Rig Veda 5.2.3: Mandala 5, Sukta 2, Mantra 3

Sukta 5.2

Rishi: Atri (traditional for RV 5.2)

Devata: Agni (with Indra as implied standard of victorious power in the polemic)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

हिरण्यदन्तं शुचिवर्णमारात्क्षेत्रादपश्यमायुधा मिमानम् । ददानो अस्मा अमृतं विपृक्वत्किं मामनिन्द्राः कृणवन्ननुक्थाः ॥

Transliteration

hiraṇyá-dantaṃ śúci-varṇam ārā́t kṣétrād apaśyam ā́yudhā mimā́nam | dadā́nō asmai amṛ́taṃ vipṛ́kvat kíṃ mām anindrā́ḥ kṛṇavann anukthā́ḥ ||

Translation

Издали, с поля, узрел я его — златозубого, чистого цветом, измеряющего свои оружия. Он дарует ему бессмертную сущность, выжимая её; что могут сделать мне силы без Индры, без гимна?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हिरण्यदन्तम्: having golden teeth (gold-tusked)
• हिरण्यदन्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: हिरण्य-दन्त (प्रातिपदिक) अथवा बहुव्रीहि: हिरण्यं दन्ता यस्य

• शुचिवर्णम्: of bright/pure color
• शुचिवर्णम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: शुचि-वर्ण (प्रातिपदिक)

• आरात्: from nearby; at close range
• आरात्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: आरात् (निपात/अव्यय)

• क्षेत्रात्: from the field/ground
• क्षेत्रात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)

• अपश्यम्: I saw
• अपश्यम्: Kartā
• Type: Verb
• Root: √पश् (दृश्)

• आयुधा: with weapons
• आयुधा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)

• मिमानम्: measuring out; meting
• मिमानम्: कर्म
• Type: Verb (participle)
• Root: √मा (माने/मिमाते; ‘to measure, mete out’)

• ददानः: giving
• ददानः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: √दा (दाने)

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अमृतम्: immortality; ambrosia
• अमृतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• विपृक्वत्: mingled; blended (as a mixed draught)
• विपृक्वत्: Karma
• Type: Adjective/Indeclinable-like
• Root: विपृक्वत् (प्रातिपदिक; ‘mixed, mingled’—विशेषण) अथवा अव्ययीभाव-प्राय प्रयोग

• किम्: what?
• किम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: किम् (प्रश्नसर्वनाम)

• माम्: me
• माम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अहम्/मद् (सर्वनाम)

• अनिन्द्राः: O (you) not-Indras; O non-Indra(-like ones)
• अनिन्द्राः: (Sambodhana)
• Type: Adjective (vocative)
• Root: अनिन्द्र (प्रातिपदिक; a-nindra ‘not Indra’, ‘without Indra’/‘non-Indra-like’)

• कृणवन्: they did/made
• कृणवन्: Kartā
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• अनुक्थाः: in accord with the hymn; following the recitation
• अनुक्थाः: Kartā
• Type: Adjective/Adverbial
• Root: अनु-क्थ (प्रातिपदिक; ‘following the hymn/recitation’, ‘in accordance with the praise’)