Rig Veda 4.17.16: Mandala 4, Sukta 17, Mantra 16

Sukta 4.17

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

गव्यन्त इन्द्रं सख्याय विप्रा अश्वायन्तो वृषणं वाजयन्तः । जनीयन्तो जनिदामक्षितोतिमा च्यावयामोऽवते न कोशम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.17.16

Transliteration

gavyánta índraṃ sakhyā́ya víprā aśvāyánto vṛ́ṣaṇaṃ vājáyantaḥ | janīyánto janidā́m ákṣitotim ā́ cyāvayāmo ’vaté ná kóśam ||

Translation

Стремясь к лучам‑коровам ради дружбы с Индрой, вдохновенные ищут конской силы и понуждают Быка, дарующего изобилия. Желая Родителя рождений, его неистощимой помощи, мы извлечём её для нашего взращивания — как раскрывают сокровищницу.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• गव्यन्तः: seeking cows / desiring cattle
• गव्यन्तः: कर्तृ
• Type: Adjective (present participle used substantively)
• Root: गव्य (गो-सम्बन्धी) < गो

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सख्याय: for friendship / for companionship
• सख्याय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: सख्य (सखि-भाव) < सखि

• विप्राः: inspired seers / priests
• विप्राः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• अश्वायन्तः: seeking horses / desiring steeds
• अश्वायन्तः: कर्तृ
• Type: Adjective (present participle used substantively)
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• वृषणम्: the bull (mighty one)
• वृषणम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• वाजयन्तः: seeking/urging for prizes; striving for victory
• वाजयन्तः: कर्तृ
• Type: Verb (present participle)
• Root: वाजय (नामधातु/धातु: वाजयति) < वाज

• जनीयन्तः: seeking to beget / to generate
• जनीयन्तः: कर्तृ
• Type: Verb (present participle)
• Root: जनीय (नामधातु/धातु: जनीयति) < जन

• जनिदाम्: of the begetters / of the progenitors
• जनिदाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: जनिदा (प्रातिपदिक; ‘जनितृ/जनयितृ’ अर्थे) < जन

• अक्षितोतिम्: unfailing help/aid (lit. ‘eye-help’)
• अक्षितोतिम्: कर्म
• Type: Noun (compound)
• Root: अक्षि-तोति (समासः: अक्षि ‘eye’ + तोति ‘help/aid’)

• आ: towards; hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• च्यावयामः: we set in motion / we impel
• च्यावयामः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: च्यावय (causative) < च्यु (च्यवते)

• अवते: for help / for protection
• अवते: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अवत्/अव (प्रातिपदिक; ‘help, protection’) < अव (रक्षणे)

• न: like; as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• कोशम्: a container; sheath; (fig.) store/treasure
• कोशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)