Rig Veda 9.80.4: Mandala 9, Sukta 80, Mantra 4

Sukta 9.80

Rishi: Not securely inferable from the excerpt alone.

Devata: Soma Pavamāna (addressed directly).

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

Samhita Patha (Devanagari)

तं त्वा देवेभ्यो मधुमत्तमं नरः सहस्रधारं दुहते दश क्षिपः । नृभिः सोम प्रच्युतो ग्रावभिः सुतो विश्वान्देवाँ आ पवस्वा सहस्रजित् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.80.4

Transliteration

táṃ tvā devébhyo mádhumattamaṃ náraḥ sahásra-dhāraṃ duhate dáśa kṣípaḥ | nṛ́bhiḥ soma prácyuto grā́vabhiḥ sutó viśvā́n devā́ṃ ā́ pavasvā sahasra-jit ||

Translation

A ti, o mais melífluo para os deuses, os homens fortes te extraem — de mil correntes — dos dez dedos. Ó Soma, prensado pelos homens com as pedras, solto ao fluir: purifica-te para todos os deuses, tu, vencedor de mil!

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him / that (Soma)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवेभ्यः: to/for the gods
• देवेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• मधुमत्तमम्: most honeyed / sweetest
• मधुमत्तमम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मधुमत् (प्रातिपदिक; मधु + मतुप्)

• नरः: men
• नरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• सहस्रधारम्: having a thousand streams
• सहस्रधारम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सहस्रधार (प्रातिपदिक; सहस्र + धार)

• दुहते: they milk / draw out
• दुहते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दुह्

• दश: ten
• दश: विशेषणम् (परिमाण)
• Type: Numeral
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• क्षिपः: vessels / bowls
• क्षिपः: अधिकारण (यत्र दुह्यते/येषु)
• Type: Noun
• Root: क्षिप् (प्रातिपदिक; ‘क्षिप्’/‘क्षिपि’—पात्र/आधार-नाम, RV-प्रयोगः)

• नृभिः: by men
• नृभिः: करण (सह/द्वारा)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• प्रच्युतः: having been set in motion / poured forth
• प्रच्युतः: कर्तृ (विशेषणम्; सोमस्य)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: प्र + च्युत (√च्यु ‘to fall/move’ से क्त-प्रत्यय; कṛदन्त)

• ग्रावभिः: with pressing-stones
• ग्रावभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ग्रावन् (प्रातिपदिक)

• सुतः: pressed
• सुतः: कर्तृ (विशेषणम्; सोमस्य)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: सु (√सु ‘to press/express’ से क्त-प्रत्यय; कṛदन्त)

• विश्वान्: all
• विश्वान्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• आ: hither / forth
• आ: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• पवस्व: purify yourself / flow pure
• पवस्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पू (√पू ‘to purify’) / पव् (Vedic present-stem)

• सहस्रजित्: O thousand-winning (one)
• सहस्रजित्: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective
• Root: सहस्रजित् (प्रातिपदिक; सहस्र + जित् ‘conquering/winning’)