Rig Veda 3.1.2: Mandala 3, Sukta 1, Mantra 2

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra (RV 3.1); internal mention of Gṛtsamada reflects intertextual lineage/poetic memory

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

प्राञ्चं यज्ञं चकृम वर्धतां गीः समिद्भिरग्निं नमसा दुवस्यन् । दिवः शशासुर्विदथा कवीनां गृत्साय चित्तवसे गातुमीषुः ॥

Transliteration

prā́ñcaṃ yajñáṃ cakṛma várdhatāṃ gī́ḥ samídbhīr agníṃ námasā duvasyán | diváḥ śaśāsur vidáthā kavīnā́ṃ gṛtsā́ya cit taváse gātúm ī́ṣuḥ ||

Translation

Мы направили жертву вперёд; да возрастает вдохновенная речь. Растопками мы служим Агни — с почтением и покорностью. Провидцы утвердили собрания (видатхи) от Неба; и для могучего Гритсамады они искали путь хождения — проход, чтобы сила могла продвигаться.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्राञ्चम्: forward-facing; directed forward
• प्राञ्चम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्च् (प्र-√अञ्च्) / प्राञ्च (प्रातिपदिक)

• यज्ञम्: sacrifice; ritual
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक; √यज्)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चक्रिम: we have made; we fashioned
• चक्रिम: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)

• वर्धताम्: let (them) grow/increase
• वर्धताम्: —
• Type: Verb
• Root: √वृध्

• गीः: songs; hymns
• गीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गी (प्रातिपदिक)

• समिद्भिः: with kindling-sticks; with fuel
• समिद्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: समिध् (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni; the fire
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• नमसा: with reverence; with homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• दुवस्यन्: serving; worshipping; honoring
• दुवस्यन्: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: √दुवस् (दुवस्यति) / दुवस्यन्त्

• दिवः: of heaven; of the sky
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक)

• शशासुः: they have instructed/ordained; they have taught
• शशासुः: —
• Type: Verb
• Root: √शास्

• विदथा: ritual distributions/assemblies; ceremonial acts
• विदथा: कर्म
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• कवीनाम्: of the seers/poets
• कवीनाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• गृत्साय: to Gṛtsa (a seer)
• गृत्साय: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper name)
• Root: गृत्स (प्रातिपदिक; नाम)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चित्तवसे: to the thoughtful/intent one (Cittavas)
• चित्तवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: चित्तवस् (प्रातिपदिक; विशेषण/नाम)

• गातुम्: path; passage; way
• गातुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गातु (प्रातिपदिक; √गा/√गम्)

• ईषुः: they have sought; they have desired
• ईषुः: —
• Type: Verb
• Root: √इष्