Rig Veda 10.75.2: Mandala 10, Sukta 75, Mantra 2

Sukta 10.75

Devata: Sindhu (Indus / cosmic river); Varuṇa as ordainer of paths

Samhita Patha (Devanagari)

प्र तेऽरदद्वरुणो यातवे पथः सिन्धो यद्वाजाँ अभ्यद्रवस्त्वम् । भूम्या अधि प्रवता यासि सानुना यदेषामग्रं जगतामिरज्यसि ॥

Transliteration

prá te ’radad váruṇo yā́tave páthaḥ síndho yád vājā́ṃ abhy-ádravas tvám | bhū́myā ádhi prá-vatā yā́si sā́nunā yád eṣā́m ágraṃ jágatām irajyási ||

Translation

Варуṇa расчистил тебе пути для шествия, о Синдху, когда ты ринулась к изобилиям силы. От Земли ты идёшь по склонам и по гребням, когда движешься во главе этих движущихся миров, ведя их поступь вперёд.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga)

• ते: to you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (sarvanāman)

• अरदत्: he/it opened, made (ready)
• अरदत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: रद् (रदति) / RV: अरदत् < aorist/impf. of √रद्

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वरुण (prātipadika)

• यातवे: for going, to go
• यातवे: Prayojana
• Type: Verb
• Root: या (√या) + तुमुन् (infinitive)

• पथः: paths
• पथः: Karma
• Type: Noun
• Root: पथ्/पथ (prātipadika)

• सिन्धो: O Sindhu (River)
• सिन्धो: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (prātipadika)

• यत्: when/that which
• यत्: Karma (of following verb)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (relative pronoun)

• वाजान्: prizes, strengths, spoils
• वाजान्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाज (prātipadika)

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (upasarga)

• अद्रवः: you ran, you rushed
• अद्रवः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: द्रु/द्रव् (√द्रु, √द्रव्) with अ- augment

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (sarvanāman)

• भूम्याः: from the earth/ground
• भूम्याः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: भूमि (prātipadika)

• अधि: over, upon
• अधि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (upasarga)

• प्रवता: by the downward slope, along the descent
• प्रवता: Karaṇa
• Type: Noun/Adjective
• Root: प्रवत् (prātipadika)

• यासि: you go
• यासि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: या (√या)

• सानुना: by/along the ridge, slope, summit-line
• सानुना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: सानु (prātipadika)

• यत्: when/that which
• यत्: Karma (of following verb)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (relative pronoun)

• एषाम्: of these
• एषाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (demonstrative pronoun)

• अग्रम्: forepart, front, first point
• अग्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्र (prātipadika)

• जगताम्: of the moving beings/worlds
• जगताम्: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: जगत् (prātipadika)

• इरज्यसि: you set in motion, you speed/urge on
• इरज्यसि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: रज्/रञ्ज् (√रज्/√रञ्ज्; Vedic irajyati)