Rig Veda 9.73.8: Mandala 9, Sukta 73, Mantra 8

Sukta 9.73

Rishi: Unknown/uncertain in provided input

Devata: Soma Pavamāna as guardian of ṛta (ṛtasya gopāḥ)

Chandas: Jagatī (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतस्य गोपा न दभाय सुक्रतुस्त्री ष पवित्रा हृद्यन्तरा दधे । विद्वान्त्स विश्वा भुवनाभि पश्यत्यवाजुष्टान्विध्यति कर्ते अव्रतान् ॥

Recitation with translationRig Veda 9.73.8

Transliteration

ṛtásya gopā́ ná dábhāya sukrátus trī́ ṣá pavítrā hṛdy àntárā dadhe | vidvā́n sá víśvā bhúvanābhí paśyaty ávā́juṣṭān vidhyati kártē avratā́n ||

Translation

Он — пастырь-страж ṛta, не поддающийся обману, с чистой, совершенной волей; три очистителя он полагает внутри сердца. Знающий, он взирает на все миры; он поражает нежеланных — беззаконных, творящих разлад.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/true law)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• गोपाः: guardian, protector
• गोपाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गोपा (प्रातिपदिक; गो + पा)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• दभाय: harm/cheat (you)
• दभाय: —
• Type: Verb
• Root: दभ् (धातु)

• सुक्रतुः: of good resolve/power, wise
• सुक्रतुः: कर्तृ (गोपाः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-क्रतु (प्रातिपदिक)

• त्रीः: three
• त्रीः: कर्म
• Type: Numeral/Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• पवित्रा: purifying filters/strainers
• पवित्रा: कर्म
• Type: Noun
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)

• हृद्यन्तरा: within the heart, inward
• हृद्यन्तरा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: हृद्य-अन्तर (प्रातिपदिक; समास)

• दधे: has placed/has set
• दधे: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्तृ (पश्यति इत्यस्य)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• भुवनानि: worlds, beings/realms
• भुवनानि: कर्म (विश्वा इत्यस्य विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, over, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अभि

• पश्यति: sees
• पश्यति: —
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु; पश्य-)

• अवाजुष्टान्: those not delighting in strength/prize (unfavourable)
• अवाजुष्टान्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ- + वाजुष्ट (प्रातिपदिक; नञ्-समास)

• विध्यति: pierces, strikes
• विध्यति: —
• Type: Verb
• Root: व्यध्/विध् (धातु; ‘to pierce/smite’)

• कर्ते: for the doer/agent (for the performer)
• कर्ते: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक)

• अव्रतान्: without sacred observance, lawless
• अव्रतान्: कर्म (अवाजुष्टान् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ- + व्रत (प्रातिपदिक; नञ्-समास)