Rig Veda 6.55.4: Mandala 6, Sukta 55, Mantra 4

Sukta 6.55

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition

Devata: Pūṣan (explicit)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

पूषणं न्वजाश्वमुप स्तोषाम वाजिनम् । स्वसुर्यो जार उच्यते ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.55.4

Transliteration

pūṣáṇaṃ nv àjāśvam úpa stoṣāma vā́jinam | svasúryo jā́ra ucyáte ||

Translation

Ныне восхвалим мы Пушана, Аджашву, ваджина — приносящего полноту силы; его зовут возлюбленным лучезарной сестры — того, кто прилепляется к светлой Заре внутри.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पूषणम्: Pūṣan (the god), as the one praised
• पूषणम्: कर्म (स्तोषामि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक) < √पुष् (पोषणे) (देवता-नाम)

• नु: now; indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु

• अजाश्वम्: Ajāśva (proper name/epithet), ‘goat-and-horse(-possessing)’
• अजाश्वम्: कर्म (स्तोषामि इत्यस्य), पूषणम् इत्यस्य विशेषणम्
• Type: Noun (epithet)
• Root: अजाश्व (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासः: अज + अश्व)

• उप: towards; near
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• स्तोषाम: I will praise
• स्तोषाम: कर्तृ (अहं)
• Type: Verb
• Root: √स्तु (स्तुतौ)

• वाजिनम्: the vigorous/steed-like; the prize-winner
• वाजिनम्: कर्म (स्तोषामि इत्यस्य), पूषणम् इत्यस्य विशेषणम्
• Type: Adjective/Noun
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक) < वाज (बल/वेग/अन्न) + इन्

• स्वसुर्यः: the suitor/kinsman-by-marriage (svasuryá-)
• स्वसुर्यः: कर्तृ (उच्यते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: स्वसुर्य (प्रातिपदिक; वैदिक)

• जारः: lover; paramour
• जारः: कर्तृ (उच्यते इत्यस्य), स्वसुर्यः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण
• Type: Noun
• Root: जार (प्रातिपदिक)

• उच्यते: is called; is said (to be)
• उच्यते: — (कर्मणि: कर्तृ-स्थानं प्रथमा: स्वसुर्यः/जारः)
• Type: Verb
• Root: √वच् (वचने)