Rig Veda 7.45.2: Mandala 7, Sukta 45, Mantra 2

Sukta 7.45

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Savitṛ

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

उदस्य बाहू शिथिरा बृहन्ता हिरण्यया दिवो अन्ताँ अनष्टाम् । नूनं सो अस्य महिमा पनिष्ट सूरश्चिदस्मा अनु दादपस्याम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.45.2

Transliteration

úd asya bāhū́ śithirā́ bṛhántā hiraṇyáyā divó ántā̃ anāṣṭām | nūnáṃ só asya mahimā́ paniṣṭa sū́raś cid asmā́ ánu dād apasyā́m ||

Translation

Воздеты его две широкие, освобождающие руки, золотые, достигающие пределов неба. Ныне воистину явлено его величие; даже Солнце следует за ним в даровании правых, действенных дел силы.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उदस्य: up/ forth; of him
• उदस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Indeclinable + Pronoun
• Root: उद् + अस्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘इदम्’)

• बाहू: two arms
• बाहू: कर्तृ (with अनष्टाम्) / or कर्म (contextually ‘arms’ as subject)
• Type: Noun
• Root: बाहु-

• शिथिरा: loose, slack
• शिथिरा: विशेषण (of बाहू)
• Type: Adjective
• Root: शिथिर-

• बृहन्ता: great, mighty
• बृहन्ता: विशेषण (of बाहू)
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त्-

• हिरण्यया: golden
• हिरण्यया: विशेषण (of बाहू)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यय-

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive: ‘of heaven’)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ-

• अन्तान्: ends, boundaries
• अन्तान्: कर्म (object of अनष्टाम्)
• Type: Noun
• Root: अन्त-

• अनष्टाम्: they reached/attained
• अनष्टाम्: क्रिया (मुख्य क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु) < नशति/नश्नोति; here perfect/preterite type

• नूनम्: now, indeed
• नूनम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम्

• सः: he
• सः: कर्तृ (of पनिष्ट)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अस्य: of him
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• महिमा: greatness, majesty
• महिमा: कर्तृ/विषय (of पनिष्ट: ‘his greatness is/appears…’)
• Type: Noun
• Root: महिमन्-

• पनिष्ट: has become manifest/has been admired (is most praiseworthy)
• पनिष्ट: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पन्/पनी (धातु ‘to admire/praise/esteem’) → पनिष्ट (लिट्/परफेक्ट-रूप, वैदिक)

• सूरः: the Sun; a hero
• सूरः: कर्तृ (of दादपस्याम्)
• Type: Noun
• Root: सूर-

• चित्: even, indeed
• चित्: निपात (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: चित्

• अस्मै: to him
• अस्मै: सम्प्रदान (recipient)
• Type: Pronoun
• Root: अयम् (सर्वनाम) → अस्मद्

• अनु: after, along, in accordance
• अनु: क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• दादपस्याम्: we shall/ did press on (serve/attend) after (him)
• दादपस्याम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दपस् (धातु ‘to harm/press/overpower’; with reduplication दा-दपस्-)