Opening the text

Avighnakara-vrata (Vināyaka-pūjā-vidhi)
Ritual-Manual
Ten adhyāya nakazuje avighnakara vratę, mającą zapobiegać lub usuwać przeszkody (vighna) w sprawach rytualnych i świeckich. Należy ją obserwować w caturthī miesiąca Phālguna, spożywając jedzenie tylko w nocy (naktāhāra) i wykonując pāraṇa przy użyciu tilānnā; ta sama ofiara składana jest w ogniu jako homa oraz połączona z dāną dla brāhmaṇy, obejmując złoty wizerunek Gaṇeśy/Vināyaki (gajavaktra). Aby potwierdzić jej skuteczność, przytoczono przykłady: Sagara dopełniający aśvamedhę, Rudra niszczący Tripurę oraz kosmiczny czyn mówcy polegający na „wypiciu oceanu”, wszystko to przypisane tej obserwacji i łasce Vināyaki.
Verse 1
अगस्त्य उवाच । अथाविघ्नकरं राजन् कथयामि शृणुष्व मे । येन सम्यक् कृतेंऽपि न विघ्नमुपजायते ॥ ५९.१ ॥
Agastja rzekł: Teraz, o królu, wyjaśnię środek, który zapobiega przeszkodom; wysłuchaj mnie, dzięki któremu nawet gdy czyn został właściwie wykonany, nie powstaje żadna przeszkoda.
Verse 2
चतुर्थ्यां फाल्गुने मासि ग्रहीतव्यं व्रतं त्विदम् । नक्ताहारेण राजेन्द्र तिलान्नं पारणं स्मृतम् । तदेवाग्नौ तु होतव्यं ब्राह्मणाय च तद्भवेत् ॥ ५९.२ ॥
W czwartym dniu księżycowym miesiąca Phalguna należy podjąć tę praktykę. O królu, z reżimem przyjmowania pokarmu w nocy, przepisany posiłek końcowy to ryż z sezamem. Tę samą ofiarę należy złożyć w ogniu i dać ją również braminowi.
Verse 3
चातुर्मास्यं व्रतं चैत्तत् कृत्वा वै पञ्च मे तथा । सौवर्णं गजवक्त्रं तु कृत्वा विप्राय दापयेत् ॥ ५९.३ ॥
Po podjęciu tej ślubności Caturmasy i podobnie po zachowaniu moich pięciu przepisanych praktyk, należy sporządzić złoty wizerunek o twarzy słonia i przekazać go braminowi.
Verse 4
पायसैः पञ्चभिः पात्रैरुपेतं तु तिलैस्तथा । एवं कृत्वा व्रतं चै तत् सर्वविघ्नैर्विमुच्यते ॥ ५९.४ ॥
Pięcioma naczyniami wypełnionymi ryżem w mleku i podobnie towarzyszącymi ziarnami sezamu, po takim wykonaniu tej ślubności, człowiek zostaje uwolniony od wszelkich przeszkód.
Verse 5
हयमेधस्य विघ्ने तु संजाते सगरः पुरा । एतदेव चरित्वा तु हयमेधं समापतवान् ॥ ५९.५ ॥
Gdy powstała przeszkoda w ofierze Aśvamedha, Sagara w dawnych czasach, po wykonaniu właśnie tej praktyki, doprowadził ofiarę końską do szczęśliwego zakończenia.
Verse 6
तथा रुद्रेण देवेन त्रिपुरं निघ्नता पुरा । एतदेव कृतं तस्मात् त्रिपुरं तेन पातितम् । मया समुद्रं पिबता एतदेव कृतं व्रतम् ॥ ५९.६ ॥
Podobnie dawniej, gdy bóg Rudra niszczył Tripurę, została wykonana ta właśnie praktyka; dlatego Tripura została przez niego pokonana. Także przeze mnie, gdy piłem ocean, została podjęta ta właśnie ślubność.
Verse 7
अन्यैरपि महीपालैरेतदेव कृतं पुरा । तपोऽर्थिभिर्ज्ञानकृतैर्निर्विघ्नार्थे परंतप ॥ ५९.७ ॥
Ten sam czyn został dawniej wykonany również przez innych władców ziemi, o pogromco wrogów, przez tych, którzy poszukiwali dyscypliny ascetycznej i przez tych oddanych wiedzy, dla osiągnięcia wolności od przeszkód.
Verse 8
शूराय धीराय गजाननाय लम्बोदरायैकदंष्ट्राय चैव । एवं पूज्यस्तद्दिने तत्पुनश्च होमं कुर्याद् विघ्नविनाशहेतोः ॥ ५९.८ ॥
Dla bohatera, dla niezachwianego, dla o twarzy słonia, dla o wielkim brzuchu i również dla o jednym kłu, po takim uwielbieniu go w tym dniu, należy ponownie wykonać ofiarę ogniową w celu zniszczenia przeszkód.
Verse 9
अनेन कृतमात्रेण सर्वविघ्नैर्विमुच्यते । विनायकस्य कृपया कृतकृत्यो नरो भवेत् ॥ ५९.९ ॥
Przez samo tylko wykonanie tego zostaje się uwolnionym od wszelkich przeszkód; dzięki litości Winajaki człowiek może stać się tym, którego obowiązki zostały wypełnione.
Pṛthivī inquires (within the Varāha–Pṛthivī teaching frame) about a reliable means to avert or remove vighna—ritual, royal, and worldly obstacles—especially when initiating major undertakings.
Varāha prescribes the Avighnakara-vrata centered on Vināyaka: to be observed on Phālguna-śukla caturthī with naktāhāra discipline, tilānnā-based pāraṇa, homa with the same offering, and dāna to a brāhmaṇa including a golden Gaṇeśa (gajavaktra) image.
Efficacy is sealed through itihāsa-style exempla: Sagara’s successful completion of the aśvamedha, Rudra’s destruction of Tripura, and the speaker’s own cosmic feat of ‘drinking the ocean’—all attributed to Vināyaka’s anugraha obtained through the same obstacle-removing observance.
A general phala is implied rather than a long formal phalaśruti: the votary becomes avighna (free of impediments), gains success (siddhi) in rites and enterprises, and attains the state of kṛtakṛtya through Vināyaka’s grace.
No explicit terrestrial toponyms are provided in this excerpt. Mythic-cosmic references include Tripura (as a mythic stronghold) and samudra (the ocean) as a cosmological feature rather than a specific historical sea.
The text foregrounds disciplined, rule-governed action (vrata) as a means to reduce disruption (vighna) in major undertakings; it frames efficacy as arising from correct timing, restraint (naktāhāra), and socially distributive acts (homa and dāna), culminating in the ideal of becoming kṛtakṛtya (“having accomplished what is to be done”) through Vināyaka’s anugraha.
The observance is specified for caturthī (the fourth lunar day) in the month of Phālguna. The chapter also mentions a cāturmāsya-related framing (a four-month observance context), though the core initiation marker given here is Phālguna-caturthī.
While not explicitly ecological in vocabulary, the chapter links ‘obstacle-removal’ to successful completion of large-scale rites and cosmic acts (e.g., Tripura’s fall; the ocean motif). Read through the Varāha–Pṛthivī frame, this functions as an ethic of stabilizing conditions—minimizing disorder (vighna) through restraint and redistribution—thereby supporting a conceptual ‘balance’ necessary for orderly terrestrial life and governance.
Sagara (a royal figure associated with the aśvamedha) is named, along with Rudra (as the agent in the Tripura episode). Vināyaka/Gaṇeśa is the focal deity (gajānana, lambodara, ekadaṃṣṭra). The text also references brāhmaṇa recipients as part of the ritual economy.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.