Rig Veda 2.12.9: Mandala 2, Sukta 12, Mantra 9

Sukta 2.12

Rishi: Gṛtsamada (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यस्मान्न ऋते विजयन्ते जनासो यं युध्यमाना अवसे हवन्ते । यो विश्वस्य प्रतिमानं बभूव यो अच्युतच्युत्स जनास इन्द्रः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.12.9

Transliteration

yasmān na ṛte vijayante janāso yaṃ yudhyamānā avase havante | yo viśvasya pratimānaṃ babhūva yo acyuta-cyut sa janāsa indraḥ ||

Translation

Без кого люди не одерживают победы; кого, сражаясь, призывают на помощь; кто стал мерой и мерилом всего сущего; кто низвергает даже «непоколебимого» — он, о народы, Индра.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्मात्: from whom
• यस्मात्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• ऋते: without, except
• ऋते: —
• Type: Indeclinable
• Root: ऋते

• विजयन्ते: they win, are victorious
• विजयन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जि (जये)

• जनासः: peoples, men
• जनासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• युध्यमानाः: fighting
• युध्यमानाः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: युध् (सम्प्रहार)

• अवसे: for help, for aid
• अवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक)

• हवन्ते: they call upon
• हवन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ह्वे (आह्वाने)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वस्य: of all, of the whole
• विश्वस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• प्रतिमानम्: counterpart, measure, standard
• प्रतिमानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्रतिमान (प्रातिपदिक)

• बभूव: has become, became
• बभूव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (सत्तायाम्)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अच्युतच्युत्: the unmoved who makes (others) fall; the unshaken shaker
• अच्युतच्युत्: कर्तृ (विशेषणरूपेण इन्द्रस्य)
• Type: Compound epithet (Adj./Noun)
• Root: अच्युत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √च्युत/√च्यु ‘to fall, slip’ with privative अ-) + च्युत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनासः: peoples, men
• जनासः: कर्तृ (उपवाक्ये/स्तुत्यर्थे ‘जनासः’ = ‘जनाः’)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)