Sukta 53
Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution for this verse not securely fixed across indices)
Devata: Prāṇa and Apāna (vital breaths)
Chandas: Anuṣṭubh (approx.)
இந்த குணப்படுத்தும் ஸூக்தம் நோயாளியின் உயிர்ச் சமநிலையை நிலைநிறுத்துகிறது—பிராணன் (உள்சுவாசம்) மற்றும் அபானன் (வெளிச்சுவாசம்) ஆகியவற்றை நினைவூட்டி மீண்டும் தத்தம் இடத்தில் பதியச் செய்து, மரணம் அணுகும் வேளையில் அவை விலகிச் செல்லாதபடி செய்கிறது. இது யமன்/ம்ருத்யுவின் உரிமைக் கோரிக்கையைத் திருப்பி, தெய்வ வைத்தியர்களை (அஷ்வின்கள், அக்னி-பிஷஜ்) அழைக்கிறது; மேலும் பாதிக்கப்பட்டவரை சப்தரிஷிகளின் காவல்-வாகனத்தின் பாதுகாப்பில் வைத்து, பாதுகாப்பான முதுமை நோக்கி அழைத்துச் செல்கிறது. இதன் ஆற்றல் ‘சிதைவுக்கு எதிரான பொக்கிஷம்’ (ஜரிமன்) எனச் சித்தரிக்கப்படுகிறது; குறையாத உயிர்வலிமையையும் வாழ்வின் தொடர்ச்சியையும் மீட்டளிக்கிறது.
Kind of charm
Mantras
Mantra 1
दीर्घायुः। अ॒मु॒त्र॒भूया॒दधि॒ यद् य॒मस्य॒ बृह॑स्पतेर॒भिश॑स्तेर॑मुञ्चः । प्रत्यौ॑हताम॒श्विना॑ मृ॒त्युम॒स्मद् दे॒वाना॑मग्ने भि॒षजा॒ शची॑भिः
நீண்ட ஆயுள் உண்டாகுக! யமன் அவனைப் பற்றிக் கொண்டிருந்தாலும், அவன் அப்புற உலகத்துக்குரியவனாகாதிருக்க; ப்ருஹஸ்பதியின் அபிசஸ்தி (சாப/தடை) மற்றும் சாபவாக்கிலிருந்து நீ அவனை விடுவித்தாய். அஷ்வினர்கள் மரணத்தை எங்களிடமிருந்து பின்னோக்கித் தள்ளுவார்களாக; ஓ அக்னியே, தேவர்களின் பிஷஜ் (மருத்துவர்), உன் வல்லமைமிக்க ஶசீ (சிகிச்சை-சக்தி/திறன்) மூலம் எங்களை காக்க.
Mantra 2
सं क्रा॑मतं॒ मा ज॑हीतं॒ शरी॑रं प्राणापा॒नौ ते॑ स॒युजा॑वि॒ह स्ता॑म्। श॒तं जी॑व श॒रदो॒ वर्ध॑मानो॒ऽग्निष्टे॑ गो॒पा अ॑धि॒पा वसि॑ष्ठः
ஒன்றாக முன்னே நடக்குங்கள்; உடலை விட்டு விடாதீர்கள். உமது பிராணமும் அபானமும்—ஒரே யோகத்தில் இணைந்தவை—இங்கேயே சேர்ந்து நிலைத்திருக்கட்டும். வளர்ந்து கொண்டே நூறு சரத் (ஆண்டுகள்) வாழ்வீராக; அக்னி உமக்கு கோபா (காவலன்)வும் அதிபா (ஆளும் தலைவர்)வும் ஆகட்டும்—ஹே வசிஷ்டா, மிகச் சிறந்தவரே.
Mantra 3
आयु॒र्यत् ते॒ अति॑हितं परा॒चैर॑पा॒नः प्रा॒णः पुन॒रा तावि॑ताम्। अ॒ग्निष्टदाहा॒र्निरृ॑तेरु॒पस्था॒त् तदा॒त्मनि॒ पुन॒रा वे॑शयामि ते
உமது ஆயுள் (உயிர்வலிமை) தொலைவில் எங்கோ மூடப்பட்டு/சிக்கியிருந்தால், அபானமும் பிராணமும் அதை மீண்டும் இங்கே கொண்டு வரட்டும். அக்னி அதை நிர்ருதி தேவியின் மடியில் இருந்து மீட்டுக் கொண்டுவந்தான்; அதையே நான் உமது ஆத்மனில் மீண்டும் நிறுவி, உமக்குள் புகச் செய்கிறேன்.
Mantra 4
मेमं प्रा॒णो हा॑सी॒न्मो अ॑पा॒नोऽव॒हाय॒ परा॑ गात्। स॒प्त॒र्षिभ्य॑ एनं॒ परि॑ ददामि॒ त ए॑नं स्व॒स्ति ज॒रसे॑ वहन्तु
இந்த மனிதனைப் பிராணன் விட்டு விடாதிருக்கட்டும்; அபானன் அவனைத் தூக்கிக் கொண்டு தூரம் போய் விலகிப் போகாதிருக்கட்டும். நான் அவனைச் சுற்றிலும் ஸப்தரிஷிகளிடம் ஒப்படைக்கிறேன்; அவர்கள் அவனை ஸ்வஸ்தி (பாதுகாப்பு) உடன் ஜரா (முதுமை) வரை கொண்டு செல்லட்டும்.
Mantra 5
प्र वि॑शतं प्राणापानावन॒ड्वाहा॑विव व्र॒जम्। अ॒यं ज॑रि॒म्णः शे॑व॒धिररि॑ष्ट इ॒ह व॑र्धताम्
ஓ பிராணனும் அபானனும், முன்னே சென்று உள்ளே நுழையுங்கள்—இரு இழுப்புக் காளைகள் தொழுவில் நுழைவதுபோல். இங்கே சிதைவு/முதுமை (jarimṇa) எதிர்க்கும் இந்த நிதி, சேதமின்றி, வளர்ந்து செழிக்கட்டும்.
Mantra 6
आ ते॑ प्रा॒णं सु॑वामसि॒ परा॒ यक्ष्मं॑ सुवामि ते । आयु॑र्नो वि॒श्वतो॑ दधद॒यम॒ग्निर्वरे॑ण्यः
நாங்கள் உன் மூச்சை இங்கே இழுத்து வருகிறோம்; உன் யக்ஷ்மம் (க்ஷய நோய்) தூரம் துரத்துகிறேன். எங்களுக்கு எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் ஆயுளை நிலைநிறுத்துபவன் இந்த அக்னி—மிகவும் வरणீயன் (தேர்ந்தெடுக்கத் தகுதியானவன்).
Mantra 7
उद् व॒यं तम॑स॒स्परि॒ रोह॑न्तो॒ नाक॑मुत्त॒मम्। दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्
நாம் தமஸ் (இருள்) அப்பால் மேலே ஏறி, மிக உயர்ந்த விண்ணுலகை அடைந்தோம். தேவர்களிடத்தே சென்று, தேவனாகிய சூரியனை—அதியுத்தம ஒளியை—அடைந்தோம்.
Inside Sukta 53
How it unfolds
- How it opens
Begins with an āyuṣya cry (“Long life!”) and a rescue-frame: the patient is loosed from constraining forces (ban/imprecation) and Death is driven back by divine physicians.
- What it asks
That Prāṇa not abandon the person and that Apāna not carry him away; that vitality re-enter and remain established, arresting wasting.
- Where its power lies
Breath is treated as an obedient, yoke-able power—entering like draught-oxen into the stall—so the ‘treasure against decline’ may grow unharmed here.
- How it closes
The patient is entrusted to the Saptarṣis for protective conveyance (svasti) into old age, sealing recovery as a guarded life-trajectory.
Famous verses
dīrghāyuḥ
memaṃ prāṇo hāsīt
prāṇāpānāv anaḍvāhāv iva vrajam
Kind of hymn
Bhaisajya (Healing)
What it is for
To avert imminent death, restore and stabilize prāṇa/apāna, neutralize curse/ban/hostile seizure, and ensure safe passage into health and old age.
Who it is for
Atharvanic healer (bhiṣaj), family priests/caretakers, and communities performing emergency life-protection rites for the sick or wasting patient.
Also used as
- Āyuṣya
- Rakṣā
- Śāntika
The deity
Prāṇa and Apāna are personified vital breaths whose orderly presence sustains life, strength, and recovery; their departure signals collapse and death. The Aśvins function as swift rescuers and restorers, while Agni as Bhiṣaj embodies curative fire/skill that repels hostile constraints such as bans and imprecations.
Powers of the deity
- Reinstates and regulates vital breath and bodily vitality
- Prevents the ‘going away’ of life-force at a critical moment
- Repels Mṛtyu/Yama’s approach and reverses fatal seizure
- Counters jarimán (wasting/decline) and supports growth/prosperity of life
- Places the patient under protective conveyance (safe-conduct) toward old age
Why the deity is called
Invoked to keep breath anchored in the patient, to thrust death back, and to secure an unharmed, enduring life-course—especially when wasting, faintness, or a death-sign is perceived.
The seer
- Atharvanic (anonymous/variable attribution in indices)Atharvan. Bhaiṣajya and āyuṣya charms: restoring breath, averting death, countering wasting/decline, and establishing protective guardianship for convalescence.
Other hymns of this seer
- AV 7.54 (adjacent breath/life-protection material in some recensional groupings)
- AV 6.90 (Prāṇa-related healing and life-support themes; attribution varies by edition)
- AV 3.11 (āyuṣya/longevity motifs; attribution varies by index)
Preparing for the rite
- Seat the patient comfortably with head supported; ensure calm breathing and quiet space.
- Perform basic purification (ācamanam) and establish a protective intention (saṅkalpa) for āyuṣya and bhaiṣajya.
- Kindle a small, safe fire or lamp if customary (as support for Agni Bhiṣaj), without requiring a full śrauta setup.
The rite
- Recite the hymn over the patient, directing key verses toward the chest/breath region (hṛd/uras) as a ‘calling back’ of prāṇa and ‘holding’ of apāna.
- On verses addressing Mṛtyu/Yama, gesture outward/backward (symbolic ‘thrusting away’).
- On the Saptarṣi-commitment verse, circle the patient lightly (paridadāmi sense) to enact protective encirclement and safe-conduct.
- Conclude with a brief silent pause, letting the patient breathe steadily while the reciter maintains protective focus.
What it needs
- None required by the hymn text (voice and intention are primary).
- Optional: clean water for sipping/sprinkling; a small lamp/fire as supportive symbolism.
When
Performed immediately when signs of collapse, breath-irregularity, wasting, or a death-fear arises; may be repeated at dawn/dusk during recovery.
Frequently Asked Questions
It is a healing and longevity hymn used when someone is weak, wasting, or feared to be near death—meant to restore breath (prāṇa/apāna) and push Death’s influence away.
In Atharvavedic healing, the vital breaths are treated as living powers that can be summoned, stabilized, and commanded not to depart, because their steadiness is identified with life itself.
No specific substance is required by the hymn’s wording. The primary ‘medicine’ is mantra-recitation and protective intent, though some traditions may add water-sprinkling or a small lamp/fire as supportive ritual context.
Ask anything about Sukta 53 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
