Rig Veda 1.72.2: Mandala 1, Sukta 72, Mantra 2

Sukta 1.72

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अस्मे वत्सं परि षन्तं न विन्दन्निच्छन्तो विश्वे अमृता अमूराः । श्रमयुवः पदव्यो धियंधास्तस्थुः पदे परमे चार्वग्नेः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.72.2

Transliteration

asmé vátsaṃ pári ṣántaṃ ná vindann icchánto víśve amṛ́tā amū́rāḥ | śramayúvaḥ padávyō dhiyamdhās tasthúḥ padé paramé cā́rv agnéḥ ||

Translation

Здесь, ища, все бессмертные, неомрачённые, не нашли тельца, скрытого со всех сторон. Юные в труде — следопыты, носители мысли — стали на высшей, прекрасной стоянке Агни.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्मे: in/for us
• अस्मे: अधिकारण
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• वत्सम्: the calf
• वत्सम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वत्स

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: परि

• षन्तम्: sitting
• षन्तम्: विशेषण (of वत्सम्)
• Type: Verb-derived participle
• Root: षद् (धातु; Vedic variant of सद् ‘to sit’)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• अविन्दन्: they found
• अविन्दन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद् (to find/know)

• इच्छन्तः: desiring, seeking
• इच्छन्तः: कर्तृ (of अविन्दन्)
• Type: Verb-derived participle
• Root: इष्/इच्छ् (to desire)

• विश्वे: all
• विश्वे: कर्तृ (apposition to इच्छन्तः)
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: विश्व

• अमृताः: the immortals
• अमृताः: कर्तृ (apposition)
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: अमृत

• अमूराः: unbewildered, not foolish
• अमूराः: कर्तृ (apposition)
• Type: Adjective
• Root: अमूर (a-mūra ‘not foolish’; mūra ‘dull, foolish’)

• श्रमयुवः: the strenuous/striving ones
• श्रमयुवः: कर्तृ (of तस्थुः)
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: श्रमयु (śrama-yu ‘toil-seeking/striving’; from श्रम् ‘to toil’ + यु ‘seeking/going’)

• पदव्यः: track-finders, path-knowers
• पदव्यः: कर्तृ (apposition)
• Type: Noun/Adjective
• Root: पदव्य (path-finder/one who knows the track; from पद ‘footstep, track’)

• धियंधाः: those who set/hold the insight
• धियंधाः: कर्तृ (apposition)
• Type: Noun (agent) / adjective
• Root: धियंधा (dhiyam-dhā ‘placing/holding thought’; from धि/धी ‘insight’ + धा ‘to place’)

• तस्थुः: they have stood / took their stand
• तस्थुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (to stand)

• पदे: in the place/step
• पदे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: पद

• परमे: highest, supreme
• परमे: विशेषण (of पदे)
• Type: Adjective
• Root: परम

• चारु: beautiful, lovely
• चारु: विशेषण (of अग्नेः/its पद)
• Type: Adjective
• Root: चारु

• अग्नेः: of Agni
• अग्नेः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अग्नि