Rig Veda 2.23.14: Mandala 2, Sukta 23, Mantra 14

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तेजिष्ठया तपनी रक्षसस्तप ये त्वा निदे दधिरे दृष्टवीर्यम् । आविस्तत्कृष्व यदसत्त उक्थ्यं बृहस्पते वि परिरापो अर्दय ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.23.14

Transliteration

téjiṣṭhayā tapanī́ rakṣásaḥ tapa yé tvā nidé dadhiré dṛṣṭávīryam | āvís tát kṛṣva yád ásat te ukthyàm bṛ́haspate ví parirā́po ardaya ||

Translation

О Бṛхаспати, своим наиострейшим, жгучим жаром испепели ракшасов — тех, что возводят на тебя хулу, хотя явна твоя героическая мощь. Явным соделай то, что в нас ещё не стало явным; сокруши и отгони прочь обступающие напасти.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तेजिष्ठया: with the most blazing (power)
• तेजिष्ठया: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: तेजिष्ठ (तेजस्-; तद्धित/तमतम-प्रत्ययः -इष्ठ)

• तपनी: the burning (flame/heat)
• तपनी: Kartā
• Type: Noun
• Root: तपनी (तप्-धातोः नाम; ‘heating/burning’)

• रक्षसः: of the demon/evil spirit (Rākṣas)
• रक्षसः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: रक्षस्

• तप: burn! / scorch!
• तप: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप्

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• निदे: in reproach / in insult
• निदे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: निदा (नि-√दा ‘to give/assign’; ‘reproach/insult’)

• दधिरे: have placed / have set
• दधिरे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (√धा)

• दृष्टवीर्यम्: (you) whose might is seen / of manifest power
• दृष्टवीर्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दृष्ट-वीर्य (√दृश् क्त; वीर्य)

• आविः: openly / manifestly
• आविः: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: आविस्

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• कृष्व: make! / do!
• कृष्व: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (√कृ)

• यत्: what / that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• असत्: non-existent / unreal
• असत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: असत् (a- + सत्; √अस् ‘to be’)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• उक्थ्यम्: praiseworthy / fit for hymn
• उक्थ्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उक्थ्य (उक्थ ‘hymn’ + यत्-प्रत्ययः)

• बृहस्पते: O Bṛhaspati
• बृहस्पते: (सम्बोधनम्)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति

• वि: apart / asunder
• वि: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: वि

• परिरापः: harms / injurious attacks
• परिरापः: Karma
• Type: Noun
• Root: परि-राप (परि + राप ‘harm, injury’)

• अर्दय: crush! / drive away!
• अर्दय: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्द् (√अर्द्)