Rig Veda 9.38.3 — Mandala 9, Sukta 38, Mantra 3

Sukta 9.38

Rishi: Unknown/unspecified in provided input

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Undetermined here

Samhita Patha (Devanagari)

एतं त्यं हरितो दश मर्मृज्यन्ते अपस्युवः । याभिर्मदाय शुम्भते ॥

Transliteration

etaṃ tyaṃ harito daśa marmṛjyante apasyuvaḥ | yābhir madāya śumbhate ||

Translation

Его же — этого самого — десять рыжих коней вычищают, усердные в деле; ими он украшается для опьяняющей мощи.

Word by Word

• एतम्: this (him/it)
• एतम्: कर्म
• Type: Pronoun/Determiner
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्यम्: that (yonder), the well-known one
• त्यम्: कर्म (एतम् इत्यस्य विशेषण-रूपेण)
• Type: Pronoun/Determiner
• Root: त्यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हरितः: the tawny/greenish ones (bays; i.e., the fingers/streams that cleanse Soma)
• हरितः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: हरित् (प्रातिपदिक)

• दश: ten
• दश: कर्तृ (हरितः इत्यस्य विशेषण)
• Type: Numeral
• Root: दशन् (संख्या-शब्द)

• मर्मृज्यन्ते: they cleanse/purify themselves (they keep rubbing/cleansing)
• मर्मृज्यन्ते: (स्वकर्मक/मध्यस्थ) कर्तृ-क्रिया; ‘हरितः’ कर्तारः
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु; पुनरुक्त/इंटेन्सिव्-आकृतिः: मर्मृज्)

• अपस्युवः: active, industrious, eager in work/ritual action
• अपस्युवः: कर्तृ (हरितः इत्यस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपस् + यु (प्रातिपदिक: अपस्यु)

• याभिः: with which (fem. instruments)
• याभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मदाय: for exhilaration/intoxication (rapture)
• मदाय: सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• शुम्भते: he/it adorns itself, becomes splendid
• शुम्भते: कर्तृ-क्रिया (अध्याहृतः कर्ता: सोमः/एतं त्यं)
• Type: Verb
• Root: शुभ् (धातु; आत्मनेपद)