Rig Veda 6.49.9 — Mandala 6, Sukta 49, Mantra 9
Sukta 6.49
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (assumed)
Devata: Agni as Hotṛ invoking Tvāṣṭṛ (dual focus: Agni/Tvāṣṭṛ)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रथमभाजं यशसं वयोधां सुपाणिं देवं सुगभस्तिमृभ्वम् । होता यक्षद्यजतं पस्त्यानामग्निस्त्वष्टारं सुहवं विभावा ॥
Transliteration
prathamabhā́jaṃ yaśásaṃ vayodhā́ṃ supā́ṇiṃ deváṃ sugábhastim ṛ́bhvam | hótā yakṣad yájatam pastyā́nām agnístváṣṭāraṃ suhávaṃ vibhā́vā ||
Translation
Que Agni, o resplendente, como Hotṛ, sacrifique a Tvaṣṭṛ — o primeiro partilhador, o glorioso, o que firma as potências vitais; o deus de boas mãos e belo aperto, Ṛbhú, plenamente digno de invocação para as moradas do nosso ser.
Word by Word
प्रथमभाजम्the first sharer/first portioned one
प्रथमभाजम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रथम- + भाज (प्रातिपदिक: भाज ‘भाग/भाजन’)
यशसम्glorious, famed
यशसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
वयोधाम्abode/support of life (vital power)
वयोधाम्:
कर्म
TypeNoun (compound epithet)
Rootवयस् + धामन् (समास: वयो-धामन्)
सुपाणिम्having good hands
सुपाणिम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु- + पाणि (समास)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सुगभस्तिम्with good grasp/with fair rays
सुगभस्तिम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु- + गभस्ति (प्रातिपदिक: गभस्ति ‘हस्त/किरण’)
ऋभ्वम्R̥bhú (the skillful one)
ऋभ्वम्:
कर्म
TypeNoun (proper/epithet)
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यक्षत्should worship / worships (invokes)
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु) → यक्षत् (विधिलिङ्/आज्ञार्थे injunctive-like aorist usage in Vedic)
यजतम्worthy of sacrifice
यजतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootयजत (प्रातिपदिक; ‘पूज्य/यजनीय’)
पस्त्यानाम्of the dwellings/homes
पस्त्यानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootपस्त्य (प्रातिपदिक: ‘गृह/निवास’)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
त्वष्टारम्Tvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टारम्:
कर्म
TypeNoun (deity)
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
सुहवम्easy to invoke
सुहवम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु- + हव (प्रातिपदिक: हव ‘आह्वान’)
विभावाthe radiant one / widely shining
विभावा:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवि- + भावा (प्रातिपदिक: ‘दीप्ति/प्रभा’; epithet)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.