Rig Veda 5.49.4: Mandala 5, Sukta 49, Mantra 4

Sukta 5.49

Devata: Savitṛ; rivers (Sindhavaḥ) as supporting powers; Hotṛ role foregrounded

Samhita Patha (Devanagari)

तन्नो अनर्वा सविता वरूथं तत्सिन्धव इषयन्तो अनु ग्मन् । उप यद्वोचे अध्वरस्य होता रायः स्याम पतयो वाजरत्नाः ॥

Transliteration

tán no anarvā́ savitā́ varū́thaṃ tát síndhava iṣáyanto ánu gman | úpa yád vóce adhvarásya hótā rāyáḥ syāma pátayo vā́jaratnāḥ ||

Translation

Да будет нам Савитар, непогрешимый, тем охраняющим прибежищем; и да последуют за ним реки, устремляясь вслед своему порыву. Когда я, хотар жертвоприношения, возглашаю близко в обряде, да станем мы владыками богатства и сокровищ силы — ваджра-ратн.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that (boon/aid)
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us / for us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अनर्वा: the faultless one
• अनर्वा: Kartā
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अनर्वन् (प्रातिपदिक; ‘दोषरहित/अविकृत/अप्रमत्त’)

• सविता: Savitṛ (the Impeller/Sun)
• सविता: Kartā
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• वरूथम्: protection, shelter
• वरूथम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वरूथ (प्रातिपदिक)

• तत्: that (same protection)
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सिन्धवः: the rivers / Sindhus
• सिन्धवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• इषयन्तः: impelling, urging on
• इषयन्तः: Kartā
• Type: Participle
• Root: इष् (धातु) → इषय (प्रयोजक-प्रातिपदिक) / इषयन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• अनु: along, after
• अनु: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• ग्मन्: may they go / let them go
• ग्मन्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• उप: near, towards
• उप: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• यत्: what/that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम)

• वोचे: I have spoken / I speak
• वोचे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)

• अध्वरस्य: of the sacrifice (adhvara)
• अध्वरस्य: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• होता: the Hotṛ-priest
• होता: Kartā
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• रायः: of wealth
• रायः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक ‘wealth’)

• स्याम: may we be
• स्याम: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• पतयः: lords, masters
• पतयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• वाजरत्नाः: having prize-and-treasure; rich in booty and jewels
• वाजरत्नाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वाज-रत्न (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-भाव: ‘whose treasure is prize/strength’)