Rig Veda 9.73.2: Mandala 9, Sukta 73, Mantra 2

Sukta 9.73

Rishi: Unspecified in the provided input (within Soma Pavamāna collection; requires hymn-index mapping for attribution).

Devata: Soma Pavamāna, with explicit linkage to Indra (Indra’s tanū is increased by Soma).

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires metrical verification).

Samhita Patha (Devanagari)

सम्यक्सम्यञ्चो महिषा अहेषत सिन्धोरूर्मावधि वेना अवीविपन् । मधोर्धाराभिर्जनयन्तो अर्कमित्प्रियामिन्द्रस्य तन्वमवीवृधन् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.73.2

Transliteration

samyák samyáñco mahiṣā́ aheṣata síndhor ūrmā́v ádhi venā́ avīvipan | mádhor dhā́rābhir janáyanto arkám ít priyā́m índrasya tanvàm avīvṛdhan ||

Translation

Прямо и верно устремляясь, могучие ринулись; на волне Синдху желающие (вена́) задрожали, заставив её трепетать. Потоками мёда они породили арк — гимн-сияние — и взрастили в существе возлюбленное тело Индры.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सम्यक्: straight, rightly
• सम्यक्: Adhikaraṇa (रीति/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यञ्च् (प्रातिपदिक) / अव्यय-रूप

• सम्यञ्चः: moving straight / directed rightly (ones)
• सम्यञ्चः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सम्यञ्च् (प्रातिपदिक)

• महिषाः: bulls, mighty ones
• महिषाः: Kartā (सम्यञ्चः का विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)

• अहेषत: they neighed / resounded
• अहेषत: —
• Type: Verb
• Root: हिष् (धातु) [हिष्/हेष् ‘to neigh, to sound’]

• सिन्धोः: of the river/stream
• सिन्धोः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• ऊर्मौ: in/on the wave
• ऊर्मौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: Adhikaraṇa (उपरि/अधिष्ठान)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• वेनाः: the eager/inspired ones
• वेनाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वेन (प्रातिपदिक) [‘desiring/longing, loving; inspired’]

• अवीविपन्: they kept stirring / made (it) quiver
• अवीविपन्: —
• Type: Verb
• Root: विप्/वेप् (धातु) [‘to tremble, quiver; to stir’]

• मधोः: of sweetness / of honey (Soma)
• मधोः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• धाराभिः: with streams
• धाराभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक)

• जनयन्तः: generating, producing
• जनयन्तः: Kartā (अवीविपन् के कर्तृ-समनाधिकरण)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जनयत् (वर्तमान कृदन्त)

• अर्कम्: a hymn/song of praise
• अर्कम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात/अव्यय)

• प्रियाम्: dear, beloved
• प्रियाम्: Karma (तन्म् विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिया (प्रातिपदिक)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• तन्वम्: body, person, self
• तन्वम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• अवीवृधन्: they increased, they made grow
• अवीवृधन्: —
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) [‘to grow, increase’]