Shloka 31
Pāṇḍu’s Marriages, Conquests, and Triumphal Return (पाण्डोर्विवाह-विजय-प्रत्यागमनम्)
मातापित्रो: प्रजायन्ते पुत्रा: साधारणा: कवे
vaiśampāyana uvāca | mātāpitroḥ prajāyante putrāḥ sādhāraṇāḥ kave |
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“ஓ கவிஞ-முனிவரே! புதல்வர்கள் தாய்-தந்தை இருவராலும் பிறக்கின்றனர்; ஆகவே அவர்கள்மீது இருவருக்கும் சம உரிமை உண்டு. தந்தை புதல்வர்களின் உரிமையாளர், காவலன் போலவே தாயும்—இதில் ஐயமில்லை. ஓ பிரம்மரிஷியே! விதியின் ஆணையாலோ, என் முன்ஜென்மப் புண்ணியத்தாலோ, நீ என் முதற்புதல்வனாக இருப்பதுபோலவே விசித்ரவீர்யன் என் இளைய புதல்வன். எனவே ஒரே தந்தையின் காரணமாக பீஷ்மன் அவனுக்குச் சகோதரன் என்றால், ஒரே தாயின் காரணமாக நீயும் விசித்ரவீர்யனுக்குச் சகோதரனே. மகனே! இதுவே என் உறுதியான நம்பிக்கை; நீ உனக்குத் தக்கதென எண்ணுவது போல் செய். மேலும் சத்தியவீரன் சாந்தனுவின் புதல்வன் பீஷ்மன் இச்சத்தியத்தையே காக்கின்றான்।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Parenthood is shared: since a child is born from both mother and father, both possess equal moral authority and responsibility regarding the child. The passage also elevates satya (truthfulness) as a guiding dharma, exemplified by Bhīṣma.
A speaker argues that maternal relation establishes real brotherhood just as paternal relation does. On that basis, the addressee is urged to recognize Vicitravīrya as a brother through the same mother, while Bhīṣma is praised for adhering to truth and rightful conduct.