
Rishi: Atharvanic/anonymous (Vrātya complex; traditional attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Prajāpati (and implicitly Brahman as sacral power)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like prose-verse (accented ritual statement; not a strict classical anuṣṭubh)
இந்த ஸூக்தம் சமூக ரீதியாக எல்லைக்கோட்டில் இருந்தாலும் சடங்கு வல்லமை கொண்ட ஒரு அனுஷ்டானமான பன்னிரண்டு “வ்ராத்ய இரவுகள்” என்பதைக் பிரஜாபதியின் படைப்புக் கட்டமைப்பிற்குள் நிறுவி புனிதப்படுத்துகிறது; அதன் ஒழுக்கத்தை “காளையின் விரதம்” (anaḍuho vratam) என அடையாளப்படுத்துகிறது. மேலும் இது தீட்சையை வேளாண் வலிமையுடன் இணைக்கிறது: ஆரோக்கியமான, உழைப்பாற்றல் கொண்ட உழவு-எருது, நியமமான பரிமாற்றம் (தானம் அளிப்பவர்/பெறுபவர்), மற்றும் பிரஹ்மத்தின் சரியான அறிவு—இவை அனைத்தும் சேர்ந்து செழிப்பு, வளம், மற்றும் சடங்கு-சட்டப்பூர்வத்தன்மைக்கு அதிகாரம் அளிக்கின்றன.
Mantra 1
अनड्वान् अ॒न॒ड्वान् दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम॑न॒ड्वान् दा॑धारो॒र्व१न्तरि॑क्षम्। अ॒न॒ड्वान् दा॑धार प्र॒दिशः॒ षडु॒र्वीर॑न॒ड्वान् विश्वं॒ भुव॑न॒मा वि॑वेश
அனட்வான்—அதே அனட்வான் (உழவுக்காளை)—பூமியைத் தாங்கினான்; அனட்வான் த்யௌ (வானம்) தாங்கினான். அனட்வான் விரிந்த அந்தரிக்ஷத்தைத் தாங்கினான்; அனட்வான் ஆறு பரந்த திசைகளையும் தாங்கினான். அனட்வான் எல்லாப் புவனத்திலும் புகுந்து, இந்த முழு இருப்புலகை ஊடுருவி நிறைந்தான்.
Mantra 2
अ॒न॒ड्वानिन्द्रः॒ स प॒शुभ्यो॒ वि च॑ष्टे त्र॒यां छ॒क्रो वि मि॑मीते॒ अध्व॑नः । भू॒तं भ॑वि॒ष्यद् भुव॑ना॒ दुहा॑नः॒ सर्वा॑ दे॒वानां॑ चरति व्र॒तानि॑
இந்திரனே அனட்வான் (நுகத்தடி இழுக்கும் காளை); அவர் மாடுமந்தைகளுக்காக ஒழுங்கை வெளிப்படுத்துகிறார். சக்கரம் மும்மடங்கானதை அளக்கிறது; பாதைகளின் அளவையும் வரையறையையும் நிர்ணயிக்கிறது. கடந்ததும் வரவிருப்பதும் ஆகிய எல்லா உலகங்களையும் பால் கறந்து அளிப்பவன் போல வெளிப்படுத்தி, தேவர்களின் எல்லா விரதங்களையும்/நியமங்களையும் அவர் கடைப்பிடிக்கிறார்.
Mantra 3
इन्द्रो॑ जा॒तो म॑नु॒ष्येऽष्व॒न्तर्घ॒र्मस्त॒प्तश्च॑रति॒ शोशु॑चानः । सु॒प्र॒जाः सन्त्स उ॑दा॒रे न स॑र्ष॒द्यो नाश्नी॒यादन॒डुहो॑ विजा॒नन्
மனிதர்களிடையே பிறந்த இந்திரன், குதிரையின் உள்ளே காய்ந்த ‘ர்ம’ (சூடான பானம்/சாறு) போல, தீப்பொறிபோல் எரிந்து இயங்குகிறான். சந்ததி-செழிப்புடையவனாக, வயிற்றில் அவர் வழுக்கி மறையமாட்டான்—அறிவுடன் ஒருவர் அனட்வான் (நுகத்தடி இழுக்கும் காளை) மாம்சத்தை உண்ணாவிட்டால்.
Mantra 4
अ॒न॒ड्वान् दु॑हे सुकृ॒तस्य॑ लो॒क ऐनं॑ प्याययति॒ पव॑मानः पु॒रस्ता॑त्। प॒र्जन्यो॒ धारा॑ म॒रुत॒ ऊधो॑ अस्य य॒ज्ञः पयो॒ दक्षि॑णा॒ दोहो॑ अस्य
அனட்வான் (நுகத்தடி இழுக்கும் காளை) புண்ணியத்தின் (ஸுக்ருத) உலகில் பால் கறக்கப்படுகிறான்; முன்னிலையிலிருந்து பவமானன் (சுத்திகரிப்பவன்) அவனை வளரச் செய்கிறான். பர்ஜன்யன் அவனுடைய ஓடை/தாரை; மருத்கள் அவனுடைய ஊதஸ் (மடி/தனம்). யஜ்ஞம் அவனுடைய பயம் (பால்); தக்ஷிணை அவனுடைய தோஹம் (பால் கறக்கும் காணிக்கை).
Mantra 5
यस्य॒ नेशे॑ य॒ज्ञप॑ति॒र्न य॒ज्ञो नास्य॑ दा॒तेशे॒ न प्र॑तिग्रही॒ता। यो वि॑श्व॒जिद् वि॑श्व॒भृद् वि॒श्क॑र्मा घ॒र्मं नो॑ ब्रूत यत॒मश्चतु॑ष्पात्
யாருடைய யஜ்ஞபதி (யாகத்தின் அதிபதி) ஆளுமையில் இல்லை, அவனுடைய யாகமும் யாகமல்ல; யாருடைய தானம் செய்யும் தாதாவுக்கு உரிமை இல்லை, முறையாக ஏற்றுக் கொள்பவரும் இல்லை—அனைத்தையும் வெல்லும் ‘விஶ்வஜித்’, அனைத்தையும் தாங்கும் ‘விஶ்வப்ருத்’, அனைத்தையும் வடிவமைக்கும் ‘விஶ்வகர்மா’—அவர் எங்களுக்கு ‘க்ஹர்ம’ (Gharma) பற்றிச் சொல்லட்டும்: அந்தச் சதுஷ்பாத் (நான்கு காலுடையவன்) யார்?
Mantra 6
येन॑ दे॒वाः स्वरारुरु॒हुर्हि॒त्वा शरी॑रम॒मृत॑स्य॒ नाभि॑म्। तेन॑ गेष्म सुकृ॒तस्य॑ लो॒कं घ॒र्मस्य॑ व्र॒तेन॒ तप॑सा यश॒स्यवः॑
தேவர்கள் எந்த வழியால் விண்ணுலகில் ஏறினார்களோ—உடலை விட்டுவிட்டு, அம்ருதத்தின் நாபி/மையத்தை அடைந்து—அதே வழியால் நாமும் சுக்ருத (நற்பணி/புண்ணியம்) நிறைந்த உலகை அடைவோமாக; ‘க்ஹர்ம’ வ்ரதத்தின் அனுஷ்டானத்தாலும், தவத்தாலும்—யசஸை நாடுபவர்கள் நாம்.
Mantra 7
इन्द्रो॑ रू॒पेणा॒ग्निर्वहे॑न प्र॒जाप॑तिः परमे॒ष्ठी वि॒राट्। वि॒श्वान॑रे अक्रमत वैश्वान॒रे अ॑क्रमतान॒दुह्य॑क्रमत । सोऽदृंहयत॒ सोऽधारयत
இந்திரன் ரூபமாக, அக்னி ‘வஹன’ (வாககன்/ஏற்றிச் செல்லுபவன்) ஆக; பிரஜாபதி—பரமேஷ்டி—விராட். அவர் வைஶ்வானரத்தில் நுழைந்தார், வைஶ்வானரத்தில் நுழைந்தார்; அவர் ‘அனதுஹ்ய’ (பால் தராத காளை/வृषபம்) இலும் நுழைந்தார். அதனால் அவர் அதை உறுதிப்படுத்தினார்; அதனால் அவர் அதைத் தாங்கினார்.
Mantra 8
मध्य॑मे॒तद॑न॒डुहो॒ यत्रै॒ष वह॒ आहि॑तः । ए॒ताव॑दस्य प्रा॒चीनं॒ यावा॑न् प्र॒त्यङ् स॒माहि॑तः
இது அனடுஹ் (உழவு இழுக்கும் காளை) உடலின் நடுப்பகுதி; இங்கே அதன் சுமைத் தாங்கும் வலிமை நிறுவப்பட்டுள்ளது. அதன் முன்பகுதி எவ்வளவோ, அவ்வளவே பின்னாலும் அது சேர்த்து அடக்கி நிலைநிறுத்தப்பட்டுள்ளது.
Mantra 9
यो वेदा॑न॒डुहो॒ दोहा॑न्त्स॒प्तानु॑पदस्वतः । प्र॒जां च॑ लो॒कं चा॑प्नोति॒ तथा॑ सप्तऋ॒षयो॑ विदुः
அனடுஹ் (உழவு இழுக்கும் காளை) உடைய ஏழு ‘தோஹ’—பால் போலப் பொழியும் விளைவு/உற்பத்தி—இவற்றை ஒழுங்காக, படிப்படியாக அறிந்தவன், சந்ததியையும் ஒரு லோகத்தையும் பெறுவான்; இவ்வாறு சப்தரிஷிகள் அறிந்துள்ளனர்.
Mantra 10
प॒द्भिः से॒दिम॑व॒क्राम॒न्निरां॒ जङ्घा॑भिरुत्खि॒दन्। श्रमे॑णान॒ड्वान् की॒लालं॑ की॒नाश॑श्चाभि ग॑च्छतः
கால்களால் அது அடியெடுத்து வைக்கிறது, உறுப்புகளின் உறுதியான ஒலியுடன்; கெண்டைக்கால்களால் மண்ணை கிழித்து புரட்டுகிறது. உழைப்பினால் அனட்வான் (உழவு இழுக்கும் காளை) மற்றும் கீநாஶ (உழவன்) இருவரும் சேர்ந்து கீலாலம்—இனிய விளைவு—நோக்கி செல்கின்றனர்.
Mantra 11
द्वाद॑श॒ वा ए॒ता रात्री॒र्व्रत्या॑ आहुः प्र॒जाप॑तेः । तत्रोप॒ ब्रह्म॒ यो वेद॒ तद् वा अ॑न॒डुहो॑ व्र॒तम्
இந்த பன்னிரண்டு இரவுகள்—மக்கள் ‘வ்ராத்ய’ என்று கூறுபவை—ப்ரஜாபதிக்குரியவை. அவற்றில் அருகிலுள்ள பிரஹ்மத்தை யார் அறிவாரோ—அதுவே, நிச்சயமாக, அனடுஹ (காளை) வ்ரதம்.
Mantra 12
दु॒हे सा॒यं दु॒हे प्रा॒तर्दु॒हे म॒ध्यंदि॑नं॒ परि॑ । दोहा॒ ये अ॑स्य सं॒यन्ति॒ ता॑न् वि॒द्मानु॑पदस्वतः
இது மாலையில் பால் தருகிறது; இது காலையில் பால் தருகிறது; இது மதியத்தின் அருகிலும் பால் தருகிறது. இதன் கட்டுப்படுத்தப்பட்ட/தடுக்கப்பட்ட பால்-கறப்புகள் (தோஹ) எவைவோ—அவற்றை நாம் ஒழுங்கான அடியெடுப்பிலும் வரிசையிலும் அறிவோம்.
They are a twelve-night consecratory frame treated as belonging to Prajāpati. By placing the observance inside Prajāpati’s order, the hymn turns a liminal ‘Vrātya’ period into a legitimate, regulated vrata.
The ox/bull represents disciplined strength that produces results: sound limbs, effective ploughing, and abundance. Calling the practice “the bull’s vow” makes prosperity and fertility signs of a properly held observance.
No. Farming imagery is central, but the deeper aim is authorization: making the sacrifice, the giver and receiver, and the vow itself ritually valid through Prajāpati’s order and Brahman’s efficacious knowledge.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.