Rig Veda 7.83.8: Mandala 7, Sukta 83, Mantra 8

Sukta 7.83

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra–Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

दाशराज्ञे परियत्ताय विश्वतः सुदास इन्द्रावरुणावशिक्षतम् । श्वित्यञ्चो यत्र नमसा कपर्दिनो धिया धीवन्तो असपन्त तृत्सवः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.83.8

Transliteration

dāśa-rājñé párīyattāya viśvátas sudā́sa indrāvaruṇāv aśikṣatam | śvityáñco yátra námasā kapardíno dhiyā́ dhī́vanto ásapanta tṛ́tsavaḥ ||

Translation

В круговом натиске Десяти царей со всех сторон вы двое, Индра и Варуна, наставляли и укрепляли Судāса. Там, где светлые Тритсу, с узловатыми прядями, склонялись в поклонении и, богатые мыслью, продвигались силой видения,— там внутренняя дисциплина стала мощью.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दाशराज्ञे: in/at the (battle) of the Ten Kings
• दाशराज्ञे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: दाशराज्ञ (प्रातिपदिक; ‘दश-राजन्’ समास) अथवा दाशराज्ञ (युद्ध/संघर्ष-नाम)

• परियत्ताय: for the one who was hard-pressed/encircled
• परियत्ताय: सम्प्रदान
• Type: Adjective (Kṛdanta)
• Root: परि-यत् (धातु √यत् ‘to strive/press on’), क्त-प्रत्यय (यत्त)

• विश्वतः: from all sides
• विश्वतः: अधिकारण
• Type: Indeclinable (adverbial)
• Root: विश्व (सर्वनाम-विशेषण-प्रातिपदिक)

• सुदासः: Sudās (the king)
• सुदासः: सम्बन्ध/अधिकारण (यस्यार्थे) / (वाक्ये ‘यस्य’—सुदासः)
• Type: Noun
• Root: सुदास (प्रातिपदिक; नाम)

• इन्द्रावरुणा: Indra and Varuṇa
• इन्द्रावरुणा: कर्तृ
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: इन्द्र-वरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)

• अवशिक्षतम्: helped/strengthened
• अवशिक्षतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव-√शिक्ष् (धातु √शिक्ष् ‘to strengthen/teach/assist’), लङ् (इम्पर्फेक्ट)

• श्वित्यञ्चः: the bright/whitish-shining ones
• श्वित्यञ्चः: कर्तृ (असपन्त इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: श्वित्यञ्च (प्रातिपदिक; ‘श्वित्/श्विति’ + अञ्च ‘turning/going’; विशेषण)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (य-प्रत्यय-प्रश्न/सम्बन्ध-अव्यय)

• नमसा: with reverence/obeisance
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• कपर्दिनः: the topknotted ones
• कपर्दिनः: कर्तृ (असपन्त इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: कपर्दिन् (प्रातिपदिक; ‘with braided hair/topknot’)

• धिया: with inspired thought
• धिया: करण
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक; ‘thought, insight’)

• धीवन्तः: the inspired/wise ones
• धीवन्तः: कर्तृ (असपन्त इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: धीवन्त् (प्रातिपदिक; ‘possessing dhī’, from धी + वन्त्)

• असपन्त: they followed/attended
• असपन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सप् (धातु; ‘to follow/attend, to accompany’), लङ् (इम्पर्फेक्ट)

• तृत्सवः: the Tṛtsus (tribe/people)
• तृत्सवः: कर्तृ (असपन्त इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: तृत्सु (प्रातिपदिक; जन/गोत्र-नाम)