Rig Veda 4.4.12: Mandala 4, Sukta 4, Mantra 12

Sukta 4.4

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (and his protective powers/pāyavaḥ)

Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्वप्नजस्तरणयः सुशेवा अतन्द्रासोऽवृका अश्रमिष्ठाः । ते पायवः सध्र्यञ्चो निषद्याग्ने तव नः पान्त्वमूर ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.4.12

Transliteration

ásvapnajas taraṇáyaḥ suśévā átandrāso 'vṛkā́ aśrámiṣṭhāḥ | té pā́yavaḥ sadhryáñco niṣádyāgne táva naḥ pāntu amūra ||

Translation

Рождённые бодрствованием, стремительные и благодатные, неутомимые, не-волчьи, наименее подвластные усталости,— да защитят нас те стражи, сидящие тесно вместе, о Агни; они — твои, и они хранят без омрачения.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्वप्नजः: sleepless; not born of sleep (ever-wakeful)
• अस्वप्नजः: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: अ-स्वप्न-ज (प्रातिपदिक; स्वप्न + ज, नञ्-पूर्वक)

• तरणयः: crossers; rescuers
• तरणयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: तरणि (प्रातिपदिक; √तॄ ‘to cross’ से)

• सुशेवाः: very gracious; benevolent
• सुशेवाः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-शेवा (प्रातिपदिक; सु + शेव ‘kind, gracious’)

• अतन्द्रासः: unwearied; not sluggish
• अतन्द्रासः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-तन्द्र (प्रातिपदिक; नञ् + तन्द्र ‘sloth, drowsiness’)

• अवृकाः: harmless; not wolf-like
• अवृकाः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-वृक (प्रातिपदिक; नञ् + वृक ‘wolf’ → ‘wolf-less’, i.e., harmless)

• अश्रमिष्ठाः: least weary; untiring
• अश्रमिष्ठाः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-श्रमिष्ठ (प्रातिपदिक; नञ् + श्रमिष्ठ ‘most weary’)

• ते: they
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• पायवः: protectors; guardians
• पायवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पायु (प्रातिपदिक; √पा ‘to protect’ से)

• सध्र्यञ्चः: right-going; proceeding straight
• सध्र्यञ्चः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सध्र्यञ्च् (प्रातिपदिक; ‘straight/true-going, in due course’)

• निषद्य: having sat down; sitting down
• निषद्य: (क्रियाविशेषण) — मुख्यक्रियायाः पूर्वकर्म
• Type: Indeclinable (gerund)
• Root: नि-√सद् (धातु; ‘to sit down’) → निषद्य (क्त्वा/ल्यप् अव्यय)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• तव: of you; your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध/अधिकार)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• नः: of us; for us
• नः: Sampradāna/हित (रक्षणस्य लाभार्थी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• पान्तु: let them protect
• पान्तु: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पा ‘to protect’

• अमूर: those (yonder ones)
• अमूर: Kartā (पान्तु इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: अमू (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘those yonder’)