Rig Veda 6.19.2 — Mandala 6, Sukta 19, Mantra 2

Sukta 6.19

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रमेव धिषणा सातये धाद्बृहन्तमृष्वमजरं युवानम् । अषाळ्हेन शवसा शूशुवांसं सद्यश्चिद्यो वावृधे असामि ॥

Transliteration

índram evá dhiṣáṇā sātáye dhād bṛhántam ṛ́ṣvam ajáraṃ yúvānām | aṣā́ḷhena śávasā śūśuvā́ṃsaṃ sadyáś cid yó vāvṛdhé asā́mi ||

Translation

Dhiṣaṇā estabeleceu o próprio Indra para a conquista: o Vasto, o que se ergue no alto, o que não envelhece, o sempre jovem; com força inconquistável, sempre se intensificando — ele que, mesmo num instante, cresce até uma amplidão sem medida.

Word by Word

• इन्द्रम्: Indra (as the object of placing/establishing)
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• एव: indeed, just
• एव: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• धिषणा: (inspired) thought / sacred insight (personified)
• धिषणा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धिषणा (प्रातिपदिक)

• सातये: for winning, for gain/victory
• सातये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: साति (प्रातिपदिक; from √सन्/√सा ‘to win, gain’ in Vedic usage)

• धात्: placed/established
• धात्: —
• Type: Verb
• Root: √धा (दधाति)

• बृहन्तम्: the great
• बृहन्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• ऋष्वम्: lofty, exalted
• ऋष्वम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: ऋष्व (प्रातिपदिक)

• अजरम्: unaging
• अजरम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अजर (प्रातिपदिक; a- + जर ‘aging’)

• युवानम्: youthful
• युवानम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: युवान् (प्रातिपदिक)

• अषाळ्हेन: with irresistible (unconquered)
• अषाळ्हेन: करण
• Type: Adjective
• Root: अषाळ्ह (प्रातिपदिक; a- + √सह/√षह ‘to overpower, withstand’)

• शवसा: might, power
• शवसा: करण
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• शूशुवांसम्: grown strong, waxing
• शूशुवांसम्: कर्म
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √शु (शवते/शुनोति; Vedic ‘to swell, grow strong’) → शूशुवांस् (परिपूर्ण/परिपक्व कृदन्त)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: अधिकरण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित्

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वावृधे: has grown, has increased
• वावृधे: —
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धते)

• असामि: mightily / unceasingly (adverbial particle)
• असामि: —
• Type: Indeclinable
• Root: असामि (अव्यय; Vedic intensifier/negation-like particle used adverbially in some passages)