Rig Veda 7.48.3: Mandala 7, Sukta 48, Mantra 3

Sukta 7.48

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra, R̥bhukṣaṇa, Vāja (collective empowering triad)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

ते चिद्धि पूर्वीरभि सन्ति शासा विश्वाँ अर्य उपरताति वन्वन् । इन्द्रो विभ्वाँ ऋभुक्षा वाजो अर्यः शत्रोर्मिथत्या कृणवन्वि नृम्णम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.48.3

Transliteration

té ciddhí pūrvī́r abhí sánti śāsā́ viśvā́ṃ aryá uparatā́ti vánvan | índro víbhvāṃ ṛbhukṣā́ vājò aryáḥ śátror mithatyā́ kṛṇaván ví nṛ́mṇam ||

Translation

Ибо и впрямь те древние установления пребывают, налагаясь на всех; благородный (арья) завоёвывает высшую область. Индра, вседейственный, Р̥бхукшана и Ваджа — благородный (арья), обращая ложь врага в ничто, являют во всей полноте героическую мощь.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ते: they (those)
• ते: कर्तृ (वाक्यस्य कर्तृसमूहः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: indeed, even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• पूर्वीः: former, earlier
• पूर्वीः: कर्तृ (ते इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (विशेषण-प्रातिपदिक)

• अभि: towards, over
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• सन्ति: are
• सन्ति: — (अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• शासाः: rulers, commanders
• शासाः: कर्तृ (ते…शासाः = they as rulers/commanders)
• Type: Noun
• Root: शास् (धातु) → शास (कृदन्त/नाम)

• विश्वान्: all
• विश्वान्: कर्म (वन्वन् इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (विशेषण-प्रातिपदिक)

• अर्यः: the Arya (noble man/people)
• अर्यः: कर्तृ (वन्वन् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अर्य (नाम-प्रातिपदिक)

• उपरताती: by cessation/withdrawal; by restraint
• उपरताती: करण (वन्वन्—केन? उपरताती)
• Type: Noun
• Root: उपरत (प्रातिपदिक) + -आति (भाव/क्रिया-नाम)

• वन्वन्: striving, winning
• वन्वन्: कर्तृ (अर्यः—वन्वन्)
• Type: Verb
• Root: वन्/वन्व् (धातु: ‘to win, to strive for’)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (नाम-प्रातिपदिक)

• विभ्वान्: all-pervading, mighty
• विभ्वान्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विभ्व (विशेषण-प्रातिपदिक)

• ऋभुक्षाः: Rbhukṣā (a name/epithet of Indra)
• ऋभुक्षाः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषण-नाम)
• Type: Noun
• Root: ऋभुक्षन्/ऋभुक्ष (नाम-प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• वाजः: Vāja (strength/prize; as an epithet)
• वाजः: कर्तृ (विशेषण-नाम)
• Type: Noun
• Root: वाज (नाम-प्रातिपदिक)

• अर्यः: the noble one (Arya)
• अर्यः: कर्तृ (विशेषण-नाम)
• Type: Noun
• Root: अर्य (नाम-प्रातिपदिक)

• शत्रोः: of the enemy
• शत्रोः: सम्बन्ध (मिथ्यात्या इत्यस्य: ‘of the enemy’)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (नाम-प्रातिपदिक)

• मिथ्यात्या: by falsehood/deceit
• मिथ्यात्या: करण (कृणवन्वि—केन? मिथ्यात्या)
• Type: Noun
• Root: मिथ्या (अव्यय/प्रातिपदिक) → मिथ्यात्य (भाव/करण-नाम)

• कृणवन्वि: they make, they do
• कृणवन्वि: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• नृम्णम्: manly power, heroic might
• नृम्णम्: कर्म (कृणवन्वि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: नृम्ण (नाम-प्रातिपदिक)