Rig Veda 1.182.3: Mandala 1, Sukta 182, Mantra 3

Sukta 1.182

Rishi: Agastya Māna (traditional; confirm via Anukramaṇī)

Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

किमत्र दस्रा कृणुथः किमासाथे जनो यः कश्चिदहविर्महीयते । अति क्रमिष्टं जुरतं पणेरसुं ज्योतिर्विप्राय कृणुतं वचस्यवे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.182.3

Transliteration

kim atra dasrā kṛṇuthaḥ kim āsāthe jano yaḥ kaś cid ahavir mahīyate | ati kramiṣṭaṃ jurataṃ paṇer asum jyotir viprāya kṛṇutaṃ vacasyave ||

Translation

Что здесь совершите вы, о чудотворцы, чего достигнете, когда какой‑нибудь человек без возлияния (хависа) домогается величия? Переступите (через него) и изнурите жизненное дыхание тёмного торгаша (пани); сотворите Свет для риши, для того, кто желает изречь истинное слово.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• किम्: what?
• किम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: किम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• दस्रा: O wondrous ones (Aśvins)
• दस्रा: Sambodhana
• Type: Noun (epithet)
• Root: दस्र (प्रातिपदिक; अश्विनौ-विशेषण)

• कृणुथः: you two do/make
• कृणुथः: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: कृ (करणे)

• किम्: what?
• किम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: किम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आसाथे: you two sit/attain (come to)
• आसाथे: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: आ + अस् (आसने/प्राप्तौ; ‘to sit/attain’)

• जनः: the man/people
• जनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (संबन्ध-सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कश्चित्: anyone, someone
• कश्चित्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: क (प्रश्न/अनिश्चित-सर्वनाम) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)

• अहविः: without oblation, oblation-less
• अहविः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अ-हविस् (प्रातिपदिक; नञ्-समास)

• महीयते: is honoured / becomes great
• महीयते: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: मह् (पूजायाम्/वर्धने) → महीयते

• अति: over, beyond
• अति: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• क्रमिष्टम्: having stepped over / overstepped
• क्रमिष्टम्: Karma
• Type: Participle
• Root: क्रम् (गत्यर्थे) → क्रमिष्ट (कृदन्त)

• जुरतम्: wasting away, decaying
• जुरतम्: Karma
• Type: Participle
• Root: जुर्/जॄ (क्षये/जीर्णे; ‘to wear away, weaken’) → जुरत् (कृदन्त)

• पणेः: of the Paṇi (miser/demon)
• पणेः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: पणि (प्रातिपदिक)

• असुम्: life, vital breath
• असुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: असु (प्रातिपदिक)

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: Karma
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• विप्राय: for the inspired sage
• विप्राय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• कृणुतम्: make! do! (you two)
• कृणुतम्: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: कृ (करणे)

• वचस्यवे: for the praiser / for one devoted to praise
• वचस्यवे: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective
• Root: वचस्यु (प्रातिपदिक; ‘praise-seeking/one who praises’)