Rig Veda 2.40.1: Mandala 2, Sukta 40, Mantra 1
Sukta 2.40
Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Devata: Soma-Pūṣan (dual)
Chandas: Triṣṭubh (likely for RV 2.40)
Samhita Patha (Devanagari)
सोमापूषणा जनना रयीणां जनना दिवो जनना पृथिव्याः । जातौ विश्वस्य भुवनस्य गोपौ देवा अकृण्वन्नमृतस्य नाभिम् ॥
Transliteration
somā́pūṣaṇā jánanā rayīṇā́ṃ jánanā divó jánanā pṛthivyā́ḥ | jātáu víśvasya bhúvanasya gopā́u devā́ akṛṇvann amṛ́tasya nā́bhim ||
Translation
О Сома и Пушан, родители богатств, родители неба, родители земли! Рождённые как два хранителя всего становления, боги сделали вас пупом-центром бессмертия.
Word by Word
सोमापूषणाSoma and Pūṣan
सोमापूषणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम + पूषण (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
जननाbegetters, progenitors
जनना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनन (प्रातिपदिक) < √जन् (जने) (कृदन्त: -ana)
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
जननाbegetters
जनना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनन (प्रातिपदिक) < √जन्
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
जननाbegetters
जनना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनन (प्रातिपदिक) < √जन्
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
जातौborn (as the two)
जातौ:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootजात (प्रातिपदिक) < √जन् (कृदन्त: क्त)
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनस्यof the world, of existence
भुवनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक) < √भू (कृदन्त: -ana)
गोपौthe two guardians/protectors
गोपौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक) < गो + √पा (पालने) (उपपद-समास)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अकृण्वन्made, fashioned
अकृण्वन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
अमृतस्यof immortality
अमृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
नाभिम्navel; hub; central bond
नाभिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.