Rig Veda 10.72.2: Mandala 10, Sukta 72, Mantra 2

Sukta 10.72

Rishi: Bṛhaspati / Angirasa-tradition (cosmogonic-hymnic voice)

Devata: Brahmaṇaspati (Bṛhaspati as lord of brahman)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

ब्रह्मणस्पतिरेता सं कर्मार इवाधमत् । देवानां पूर्व्ये युगेऽसतः सदजायत ॥

Transliteration

bráhmaṇas pátir etā́ sáṃ karmā́ra ivā́dhamat | devā́nāṃ pū́rvye yugé ásataḥ sád ajāyata ||

Translation

Брахманаспати, словно мастер-кузнец, сдул и сплотил эти образы воедино. В первой юге богов Сущее родилось из Несущего — строй возник из неоформленного.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब्रह्मणस्पतिः: Brahmaṇaspati (Lord of prayer/sacred utterance)
• ब्रह्मणस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + पति (प्रातिपदिक) (समास: षष्ठी-तत्पुरुष)

• रेताः: the seed; begetter
• रेताः: कर्तृ (ब्रह्मणस्पतिः का विशेषण/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun
• Root: रेतस् (प्रातिपदिक)

• सम्: together; completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• कर्मारः: a smith; artisan
• कर्मारः: कर्तृ (इव-उपमान)
• Type: Noun
• Root: कर्मार (प्रातिपदिक)

• इव: like; as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• आ: towards; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• अधमत्: blew; blew forth
• अधमत्: क्रिया (कर्तृ: ब्रह्मणस्पतिः)
• Type: Verb
• Root: ध्मा (धातु) "to blow"

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• पूर्व्ये: in the primeval
• पूर्व्ये: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (प्रातिपदिक; ‘former, primeval’)

• युगे: age; epoch
• युगे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)

• असतः: from non-being
• असतः: अपादान
• Type: Noun
• Root: असत् (प्रातिपदिक; ‘non-being’)

• सत्: being; existence
• सत्: कर्तृ (अजायत इति क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक; ‘being’)

• अजायत: was born; arose
• अजायत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) "to be born, arise"