பார்த்து, உனக்குச் சொல்லாமல் நான் இருக்க முடியாது. எங்கள் குலத்தில் நீயே தர்மத்தின் உருவம்; நீயே சத்தியம்; நீயே பரமகதி.”
Verse 6
तस्मान्निशम्य सत्यं मे कुरुष्व यदनन्तरम् । (यस्तु राजा वसुर्नाम श्रुतस्ते भरतर्षभ । तस्य शुक्रादहं मत्स्याद् धृता कुक्षौ पुरा किल ।।
“ஆகவே என் உண்மையான சொல்லைக் கேட்டு, அதன் பின் செய்ய வேண்டிய கடமையைச் செய். ஓ பாரதகுலச் சிறந்தவனே, ‘வசு’ என்னும் அரசன் பெயரை நீ கேட்டிருப்பாய். பழங்காலத்தில் அவன் வீரியத்தால் நான் கருவுற்றேன்; ஒரு மீன் என்னைத் தன் வயிற்றில் தாங்கியது. பரம தர்மஞானியான ஒரு தாசன் (படகோட்டி) நீரிலிருந்து என் தாயை பிடித்து, அவள் வயிற்றிலிருந்து என்னை எடுத்துக் கொண்டு, தன் வீட்டிற்கு அழைத்து வந்து மகளாக வளர்த்தான். அந்த தர்மநெறியுடையவன்—என் தந்தை—ஒரு படகை வைத்திருந்தான்; அதை (வெறும் லாபத்திற்காக அல்ல) தர்மத்திற்காக இயக்கினான்.”
Verse 7
सा कदाचिदहं तत्र गता प्रथमयौवनम् । अथ धर्मविदां श्रेष्ठ: परमर्षि: पराशर:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“ஒருமுறை நான் அங்கே சென்றேன்; அந்நாட்களில் என் முதல் யௌவனம் மலரத் தொடங்கியிருந்தது. அச்சமயம் தர்மத்தை அறிந்தோரில் முதன்மையான பரமரிஷி பராசரர் (அங்கே வந்தார்).”
Verse 8
आजगाम तरीं धीमांस्तरिष्यन् यमुनां नदीम् । स तार्यमाणो यमुनां मामुपेत्याब्रवीत् तदा
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“யமுனை நதியைத் தாண்ட எண்ணி அந்த ஞானி என் படகிற்கு வந்தார். நான் அவரை யமுனை கடத்திக் கொண்டிருந்தபோது, அவர் என்னிடம் வந்து அப்போது பேசினார்.”
Verse 9
सान्त्वपूर्व मुनिश्रेष्ठ: कामार्तो मधुरं वच: । उक्त जन्म कुलं महामस्मि दाशसुतेत्यहम्
அப்போது காமத்தால் பீடிக்கப்பட்ட முனிவருள் சிறந்தவர், முதலில் தம் பிறப்பும் குலமும் கூறி, ஆறுதலோடு இனிய சொற்களால் என்னிடம் உரைத்தார். அதற்கு நான்— “பகவான்! நான் நிஷாத (மீனவர்) கன்னி” என்று பதிலுரைத்தேன்.
Verse 10
तमहं शापभीता च पितुर्भीता च भारत । वरैरसुलभैरुक्ता न प्रत्याख्यातुमुत्सहे
ஓ பாரதா! ஒரு புறம் முனிவரின் சாபத்திற்குப் பயந்தேன்; மறுபுறம் தந்தைக்கும் அஞ்சினேன். அப்போது மகரிஷி அரிதான வரங்களை அளித்து எனக்கு ஊக்கம் தந்தார்; ஆகவே அவரின் வேண்டுகோளை நான் மறுக்கத் துணியவில்லை.
Verse 11
“यद्यपि मैं चाहती नहीं थी
நான் சம்மதிக்காவிட்டாலும், அந்த முனிவர் தம் தபோவலத்தால் என்னை—பாதுகாப்பற்ற பெண்ணை—அடக்கி, அதே படகிலேயே தம் வசப்படுத்தினார். அப்போது அவர் அடர்ந்த மூடுபனியை எழுப்பி, முழுப் பகுதியையும் இருளால் மூடினார். ஓ பாரதா! முன்பு என் உடலில் மீன் போன்ற மிக அருவருப்பான, கடும் துர்நாற்றம் இருந்தது; அதை நீக்கி, முனிவர் எனக்கு இந்தச் சிறந்த நறுமணத்தை அருளினார்.
Verse 12
मत्स्यगन्धो महानासीत् पुरा मम जुगुप्सित: । तमपास्य शुभं गन्धमिमं प्रादात् स मे मुनि:
முன்பு என் உடலில் வலிமையான மீன் நாற்றம் இருந்தது; அது எனக்கு அருவருப்பாக இருந்தது. அந்த முனிவர் அதை நீக்கி, இந்த மங்கள நறுமணத்தை எனக்கு அருளினார்.
Verse 13
ततो मामाह स मुनिर्गर्भमुत्सूज्य मामकम् । द्वीपेडस्या एव सरित: कन्यैव त्वं भविष्यसि,“तदनन्तर मुनिने मुझसे कहा--'तुम इस यमुनाके ही द्वीपमें मेरे द्वारा स्थापित इस गर्भको त्यागकर फिर कन्या ही हो जाओगी”
பின்னர் அந்த முனிவர் என்னிடம் கூறினார்— “இந்த நதியின் இதே தீவில், என்னால் உண்டான கருவை நீக்கிவிட்டு, நீ மீண்டும் கன்னியாகவே இருப்பாய்.”
Verse 14
पाराशर्यों महायोगी स बभूव महानृषि: । कन्यापुत्रो मम पुरा द्वैपायन इति श्रुत:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த கர்ப்பத்திலிருந்து பராசரரின் புதல்வனாகிய மகாயோகி, மகரிஷி பிறந்தார். அவர் த்வைபாயனன் (வியாசன்) என்ற பெயரால் புகழ்பெற்றவர்; அவர் என் கன்னியவயதில் பிறந்த மகன்.
Verse 15
यो व्यस्य वेदांश्षतुरस्तपसा भगवानृषि: । लोके व्यासत्वमापेदे कार्ष्ण्यात् कृष्णत्वमेव च
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த பகவான் ரிஷி தபஸின் வலிமையால் நான்கு வேதங்களையும் தனித்தனியாக ஒழுங்குபடுத்தி விரித்தார்; ஆகவே உலகில் ‘வியாச’ என்ற பட்டத்தை அடைந்தார். மேலும் கருநிறத்தால் மக்கள் அவரை ‘கிருஷ்ணன்’ என்றும் அழைப்பர்.
Verse 16
सत्यवादी शमपरस्तपस्वी दग्धकिल्बिष: । समुत्पन्न: स तु महान् सह पित्रा ततो गतः,“वे सत्यवादी, शान्त, तपस्वी और पापशान्य हैं। वे उत्पन्न होते ही बड़े होकर उस द्वीपसे अपने पिताके साथ चले गये थे
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அவர் சத்தியவாதி, மனஅமைதியில் நிலைத்த தபஸ்வி; பாவங்கள் எரிந்து நீங்கியவர். பிறந்தவுடனே விரைவில் மகத்துவம் பெற்றார்; பின்னர் தந்தையுடன் அந்த இடத்தை விட்டு சென்றார்.
Verse 17
स नियुक्तो मया व्यक्त त्वया चाप्रतिमद्युति: । भ्रातुः क्षेत्रेषु कल्याणमपत्यं जनयिष्यति
என் வேண்டுகோளாலும் உன் வேண்டுகோளாலும், ஒப்பற்ற ஒளியுடைய வியாசர் தம் சகோதரனின் க்ஷேத்திரத்தில் நிச்சயமாக நலமிகு சந்ததியை உண்டாக்குவார்.
Verse 18
स हि मामुक्तवांस्तत्र स्मरे: कृच्छेषु मामिति । त॑ स्मरिष्ये महाबाहो यदि भीष्म त्वमिच्छसि
அவர் அங்கிருந்து புறப்படும் போது என்னிடம்—‘இக்கட்டான வேளைகளில் என்னை நினை’ என்று கூறினார். ஆகவே, மகாபாகு பீஷ்மா, உன் விருப்பமிருந்தால் நான் அவரை நினைத்து அழைப்பேன்.
Verse 19
तव हानुमते भीष्म नियतं स महातपा: । विचित्रवीर्य क्षेत्रेषु पुत्रानुत्पादयिष्यति,'भीष्म! तुम्हारी अनुमति मिल जाय, तो महा-तपस्वी व्यास निश्चय ही विचित्रवीर्यकी स्त्रियोंसे पुत्रोंको उत्पन्न करेंगे”
ஓ பீஷ்மா! உன் அனுமதி கிடைத்தால், அந்த மகாதபஸ்வி வியாசர் நிச்சயமாக விசித்ரவீர்யனின் மனைவியரிடத்தில் புதல்வர்களை உண்டாக்குவார்.
Verse 20
वैशम्पायन उवाच महर्षे: कीर्तने तस्य भीष्म: प्राउजलिरब्रवीत् । धर्ममर्थ च काम॑ च त्रीनेतान् यो5नुपश्यति
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மஹரிஷி வியாசரின் பெயர் சொல்லப்பட்டவுடன், பீஷ்மர் கைகூப்பி உரைத்தார்—“அம்மையே! தர்மம், அர்த்தம், காமம்—இம்மூன்றையும் மீண்டும் மீண்டும் ஆராய்ந்து, ஒவ்வொன்றின் பயனையும் அதற்கு எதிரான விளைவுகளையும் தனித்தனியாக உணர்வவனே அறிவாளி. நீ கூறியது தர்மத்தோடு ஒத்ததும், எங்கள் குலத்திற்கு நலமும் மங்களமும் தருவதுமாக இருப்பதால், அது எனக்கு மிகுந்த மகிழ்ச்சியளிக்கிறது.”
Verse 21
अर्थमर्थनुबन्धं च धर्म धर्मानुबन्धनम् | काम कामानुबन्धं च विपरीतान् पृथक् पृथक्
அர்த்தத்தோடு அர்த்தத்தால் தொடரும் விளைவுகளையும், தர்மத்தோடு தர்மத்தால் தொடரும் விளைவுகளையும், காமத்தோடு காமத்தால் தொடரும் விளைவுகளையும்—அவற்றின் எதிர்மாறான பயன்களையும்—ஒவ்வொன்றாகத் தனித்தனியாக அறிய வேண்டும்.
Verse 22
यो विचिन्त्य धिया धीरो व्यवस्यति स बुद्धिमान । तदिदं धर्मयुक्त च हितं चैव कुलस्य न:
திடமுடையவன் தன் அறிவால் ஆராய்ந்து முடிவு செய்பவனே உண்மையில் அறிவாளி. இம்முறை தர்மத்தோடு ஒத்ததும், எங்கள் குல நலனுக்குமானதுமாகும்.
Verse 23
वैशम्पायन उवाच ततस्तस्मिन् प्रतिज्ञाते भीष्मेण कुरुनन्दन
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அதன்பின், குருவம்சத்தின் மகிழ்ச்சியான பீஷ்மர் இவ்வாறு பிரதிஞ்ஞை செய்தபோது.
Verse 24
कृष्णद्वैपायनं काली चिन्तयामास वै मुनिम् | स वेदान् विन्रुवन् धीमान् मातुर्विज्ञाय चिन्तितम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—காளி (சத்தியவதி) முனிவர் கிருஷ்ணத் த்வைபாயனரை மனத்தில் நினைத்தாள். வேதம் ஓதிக் கொண்டிருந்த அந்த ஞானி, தாயின் சொல்லாத எண்ணத்தை உணர்ந்து அதற்கேற்றவாறு பதிலளித்தார்.
Verse 25
प्रादुर्बभूवाविदित: क्षणेन कुरुनन्दन । तस्मै पूजां ततः कृत्वा सुताय विधिपूर्वकम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—குருநந்தனே! அவர் ஒரு கணத்தில், யாருக்கும் தெரியாமல், வெளிப்பட்டார். பின்னர் அவருக்கு முறையாகப் பூஜை செய்து, புதல்வனுக்குரிய விதிப்படி நிர்ணயிக்கப்பட்ட சடங்குகளைச் சரியாக நிறைவேற்றினர்.
Verse 26
परिष्वज्य च बाहुभ्यां प्रस्नरवैरभ्यषिज्चत । मुमोच बाष्प॑ दाशेयी पुत्र दृष्टवा चिरस्य तु
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அவள் இரு கரங்களாலும் அவரைத் தழுவி, குமுறலோடு வழிந்த கண்ணீரால் அவரை அபிஷேகம் செய்ததுபோல் நனைத்தாள். நீண்ட காலத்திற்குப் பின் மகனை கண்ட தாசேயி (சத்தியவதி) அடக்கி வைத்த அழுகையை விடுத்தாள்.
Verse 27
वैशम्पायनजी कहते हैं--कुरुनन्दन! उस समय भीष्मजीके इस प्रकार अपनी सम्मति देनेपर काली (सत्यवती)-ने मुनिवर कृष्णद्वैपायनका चिन्तन किया। जनमेजय! माताने मेरा स्मरण किया है
பின்னர் சத்தியவதியின் முதற்புதல்வன் மகரிஷி வியாசர், தம் கமண்டலுவின் புனித நீரால் துயருற்ற தாயைத் தெளித்து, வணங்கி, இவ்வாறு உரைத்தார்.
Verse 28
भवत्या यदभिप्रेतं तदहं कर्तुमागतः । शाधि मां धर्मतत्त्वज्ञे करवाणि प्रियं तव
தர்மத் தத்துவம் அறிந்த தாயே! உமது உள்ளக் கருத்தை நிறைவேற்றவே நான் வந்தேன். ஆணையிடுங்கள்—உமக்கு இனிய எந்தச் சேவையை நான் செய்ய வேண்டும்?
Verse 29
तस्मै पूजां ततो$कार्षीत् पुरोधा: परमर्षये । सचतां प्रतिजग्राह विधिवन्मन्त्रपूर्वकम्,तत्पश्चात् पुरोहितने महर्षिका विधिपूर्वक मन्त्रोच्चारणके साथ पूजन किया और महर्षिने उसे प्रसन्नतापूर्वक ग्रहण किया
அப்போது குலபுரோகிதர் அந்த பரமரிஷிக்குத் தக்க விதிமுறையின்படி, மந்திரோச்சாரணத்துடன் பூஜை செய்தார்; மகரிஷியும் மகிழ்ந்து அந்த மரியாதையை முறையாக ஏற்றுக்கொண்டார்।
Verse 30
पूजितो मन्त्रपूर्व तु विधिवत् प्रीतिमाप सः । तमासनगतं माता पृष्टवा कुशलमव्ययम्
மந்திரோச்சாரணத்துடன் விதிப்படி பூஜிக்கப்பட்டதால் அவர் மகிழ்ந்தார். பின்னர் தாய் அவரை ஆசனத்தில் அமர்ந்திருப்பதைக் கண்டு, குறையாத நலன்-கேமம் பற்றி விசாரித்தாள்।
Verse 31
मातापित्रो: प्रजायन्ते पुत्रा: साधारणा: कवे
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“ஓ கவிஞ-முனிவரே! புதல்வர்கள் தாய்-தந்தை இருவராலும் பிறக்கின்றனர்; ஆகவே அவர்கள்மீது இருவருக்கும் சம உரிமை உண்டு. தந்தை புதல்வர்களின் உரிமையாளர், காவலன் போலவே தாயும்—இதில் ஐயமில்லை. ஓ பிரம்மரிஷியே! விதியின் ஆணையாலோ, என் முன்ஜென்மப் புண்ணியத்தாலோ, நீ என் முதற்புதல்வனாக இருப்பதுபோலவே விசித்ரவீர்யன் என் இளைய புதல்வன். எனவே ஒரே தந்தையின் காரணமாக பீஷ்மன் அவனுக்குச் சகோதரன் என்றால், ஒரே தாயின் காரணமாக நீயும் விசித்ரவீர்யனுக்குச் சகோதரனே. மகனே! இதுவே என் உறுதியான நம்பிக்கை; நீ உனக்குத் தக்கதென எண்ணுவது போல் செய். மேலும் சத்தியவீரன் சாந்தனுவின் புதல்வன் பீஷ்மன் இச்சத்தியத்தையே காக்கின்றான்।”
Verse 32
तेषां पिता यथा स्वामी तथा माता न संशय: । विधानविहित: सत्यं यथा मे प्रथम: सुतः
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“புதல்வர்களுக்குத் தந்தை உரிமையாளர், காவலன் போலவே தாயும்—இதில் ஐயமில்லை. விதியின் ஏற்பாட்டின்படி இது உண்மை: நீ என் முதற்புதல்வன்; அதுபோல விசித்ரவீர்யன் என் இளைய புதல்வன். ஆகவே தந்தை வழியில் பீஷ்மன் அவனுக்குச் சகோதரன் என்றால், தாய் வழியில் நீயும் அவனுக்குச் சகோதரன். இது என் உறுதியான முடிவு; நீ உனக்குத் தக்கதென எண்ணுவது போல் செய். இச்சத்தியத்தை நிலைநிறுத்தி சாந்தனுவின் புதல்வன் பீஷ்மன் தர்மத்தைப் பேணுகின்றான்।”
Verse 33
विचित्रवीर्यों ब्रह्मर्षे तथा मेडवरज: सुत: । यथैव पितृतो भीष्मस्तथा त्वमपि मातृत:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“ஓ பிரம்மரிஷியே! விசித்ரவீர்யன் என் இளைய புதல்வன். தந்தை வழியில் பீஷ்மன் அவனுக்குச் சகோதரன் போல, தாய் வழியில் நீயும் அவனுக்குச் சகோதரனே।”
Verse 34
भ्राता विचित्रवीर्यस्य यथा वा पुत्र मन्यसे । अयं शान्तनव: सत्यं पालयन् सत्यविक्रम:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மகனே! நீ எவ்வாறு கருதுகிறாயோ அவ்வாறே நீ நிச்சயமாக விசித்ரவீர்யனின் சகோதரன். இந்த சாந்தனவன் (பீஷ்மன்) சத்தியத்தில் நிலைத்தும் சத்தியவீரத்துடனும் சத்தியத்தைப் பேணிக் காக்கின்றான்.
Verse 35
बुद्धि न कुरुतेडपत्ये तथा राज्यानुशासने । सत्वं व्यपेक्षया भ्रातु:ः संतानाय कुलस्य च
அவன் சந்தானம் பெறுதல் பற்றியும் அரசாட்சியை ஒழுங்காக நடத்துதல் பற்றியும் தன் தீர்மானத்தைச் செலுத்துவதில்லை; மாறாக, சகோதரனின் நலனையும் குலத்தின் வம்சத் தொடர்ச்சியையும் கருதி, தன்னை அடக்கிக் கொண்டு அதற்கேற்ப நடக்கிறான்.
Verse 36
भीष्मस्य चास्य वचनान्नियोगाच्च ममानघ । अनुक्रोशाच्च भूतानां सर्वेषां रक्षणाय च
ஓ குற்றமற்றவனே! பீஷ்மனின் சொல்லுக்குக் கீழ்ப்படிந்தும் என் ஆணையின்படியும், மேலும் எல்லா உயிர்களின்மேல் கருணையாலும் அனைவரையும் காக்கும் பொருட்டும் இது மேற்கொள்ளப்பட்டது.
Verse 37
आनृशंस्याच्च यद् ब्रूयां तच्छुत्वा कर्तुमहसि । यवीयसस्तव क्रातुर्भार्ये सुरसुतोपमे
கருணையால் நான் சொல்லப்போகிறதை நீ கேட்டபின் செய்யவேண்டும். உன் இளைய சகோதரன் க்ரதுவின் மனைவியே, தேவர்மகளுக்கு ஒப்பானவளே! கேட்டு அதன்படி நட.
Verse 38
रूपयौवनसम्पन्ने पुत्रकामे च धर्मत: । तयोरुत्पादयापत्यं समर्थों हूसि पुत्रक
அவள் அழகும் இளமையும் நிறைந்தவள்; தர்மப்படி மகனை விரும்புகிறாள். ஆகவே, மகனே! நீ அவர்களிருவருக்கும் சந்ததியை உண்டாக்க வல்லவன்.
Verse 39
अनुरूप॑ं कुलस्यास्य संतत्या: प्रसवस्य च । “अनघ! संतानोत्पादन तथा राज्य-शासन करनेका इनका विचार नहीं है; अतः तुम अपने भाईके पारलौकिक हितका विचार करके तथा कुलकी संतानपरम्पराकी रक्षाके लिये भीष्मके अनुरोध और मेरी आज्ञासे सब प्राणियोंपर दया करके उनकी रक्षा करनेके उद्देश्य्से और अपने अन्त:करणकी कोमल वृत्तिको देखते हुए मैं जो कुछ कहूँ
வியாசர் கூறினார்—“ஓ சத்தியவதீ! நீ தர்மத்தை அறிவாய்—அதன் பரமும் அபரமும் இரண்டையும்.”
Verse 40
तथा तव महाप्राज्ञे धर्मे प्रणिहिता मति: । तस्मादहं त्वन्नियोगाद् धर्ममुद्दिश्य कारणम्
“மேலும், ஓ மஹாப்ராஜ்ஞே, உன் அறிவு தர்மத்தில் உறுதியாக நிலைத்துள்ளது. ஆகவே உன் ஆணைப்படி, தர்மத்தையே நோக்கமாகக் கொண்டு, காரணத்தை நான் கூறுவேன்.”
Verse 41
ईप्सितं ते करिष्यामि दृष्टं होतत् सनातनम् । भ्रातुः पुत्रान् प्रदास्यामि मित्रावरुणयो: समान्
“நீ விரும்பியதை நான் நிறைவேற்றுவேன்—சாஸ்திரங்களில் காணப்பட்டு நிலைபெற்ற அந்த சனாதன விதிப்படி. என் சகோதரனுக்காக மித்ரன்-வருணன் போன்ற சிறப்புடைய புதல்வர்களை அளிப்பேன்.”
Verse 42
व्यासजीने कहा--माता सत्यवती! आप पर और अपर दोनों प्रकारके धर्मोंको जानती हैं। महाप्राज्ञे! आपकी बुद्धि सदा धर्ममें लगी रहती है। अतः मैं आपकी अज्ञासे धर्मको ही दृष्टिमें रखकर (कामके वश न होकर ही) आपकी इच्छाके अनुरूप कार्य करूँगा। यह सनातन मार्ग शास्त्रोंमें देखा गया है। मैं अपने भाईके लिये मित्र और वरुणके समान तेजस्वी पुत्र उत्पन्न करूँगा ।। ३९ “४१ ।। व्रतं चरेतां ते देव्यौ निर्दिष्टमिह यन्मया । संवत्सरं यथान्यायं ततः शुद्धे भविष्यत:
“மேலும், அந்த இரு தேவியரும் நான் இங்கே விதித்த விரதத்தை முறையின்படி ஒரு வருடம் கடைப்பிடிக்கட்டும்; அதன் பின் அவர்கள் தூய்மையடைவர்.”
Verse 43
सत्यवत्युवाच सद्यो यथा प्रपद्येते देव्यौ गर्भ तथा कुरु,सत्यवतीने कहा--बेटा! ये दोनों रानियाँ जिस प्रकार शीघ्र गर्भ धारण करें, वह उपाय करो
சத்தியவதி கூறினாள்—“மகனே! இந்த இரு தேவியரும் உடனே கருவுறுமாறு ஏற்பாடு செய்.”
Verse 44
अराजकेषु राष्ट्रेषु प्रजानाथा विनश्यति । नश्यन्ति च क्रिया: सर्वा नास्ति वृष्टिन देवता
அரசன் இல்லாத நாட்டில் மக்கள் ஆதரவற்றவர்களாய் அழிந்து போவார்கள். யாகம், தானம் முதலிய எல்லாச் சடங்குகளும் ஒழியும்; அங்கே மழை இல்லை, தேவர்களும் தங்கார்.
Verse 45
कथं चाराजंक राष्ट्र शक््यं धारयितु प्रभो । तस्माद् गर्भ समाधत्स्व भीष्म: संवर्धयिष्यति
அரசே! அரசன் இல்லாமல் நாட்டை எவ்வாறு தாங்கி நடத்த முடியும்? ஆகவே தாமதமின்றி கருவுறச் செய்யுங்கள்; பீஷ்மர் அந்தக் குழந்தையை வளர்த்து பேணுவார்.
Verse 46
व्यास उवाच यदि पुत्र: प्रदातव्यो मया भ्रातुरकालिक: । विरूपतां मे सहतां तयोरेतत् परं व्रतम्
வியாசர் கூறினார்—அம்மா! காலநியமத்தைப் பின்பற்றாமல் என் சகோதரனுக்காக நான் உடனே மகனை அளிக்க வேண்டுமெனில், அந்த இரு தேவியருக்குப் பரம விரதம் இதுவே: என் அசிங்கத் தோற்றத்தைத் தாங்கி, என்னைக் கண்டதும் அமைதியுடன் இருந்து அஞ்சாமை.
Verse 47
यदि मे सहते गन्ध॑ रूप॑ वेषं तथा वपु: । अद्यैव गर्भ कौसल्या विशिष्ट प्रतिपद्यताम्,यदि कौसल्या (अम्बिका) मेरे गन्ध, रूप, वेष और शरीरको सहन कर ले तो वह आज ही एक उत्तम बालकको अपने गर्भमें पा सकती है
கௌசல்யா (அம்பிகா) என் மணம், தோற்றம், உடை, உடல் ஆகியவற்றைத் தாங்கினால், அவள் இன்றே தன் கருவில் ஒரு சிறப்புமிக்க மகனை அடையலாம்.
Verse 48
वैशम्पायन उवाच एवमुक्क्त्वा महातेजा व्यास: सत्यवतीं तदा | शयने सा च कौसल्या शुचिवस्त्रा हालंकृता
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஜனமேஜயா! இவ்வாறு சொல்லி, மகாதேஜஸ்வியான வியாசர் அப்போது சத்யவதியிடம்: “கௌசல்யா (அம்பிகா) நீராடி தூய ஆடைகள் அணிந்து, அலங்கரித்து, படுக்கையில் காத்திருக்கட்டும்” என்று கூறி மறைந்தார். பின்னர் சத்யவதி தனிமையில் தன் மருமகள் அம்பிகாவிடம் சென்று, நெருக்கடியின் வேளையில் தர்மமும் பொருள்நலனும் உடைய நன்மொழிகளைச் சொல்லி, அவற்றை கவனமாகக் கேட்குமாறு வலியுறுத்தினாள்.
Verse 49
समागमनमाकाड्क्षेदिति सो<न्तर्हितो मुनि: । ततो5भिगम्य सा देवी स्नुषां रहसि संगताम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்— ‘சேர்க்கையை எதிர்நோக்கட்டும்’ என்று சொல்லி அந்த முனிவர் மறைந்தார். பின்னர் தேவி சத்தியவதி தனிமையில் இருந்த மருமகளிடம் சென்று, தர்மமும் பொருள்நலனும் உடைய நன்மொழிகளை உரைத்தாள்.
Verse 50
धर्म्यमर्थसमायुक्तमुवाच वचन हितम् | कौसल्ये धर्मतन्त्र॑ त्वां यद् ब्रवीमि निबोध तत्
அவள் தர்மமுடையதும், பொருள்நலத்துடன் இணைந்ததும், நன்மை தருவதுமான சொற்களை உரைத்தாள்— “கௌசல்யையே! தர்ம ஒழுக்கத்தில் நிலைத்து, நான் சொல்லவிருப்பதை கவனமாக அறிந்துகொள்.”
Verse 51
भरतानां समुच्छेदो व्यक्त मद्धाग्यसंक्षयात् व्यथितां मां च सम्प्रेक्ष्य पितृवंशं च पीडितम्
என் அதிர்ஷ்டம் சிதைந்ததால் பாரத வம்சத்தின் அழிவு வெளிப்படையாகத் தெரிகிறது. என்னைத் துயருற்றவளாகவும், பித்ரு வம்சம் துன்புறுவதாகவும் கண்டு—
Verse 52
भीष्मो बुद्धिमदान्महाां कुलस्यास्य विवृद्धये । साच बुद्धिस्त्वय्यधीना पुत्रि प्रापपय मां तथा
இந்த குலத்தின் வளர்ச்சிக்காக ஞானமிக்க மகாத்மா பீஷ்மர் ஒரு வழியைச் சொன்னார். மகளே, அந்த ஆலோசனையின் வெற்றி உன் கையிலே உள்ளது; ஆகவே பீஷ்மர் கூறியபடி என்னை அந்த நிலைக்குக் கொண்டு செல்.
Verse 53
नष्टं च भारतं वंशं पुनरेव समुद्धर । पुत्र जनय सुश्रोणि देवराजसमप्र भम्
அழிந்த பாரத வம்சத்தை மீண்டும் உயர்த்தி நிறுத்து. ஓ அழகிய இடுப்புடையவளே, தேவராஜனுக்கு ஒப்பான ஒளியுடைய மகனைப் பெறுவாயாக.
Verse 54
सा धर्मतो<नुनीयैनां कथंचिद् धर्मचारिणीम् | भोजयामास वितष्रांश्र देवर्षीनतिथींस्तथा
தர்மத்தை முன்னிறுத்தி, நீதிநெறியில் நிலைத்திருந்த அந்தப் பெண்ணை எப்படியோ சமாதானப்படுத்தி இச்செயலுக்கு உடன்படச் செய்தாள். பின்னர் பிராமணர்களுக்கும், உலகாசை அற்ற தேவரிஷிகளுக்கும், விருந்தினர்களுக்கும் உணவளித்து விருந்தோம்பல் தர்மத்தை நிறைவேற்றினாள்.
Verse 103
इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें भीष्म-सत्यवती-संवादविषयक एक सौ तीनवाँ अध्याय पूरा हुआ
இவ்வாறு ஸ்ரீமஹாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில் உள்ள சம்பவபர்வத்தில், பீஷ்ம–சத்யவதி உரையாடலைக் கூறும் நூற்று மூன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 104
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि सत्यवत्युपदेशे चतुरधिकशततमो<ध्याय:
இதி ஸ்ரீமஹாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில் உள்ள சம்பவபர்வத்தில், சத்யவதியின் உபதேசத்தைச் சார்ந்த நூற்று நான்காம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 131
अभिभूय स मां बालां तेजसा वशमानयत् । तमसा लोकमावृत्य नौगतामेव भारत
அப்போது நான் இன்னும் சிறுமி; அவன் என்னை அடக்கி, தன் தேஜஸின் வலிமையால் கட்டுப்பாட்டுக்குள் கொண்டுவந்தான். ஓ பாரதா! உலகை இருளால் மூடி, படகில் ஏறிய பெண்ணை ஒருவர் பறித்துச் செல்லும் போல், அவன் என்னை விரைவாக—எதிர்ப்புக்கு இடமின்றி—கவர்ந்து சென்றான்.
Verse 223
उक्त भवत्या यच्छेयस्तन्महां रोचते भृशम् । वैशम्पायनजी कहते हैं--महर्षि व्यासका नाम लेते ही भीष्मजी हाथ जोड़कर बोले--“माताजी! जो मनुष्य धर्म
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“நீங்கள் கூறிய நலமார்க்கம் (ஶ்ரேயஸ்) எனக்கு மிகுந்த விருப்பமளிக்கிறது.”
Verse 303
सत्यवत्यथ वीक्ष्यैनमुवाचेदमनन्तरम् । विधि और मन्त्रोच्चारणपूर्वक की हुई उस पूजासे व्यासजी बहुत प्रसन्न हुए। जब वे आसनपर बैठ गये
அதன்பின் சத்தியவதி அவரை நோக்கி உடனே இவ்வாறு கூறினாள். விதிமுறையுடனும் மந்திரோச்சாரணத்துடனும் செய்யப்பட்ட அந்தப் பூஜையால் மகரிஷி வியாசர் மிகுந்த மகிழ்ச்சி அடைந்தார். அவர் ஆசனத்தில் அமர்ந்ததும், தாய் சத்தியவதி அவரின் நலன்-காப்பை விசாரித்து, அவரை நோக்கி இவ்வாறு உரைத்தாள்—
Verse 426
न हि मामव्रतोपेता उपेयात् काचिदड़ना । विचित्रवीर्यकी स्त्रियोंको मेरे बताये अनुसार एक वर्षतक विधिपूर्वक व्रत (जितेन्द्रिय होकर केवल संतानार्थ साधन) करना होगा
வியாசர் கூறினார்—“நியமிக்கப்பட்ட விரதத்தை ஏற்காத எந்தப் பெண்ணும் என்னை அணுகக் கூடாது. விசித்ரவீர்யனின் மனைவிகள் நான் கூறியபடி முழு ஒரு ஆண்டு விதிமுறையுடன் விரதம் கடைப்பிடிக்க வேண்டும்—இந்திரியங்களை அடக்கி, ஒரே நோக்காக சந்தானப் பெறுதலுக்காக—அப்போதுதான் அவர்கள் தூய்மையடைந்தவர்களாகக் கருதப்படுவர். விரதம் காக்காத பெண் எவரும் என் அருகே வர இயலாது.”
Verse 533
स हि राज्यथुरं गुर्वीमुद्रक्ष्यति कुलस्य न: । 'सुश्रोणि! इस नष्ट होते हुए भरतवंशका पुनः उद्धार करो। तुम देवराज इन्द्रके समान एक तेजस्वी पुत्रको जन्म दो। वही हमारे कुलके इस महान् राज्यभारको वहन करेगा”
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“அவனே நம் குலத்தின் அரசாட்சியின் கனமான நுகத்தைத் தூக்கி நிறுத்துவான். ஓ அழகிய இடுப்புடையவளே, அழிவின் விளிம்பில் நிற்கும் இந்த பரத வம்சத்தை மீண்டும் உயர்த்தி நிறுத்து. தேவராஜன் இந்திரனைப் போன்ற ஒளிமிக்க ஒரு மகனைப் பெற்றிடு; அவனே நம் குடும்பத்தின் இந்த மாபெரும் அரசுப் பாரத்தைச் சுமப்பான்.”
Frequently Asked Questions
The chapter implicitly balances personal choice and dynastic obligation: marriage is portrayed as both an individual selection (svayaṃvara) and a statecraft instrument managed by elders, raising questions about consent, duty, and political necessity within kṣatriya governance.
Authority is sustained through ethically legible institutions—recognized marriage norms, accountable leadership, and the public conversion of conflict into ordered tribute—showing that stability depends on transforming force into governance under dharma.
No explicit phalaśruti appears here; instead, the meta-emphasis is reputational: the text frames Pāṇḍu’s actions as restoring ancestral kīrti, signaling how narrative remembrance functions as a moral-political ledger within itihāsa.