Rig Veda 1.180.2: Mandala 1, Sukta 180, Mantra 2

Sukta 1.180

Rishi: Unknown/varied (requires external index for RV 1.180)

Devata: Aśvins

Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

युवमत्यस्याव नक्षथो यद्विपत्मनो नर्यस्य प्रयज्योः । स्वसा यद्वां विश्वगूर्ती भराति वाजायेट्टे मधुपाविषे च ॥

Recitation with translationRig Veda 1.180.2

Transliteration

yuvám atyasyá áva nakṣatho yád vípatmano náryasya práyajyoḥ | svásā yád vāṃ viśvagūrtī́ bhárāti vājā́yeṭṭe madhu-pāv íṣe ca ||

Translation

Вы двое защитили Атью, когда стремительного, мужественного должны были принести в жертву. Когда ваша сестра Вишвагурти приносит приношение, она призывает вас ради полноты силы и ради приращения, о пьющие мёд.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अत्यस्य: beyond/over; of him/its
• अत्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Indeclinable + Pronoun
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय) + इदम्/अस्य (सर्वनाम)

• आव: towards/over; down (particle)
• आव: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) + अव्/अव (अव्यय ‘down/away’ as Vedic particle)

• नक्षथः: you two reach/attain
• नक्षथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु; ‘reach, attain’)

• यत्: when/that which
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध/यत्-प्रत्यय सर्वनाम)

• विपत्मनः: of the far-flying course / of the flight
• विपत्मनः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वि + पत्मन् (प्रातिपदिक; ‘flight/winged course’)

• नर्यस्य: of the manly/heroic (one)
• नर्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: नर्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘manly, heroic’)

• प्रयज्योः: of the two worthy of worship/sacrifice
• प्रयज्योः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (dual) / Kṛdanta
• Root: प्र + यज्य (कृदन्त/विशेषण; ‘to be worshipped, worthy of sacrifice’)

• स्वसा: the sister
• स्वसा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: स्वसृ (प्रातिपदिक; ‘sister’)

• यत्: when/that which
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• वाम्: to you two / of you two
• वाम्: सम्प्रदान/सम्बन्ध (द्विवचन सर्वनाम)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• विश्वगूर्ती: all-praising (one)
• विश्वगूर्ती: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective (as epithet) / Noun
• Root: विश्व-गूर्तिन्/गूर्तिः (प्रातिपदिक; ‘all-praising, universally lauding’)

• भराति: brings/bears
• भराति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु; ‘bear, bring’)

• वाजाय: for the prize/strength
• वाजाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक; ‘prize, strength, booty, food’)

• इट्टे: seeks/desires
• इट्टे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ (धातु; ‘go, seek’ > Vedic middle ‘desire/seek’), or √इष् (desire) in Vedic usage

• मधुपाविषे: for the honey-drinker
• मधुपाविषे: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: मधु-पावि (समास; ‘honey-drinking’ epithet) / पाविन् (drinker) from √पा ‘drink’

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)