Adhyaya 38
Mantras for various rituals.
Mantras
Mantra 1
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॒देऽदि॑त्यै॒ रास्ना॑ऽसि
देवस्य सवितुः प्रसवेऽश्विनोर्बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां त्वामाददे। अदित्यै त्वं रास्ना (लगामः) असि।
Mantra 2
इड॒ एह्यदि॑त॒ एहि॒ सर॑स्व॒त्त्येहि॑ । असा॒वेह्यसा॒वेह्यसा॒वेहि॑
इड एहि, अदित एहि, सरस्वति एहि। असावेहि असावेहि असावेहि।
Mantra 3
अदि॑त्यै॒ रास्ना॑ऽसि॒ इन्द्रा॒ण्या उ॒ष्णीष॑ः । पू॒षाऽसि॑ घ॒र्माय॑ दीष्व ।
अदित्यै रास्नाऽसि; इन्द्राण्या उष्णीषः। पूषाऽसि; घर्माय दीष्व।
Mantra 4
अ॒श्विभ्यां॑ पिन्वस्व॒ सर॑स्वत्यै पिन्व॒स्वेन्द्रा॑य पिन्वस्व । स्वाहेन्द्र॑वत् स्वाहेन्द्र॑वत् स्वाहेन्द्र॑वत् ।
अश्विभ्यां पिन्वस्व; सरस्वत्यै पिन्वस्व; इन्द्राय पिन्वस्व। स्वाहेन्द्रवत् स्वाहेन्द्रवत् स्वाहेन्द्रवत्।
Mantra 5
यस्ते॒ स्तन॑ः शश॒यो यो म॑यो॒भूर्यो र॑त्न॒धा व॑सु॒विद्यः सु॒दत्र॑ः । येन॒ विश्वा॒ पुष्य॑सि॒ वार्या॑णि॒ सर॑स्वति॒ तमि॒ह धात॑वेऽकः । उ॒र्वन्तरि॑क्ष॒मन्वे॑मि ।
हे सरस्वति, यस्ते स्तनः शशयः मयोभूः रत्नधा वसुविद्यः सुदत्रः—येन त्वं विश्वा वार्याणि पुष्यसि—तं इह धातवेऽकः। उर्वन्तरिक्षमन्वेमि।
Mantra 6
गा॒य॒त्रं छन्दो॑ऽसि॒ त्रै॑ष्टुभं॒ छन्दो॑ऽसि॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्यां॑ त्वा॒ परि॑ गृह्णाम्य॒न्तरि॑क्षे॒णोप॑ यच्छामि । इन्द्रा॑श्विना॒ मधु॑नः सार॒घस्य॑ घ॒र्मं पा॑त॒ वस॑वो॒ यज॑त॒ वाट् । स्वाहा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मये॑ वृष्टि॒वन॑ये ।
गायत्रं छन्दोऽसि, त्रैष्टुभं छन्दोऽसि। द्यावापृथिवीभ्यां त्वा परिगृह्णामि; अन्तरिक्षेणोप यच्छामि। इन्द्राश्विना मधुनः सारघस्य घर्मं पात; वसवो यजत—वाट्। स्वाहा सूर्यस्य रश्मये वृष्टिवनये।
Mantra 7
स॒मु॒द्राय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ सरि॒राय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ । अ॒ना॒धृ॒ष्याय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ ऽप्रतिधृ॒ष्याय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ । अ॒व॒स्यवे॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ ऽशिमि॒दाय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ ।
समुद्राय त्वा वाताय स्वाहा। सरिराय त्वा वाताय स्वाहा। अनाधृष्याय त्वा वाताय स्वाहा। अप्रतिधृष्याय त्वा वाताय स्वाहा। अवस्यवे त्वा वाताय स्वाहा। अशिमिदाय त्वा वाताय स्वाहा।
Mantra 8
इन्द्रा॑य त्वा॒ वसु॑मते रु॒द्रव॑ते॒ स्वाहा । इन्द्रा॑य त्वाऽऽदि॒त्यव॑ते॒ स्वाहा । इन्द्रा॑य त्वाऽभिमाति॒घ्ने स्वाहा । स॒वि॒त्रे त्व॑ ऋभु॒मते॑ विभु॒मते॒ वाज॑वते॒ स्वाहा । बृह॒स्पत॑ये त्वा वि॒श्वदे॑व्यावते॒ स्वाहा॑ ।
इन्द्राय त्वा वसुमते रुद्रवते स्वाहा। इन्द्राय त्वाऽऽदित्यवते स्वाहा। इन्द्राय त्वाऽभिमातिघ्ने स्वाहा। सवित्रे त्वा ऋभुमते विभुमते वाजवते स्वाहा। बृहस्पतये त्वा विश्वदेव्यावते स्वाहा।
Mantra 9
य॒माय॒ त्वाऽङ्गि॑रस्वते पितृ॒मते॒ स्वाहा॑ । स्वाहा॑ घ॒र्माय॒ स्वाहा॑ घ॒र्मः पि॒त्रे ।
यमाय त्वामङ्गिरस्वते पितृमते स्वाहा। स्वाहा घर्माय; स्वाहा—घर्मः पित्रे।
Mantra 10
विश्वा॒ आशा॑ दक्षिण॒सद्विश्वा॑न् दे॒वानया॑डि॒ह । स्वाहा॑कृतस्य घ॒र्मस्य॒ मधो॑: पिबतमश्विना ।
विश्वा आशा दक्षिणसद् विश्वान् देवान् अयाडिह। स्वाहाकृतस्य घर्मस्य मधोः पिबतमश्विना।
Mantra 11
दि॒वि धा॑ इ॒मं य॒ज्ञमि॒मं य॒ज्ञं दि॒वि धा॑: । स्वाहा॒ऽग्नये॑ य॒ज्ञिया॑य॒ शं यजु॑र्भ्यः ।
दिवि धा इमं यज्ञमिमं यज्ञं दिवि धाः। स्वाहाऽग्नये यज्ञियाय शं यजुर्भ्यः।
Mantra 12
अश्वि॑ना घ॒र्मं पा॑त॒ᳪ हार्द्वा॑न॒मह॑र्दि॒वाभि॑रू॒तिभि॑: । तन्त्रा॒यिणे॒ नमो॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑म् ।
अश्विनौ घर्मं पातं हार्द्वानम् अहर्दिवाभिर् ऊतिभिः। तन्त्रायिणे नमो द्यावापृथिवीभ्याम्।
Mantra 13
अपा॑ताम॒श्विना॑ घ॒र्ममनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑मᳪसाताम् । इहै॒व रा॒तय॑: सन्तु
अपाताम् अश्विनौ घर्मम्; अनु द्यावापृथिवी अमंसाताम्। इहैव रातयः सन्तु।
Mantra 14
इ॒षे पि॑न्वस्वो॒र्जे पि॑न्वस्व॒ ब्रह्म॑णे पिन्वस्व क्ष॒त्राय॑ पिन्वस्व॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्यां॑ पिन्वस्व । धर्मा॑सि सु॒धर्मामे॑न्य॒स्मे नृ॒म्णानि॑ धारय॒ ब्रह्म॑ धारय क्ष॒त्रं धा॑रय॒ विशं॑ धारय
इषे पिन्वस्व, ऊर्जे पिन्वस्व, ब्रह्मणे पिन्वस्व, क्षत्राय पिन्वस्व, द्यावापृथिवीभ्यां पिन्वस्व। धर्मासि, सुधर्मासि; अस्मे नृम्णानि धारय, ब्रह्म धारय, क्षत्रं धारय, विशं धारय।
Mantra 15
स्वाहा॑ पू॒ष्णे शर॑से॒ स्वाहा॒ ग्राव॑भ्यः स्वाहा॑ प्रतिर॒वेभ्य॑: । स्वाहा॑ पि॒तृभ्य॑ ऊ॒र्ध्वब॑र्हिर्भ्यो घर्म॒पाव॑भ्य॒: स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ᳪ स्वाहा॒ विश्वे॑भ्यो दे॒वेभ्य॑:
स्वाहा पूष्णे शरसे। स्वाहा ग्रावभ्यः। स्वाहा प्रतिरवेभ्यः। स्वाहा पितृभ्य ऊर्ध्वबर्हिर्भ्यः घर्मपावभ्यः। स्वाहा द्यावापृथिवीभ्याम्। स्वाहा विश्वेभ्यो देवेभ्यः।
Mantra 16
स्वाहा॑ रु॒द्राय॑ रु॒द्रहू॑तये॒ स्वाहा॒ सं ज्योति॑षा॒ ज्योति॑: । अह॑: के॒तुना॑ जुषताᳪ सु॒ज्योति॒र्ज्योति॑षा॒ स्वाहा॑ । रात्रि॑: के॒तुना॑ जुषताᳪ सु॒ज्योति॒र्ज्योति॑षा॒ स्वाहा॑ । मधु॑ हु॒तमिन्द्र॑तमे अ॒ग्नाव॒श्याम॑ ते देव॒ घर्म॒ नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिᳪसीः
स्वाहा रुद्राय रुद्रहूतये। स्वाहा सं ज्योतिषा ज्योतिः। अहः केतुना जुषतां सुज्योतिर्ज्योतिषा स्वाहा। रात्रिः केतुना जुषतां सुज्योतिर्ज्योतिषा स्वाहा। मधु हुतम् इन्द्रतमे—अग्नावश्याम ते देव घर्म। नमस्ते अस्तु; मा मा हिंसीः।
Mantra 17
अ॒भीमं म॑हि॒मा दिवं॒ विप्रो॑ बभूव स॒प्रथा॑: । उ॒त श्रव॑सा पृथि॒वीᳪ सᳪ सी॑दस्व म॒हाँ२ अ॑सि॒ रोच॑स्व देव॒वीत॑मः
अभीमं महिमा—दिवं विप्रो बभूव सप्रथाः। उत श्रवसा पृथिवीं सं सीदस्व। महाँ२ असि; रोचस्व देववीतमः।
Mantra 18
या ते॑ घर्म दि॒व्या शुग्या गा॑य॒त्र्याᳪ ह॑वि॒र्धाने॑ । सा त॒ आ प्या॑यतां॒ निष्टया॑यतां॒ तस्यै॑ ते॒ स्वाहा॑ । या ते॑ घर्मा॒न्तरि॑क्षे॒ शुग्या त्रि॒ष्टुभ्याग्नी॑ध्रे । सा त॒ आ प्या॑यतां॒ निष्टया॑यतां॒ तस्यै॑ ते॒ स्वाहा॑ । या ते॑ घर्म पृथि॒व्याᳪ शुग्या जग॑त्याᳪ सद॒स्या॒ । सा त॒ आ प्या॑यतां॒ निष्टया॑यतां॒ तस्यै॑ ते॒ स्वाहा॑
हे घर्म! या ते दिव्या शुग्या द्यौर्लोके हविर्धाने गायत्र्यां, सा ते आप्यायतां निष्टयायतां; तस्यै ते स्वाहा। हे घर्म! या ते शुग्या अन्तरिक्षेऽग्नीध्रे त्रिष्टुभि, सा ते आप्यायतां निष्टयायतां; तस्यै ते स्वाहा। हे घर्म! या ते शुग्या पृथिव्यां सदस्ये जगत्यां, सा ते आप्यायतां निष्टयायतां; तस्यै ते स्वाहा।
Mantra 19
क्ष॒त्रस्य॑ त्वा प॒रस्पा॑य॒ ब्रह्म॑णस्त॒न्वं॒ पाहि । विश॑स्त्वा॒ धर्म॑णा व॒यमनु॑ क्रामाम सुवि॒ताय॒ नव्य॑से
क्षत्रस्य त्वा परस्पाय गृह्णामि; ब्रह्मणस्तन्वं पाहि। विशस्त्वा धर्मेण वयमनुक्रमामः—सुविताय, नव्याय समृद्धये।
Mantra 20
चतु॑: स्रक्ति॒र्नाभि॑रृ॒तस्य॑ स॒प्रथा॒: स नो॑ वि॒श्वायु॑: स॒प्रथा॒: स न: स॒र्वायु॑: स॒प्रथा॑: । अप॒ द्वेषो॒ अप॒ ह्वरो॒ऽन्यव्र॑तस्य सश्चिम
चतुःस्रक्तिः, ऋतस्य नाभिः, सप्रथाः—सा नः विश्वायुः सप्रथाः, सा नः सर्वायुः सप्रथाः। अप द्वेषः, अप ह्वरः; अन्यव्रतस्य सश्चिम् अप नुदामः।
Mantra 21
घर्मै॒तत्ते॒ पुरी॑षं॒ तेन॒ वर्ध॑स्व॒ चा च॑ प्यायस्व । व॒र्धि॒षी॒महि॑ च व॒यमा च॑ प्यासिषीमहि
हे घर्म, एतत्ते पुरीषं; तेन वर्धस्व च प्यायस्व। वर्धिषीमहि च वयम्, प्यासिषीमहि च।
Mantra 22
अचि॑क्रद॒द्वृषा॒ हरि॑र्म॒हान्मि॒त्रो न॑ दर्श॒तः । सᳪ सूर्ये॑ण दिद्युतदुद॒धिर्नि॒धिः
महान् हरिर्वृषा अचिक्रदत्, मित्रो न दर्शतः। स सूर्येण सह दिद्युतत्—उदधिरिव निधिः।
Mantra 23
सु॒मि॒त्रि॒या न॒ आप॒ ओष॑धयः सन्तु दुर्मित्रि॒यास्तस्मै॑ सन्तु॒ योऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मः
सुमित्रिया न आप ओषधयः सन्तु दुर्मित्रियास्तस्मै सन्तु योऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः॥
Mantra 24
उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॒ स्व: पश्य॑न्त॒ उत्त॑रम् । दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्
उद्वयं तमसस्परि स्वः पश्यन्त उत्तरम्। देवं देवत्रा सूर्यमगन्म ज्योतिरुत्तमम्॥
Mantra 25
एधो॑ऽस्येधिषी॒महि॑ स॒मिद॑सि॒ तेजो॑ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धेहि
एधोऽसि; एधिषीमहि। समिदसि; तेजोऽसि; तेजो मयि धेहि।
Mantra 26
याव॑ती॒ द्यावा॑पृथि॒वी याव॑च्च स॒प्त सिन्ध॑वो वितस्थि॒रे । तव॑न्तमिन्द्र ते॒ ग्रह॑मू॒र्जा गृ॑ह्णा॒म्यक्षि॑तं॒ मयि॑ गृह्णा॒म्यक्षि॑तम्
यावती द्यावापृथिवी यावच्च सप्त सिन्धवो वितस्थिरे। तावन्तम् इन्द्र ते ग्रहम् ऊर्जाऽऽ गृहीषे; अक्षितं मयि गृहीषेऽक्षितम्।
Mantra 27
मयि॒ त्यदि॑न्द्रि॒यं बृ॒हन्मयि॒ दक्षो॒ मयि॒ क्रतु॑: । घ॒र्मस्त्रि॒शुग्वि रा॑जति वि॒राजा॒ ज्योति॑षा स॒ह ब्रह्म॑णा॒ तेज॑सा स॒ह
मयि तदिन्द्रियं बृहदस्तु; मयि दक्षोऽस्तु, मयि क्रतुरस्तु। घर्मस्त्रिशुग्वि राजति; विराजा ज्योतिषा सह, ब्रह्मणा सह, तेजसा सह।
Mantra 28
पय॑सो॒ रेत॒ आभृ॑तं॒ तस्य॒ दोह॑मशीम॒ह्युत्त॑रामुत्तरा॒ᳪ समा॑म् । त्विष॑: सं॒वृक् क्रत्वे॒ दक्ष॑स्य ते सुषु॒म्णस्य॑ ते सुषुम्णाग्निहु॒तः । इन्द्र॑पीतस्य प्र॒जाप॑तिभक्षितस्य॒ मधु॑मत॒ उप॑हूत॒ उप॑हूतस्य भक्षयामि
पयसः रेतः आभृतं; तस्य दोहम् अशिमहि, उत्तराम् उत्तराᳪ समाम्। त्विषः संवृक्; क्रत्वे दक्षस्य ते; सुषुम्णस्य ते—सुषुम्णाग्निहुतः। इन्द्रपीतस्य, प्रजापतिभक्षितस्य, मधुमतः—उपहूत उपहूतस्य—भक्षयामि।
Frequently Asked Questions
The pinv- (swelling) formulas ritually intensify the offering’s potency, and the repeated Indra-sealing (‘indra-vat’) fixes that increase as victorious strength and stability within the sacrifice.
By naming the offering as these metres, the rite is ‘clothed’ in chandas-power—meter becomes a stabilizing form that seats tejas correctly and makes the act reliably efficacious.
They extend the chapter’s logic of increase and protection into lineage: the sacrifice’s benefits are secured by honoring the Pitṛs, affirming that light, prosperity, and order rest on ancestral continuity and obligation.