Opening the text

Aparādha-nirdeśaḥ prāyaścitta-vidhiś ca; Saukara-Mathurā-tīrtha-māhātmyaṃ
Ritual-Manual and Sacred-Geography (Prāyaścitta + Tīrtha-māhātmya)
Opracowana wokół niepokoju Pṛthivī o porządek etyczny i rytualny, rozdział otwiera się jej pytaniem o to, jak powstaje „przewinienie” (aparādha) i jak nieczyste postępowanie pomniejsza owoce kultu. Varāha odpowiada, wyliczając ustalony katalog wykroczeń (szczególnie trzydzieści trzy), skoncentrowanych na zakazanych pokarmach, tabu dotyczących kontaktu cielesnego, niewłaściwym zachowaniu w świątyniach oraz uchybieniach w etycecie dewocyjnym. Następnie przepisuje dyscypliny prāyaścitta, posty, substancje oczyszczające takie jak pañcagavya i pañcāmṛta oraz wzory vrata jak prājāpatya, cāndrāyaṇa i parāka, aby przywrócić uprawnienie do kultu Viṣṇu. Zaniepokojona powszechnością ludzkich błędów, Pṛthivī prosi o praktyczne lekarstwo; Varāha zaleca roczną i miejscową oczyszczającą kąpiel oraz obserwancję w swoim tīrtha Saukara i w Mathurā, wychwalając te święte krajobrazy jako wyjątkowo skuteczne w usuwaniu nagromadzonych występków i przywracaniu ziemskiej i społecznej równowagi.
Verse 1
धरण्युवाच ॥ तवापराधाद्देवेश वर्ज्योऽयं वैष्णवेन च ॥ विनापराधो मनुजः सापराधश्च जायते ॥
Ziemia rzekła: "O Panie bogów, z powodu wykroczenia przeciwko Tobie, ta osoba powinna być unikana nawet przez wyznawcę Wisznu. Człowiek bez winy staje się winnym tylko poprzez wykroczenie."
Verse 2
कर्मणाचरणेनैव करणेन जुगुप्सितः ॥ तच्च पूजाफलं सर्वं ज्ञायते तद्वदस्व मे ॥
Poprzez czyn - istotnie poprzez jego wykonanie i poprzez środki, jakimi jest dokonane - człowiek staje się godnym nagany, a cały owoc kultu zostaje tym dotknięty. Powiedz mi o tym."
Verse 3
श्रीवराह उवाच ॥ कर्मणा मनसा वाचा ये पापरुचयो जनाः ॥ भक्षणं दन्तकाष्ठस्य राजान्नस्य तु भोजनम् ॥
Śri Waraha rzekł: "Ci ludzie, których skłonności kierują się ku grzechowi - w czynie, w myśli i w mowie - (oddają się takim czynom jak) używanie patyczka do zębów i spożywanie 'królewskiego pożywienia', to jest pożywienia związanego z kontekstem królewskim lub innym zakazanym."
Verse 4
मैथुनं शवसंस्पर्शं पुरीषोत्सर्गमेव च ॥ सूतकीउदक्याप्रेक्षा च स्पर्शनं मेहनं तथा ॥
Należą do tego: stosunek seksualny; kontakt ze zwłokami; wypróżnianie; patrzenie na kobietę w stanie sutaka/udakja (rytualna nieczystość/menstruacja); dotykanie w takich okolicznościach; oraz również oddawanie moczu.
Verse 5
अभाष्य भाषणं चैव पिण्याकस्य च भक्षणम् ॥ रक्तपारक्यमलिनवस्त्रधारित्वनीलिजम् ॥
Wlicza się również: mówienie tego, czego nie należy mówić, i spożywanie pinjaki (placka oleistego); jak również stany takie jak nieczystość związana z krwią, stowarzyszenie z tym, co uznane za 'obce', noszenie zabrudzonych szat i stany związane z nieczystością nili (indygo/niebieski barwnik).
Verse 6
गुरोश्चालीकनिर्बन्धः पतितान्नस्य भक्षणम् ॥ अभक्ष्य भक्षणं चैव तण्डुलीयविभीतकम् ॥
Również: fałszywe oskarżenie lub pomówienie wobec swojego nauczyciela; spożywanie pożywienia od patity (człowieka upadłego z dharmy); spożywanie tego, co zakazane; oraz, jako pozycje wymienione na tej liście zakazów, tandulija i wibhitaka.
Verse 7
अदानं तुवरान्नस्य जालपादवराकयोः ॥ भक्षणं देवतागारे सोपानत्कोपसर्पणम् ॥
Wlicza się: nie ofiarowywanie pożywku tuvara w formie daru i spożywanie pokarmów zwanych dżala, pada i waraka; oraz, w obrębie świątyni bóstwa, zbliżanie się do schodów lub wchodzenie po nie w sposób tu traktowany jako niewłaściwy.
Verse 8
तथैव देवपूजायां निषिद्धकुसुमार्च्चनम् ॥ अनुत्तार्य च निर्माल्यं पूजा क्षीणान्धकारयोः ॥
Podobnie, w kulcie bóstwa, ofiarowywanie zakazanych kwiatów jest wykroczeniem; a odprawianie pudży bez usunięcia nirmalji (więdłych/używanych girland i pozostałości) również jest wykroczeniem. Tekst wspomina dalej o kulcie w warunkach zwanych kszina-andhakara (osłabione światło/ciemność) jako o okoliczności regulowanej.
Verse 9
पानं सुराया देवस्य अन्धकारे प्रबोधनम् ॥ तावत्कर्मार्च्चने विष्णोरनमस्करणं तथा
Picie trunku odurzającego, budzenie bóstwa w ciemności oraz podobnie zaniedbanie pokłonu przed Wisznu podczas rytualnego uwielbienia - te są wymienione jako błędy rytualne wymagające naprawienia.
Verse 10
दूरस्थो न नमस्कारं कुर्यात्पूजा तु राक्षसी ॥ एकरात्रं द्विरात्रं वा त्रिरात्रं स्नानमेव च ॥ सवासाः पञ्चगव्याशी मलसंवस्त्रकं क्रमात् ॥ नीलिरक्षापनॊदार्थं गोमयेन प्रघर्षणम् ॥ प्राजापत्येन शुद्धिः स्यान्नीलिवस्त्रस्य धारणात्
Kto znajduje się w oddali, nie powinien wykonywać pokłonu; kult sprawowany w ten niewłaściwy sposób określa się jako 'rakszi'. Należy kąpać się przez jedną, dwie lub trzy noce; pozostając odzianym, należy przyjąć pańćagawję i w odpowiedniej kolejności zająć się zabrudzonym ubraniem. Aby usunąć dolegliwość 'nili', należy trzeć (odzież/ciało) krowim łajnem; oczyszczenie osiąga się poprzez praktykę pradźapatja po noszeniu odzieży naznaczonej nili.
Verse 11
चान्द्रायणद्वयं कुर्याद्गुरोः क्षयितमुत्तमम् ॥ चान्द्रायणं पराकं च पतितान्नस्य भक्षणात्
Należy wykonać podwójne Czandrajana - cenione jako doskonała ekspiacja - za wykroczenie wobec guru, które pociąga za sobą uszczerbek. A za spożywanie posiłku od patity (człowieka upadłego społecznie), należy wykonać Czandrajanę oraz również Parakę.
Verse 12
चान्द्रायणं पराकं च प्राजापत्यं तथैव च ॥ गोप्रदानं च भोज्यं च अभक्ष्यस्य च भक्षणे
Za spożywanie tego, co zakazane, należy podjąć Czandrajanę, Parakę oraz podobnie praktykę Pradźapatja; należy również ofiarować krowę (jako dar naprawczy) i zapewnić posiłek innym.
Verse 13
उपवासस्तु पञ्चाहं पञ्चगव्येन शुद्ध्यति ॥ सोपानत्कश्चरेत्पाद कॄच्छ्रस्य द्विरभोजनम्
Post trwający pięć dni ma zostać zakończony i oczyszczony za pomocą pańćagawji. Należy podjąć 'pada' (ćwierć miary) praktyki Kryczchry, z dwoma posiłkami według przepisu.
Verse 14
पुष्पाभावेऽर्च्चनं स्नानं देवस्पर्शं च कारयन् ॥ अनिर्माल्यनमस्कारं स्नानं पञ्चामृतॆन तु
W braku kwiatów, kult należy sprawować poprzez kąpiel i poprzez rytualnie właściwe dotknięcie bóstwa. Jeśli ktoś skłonił się bez usunięcia nirmalji (girland/ofiar już złożonych), wtedy przepisana jest kąpiel pańćamritą.
Verse 15
सुरापाने द्विजातीनां चान्द्रायणचतुष्टयम् ॥ तथैव द्वादशाब्दं तु प्राजापत्यत्रयं चरेत्
Za picie trunku przez dwukrotnie urodzonych (dwidżati), przepisany jest zestaw czterech praktyk Czandrajana; podobnie należy podjąć dyscyplinę trwającą dwanaście lat i wykonać trzy praktyki Pradźapatja.
Verse 16
ब्रह्मकूर्च्चेन शुद्धिः स्याद्गोप्रदानत्रयेण च ॥ त्रयाणामेकरात्रेण पञ्चामृतनिषेवणात्
Oczyszczenie osiąga się poprzez praktykę Brahmakurća oraz poprzez trzykrotny dar krów; a dla tych trzech przypadków, poprzez praktykę jednonocną przez przyjęcie pańćamrity.
Verse 17
मुच्यते त्वपराधैस्तु तथा विष्णोः स्तवं पठन् ॥ एतत्ते कथितं गुह्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
I uwalnia się od takich wykroczeń poprzez recytację stawy, hymnu uwielbienia ku czci Wisznu. Ta poufna nauka została ci przekazana; co innego pragniesz usłyszeć?
Verse 18
मुहूर्तमात्रे सा देवी संज्ञां प्राप्येदमब्रवीत् ॥ अपराधे कृते देव सूतकी हि प्रजायते
Po upływie zaledwie chwili, ta bogini odzyskała przytomność i rzekła to: 'Gdy popełnione zostało wykroczenie, o Dewa, stan nieczystości (sutaka) zaprawdę powstaje.'
Verse 19
प्रायश्चित्तानि भूरीणि कृतानि तु नरैः सदा ॥ तेन मे मनसो मोहः दुःखदो यः समभ्ययात् ॥
Zaprawdę, ludzie nieustannie wykonują wiele obrzędów pokutnych; z tego powodu ogarnął mnie ułuda umysłu, taka, która przynosi cierpienie.
Verse 20
अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र येन त्वं नृषु तुष्यसि ॥ पूजितः सफलश्चासि अपराधविशोधनम् ॥
Czy istnieje jakaś metoda, dzięki której jesteś zadowolony z ludzi, dzięki której, gdy zostaniesz uczczony, stajesz się owocny, i dzięki której występki zostają oczyszczone?
Verse 21
श्रीवराह उवाच ॥ संवत्सरस्य मध्ये तु तीर्थे सौकरवे मम ॥ कृतोपवासः स्नानेन गङ्गायां शुद्धिमाप्नुयात् ॥
Śrīvarāha rzekł: W ciągu roku, w moim świętym miejscu Saukara, ten, kto podjął post, osiąga oczyszczenie przez kąpiel w Gangie.
Verse 22
मथुरायां तथाप्येवं सापराधः शुचिर्भवेत् ॥ अनयोस्तीर्थयोरेवं यः सेवेत सकृन्नरः ॥
Podobnie w Mathurze, nawet ten obciążony występkami może stać się oczyszczony. W ten sposób człowiek, który choć raz udaje się do tych dwóch świętych miejsc...
Verse 23
सहस्रजन्मसु कृतानपराधाञ्जहाति सः ॥ स्नानात्पानात्तथा ध्यानात्कीर्तनाद्धारणात्तथा ॥
...tamta osoba porzuca występki popełnione przez tysiąc narodzin, przez kąpiel, przez picie świętej wody, podobnie przez medytację, przez recytację i uwielbienie, a także przez trwałe skupienie.
Verse 24
श्रवणान्मननाच्चैव दर्शनाद्याति पातकम् ॥ पृथिव्युवाच ॥ मथुरा सूकरं चैव द्वावेतौ तव वल्लभौ ॥
Przez słuchanie, przez rozmyślanie i również przez widzenie grzech odchodzi. Pṛthivī rzekła: Mathura i Saukara, te dwa są zaprawdę drogie tobie.
Verse 25
विशिष्टमनयोः किं च सत्यं ब्रूहि सुरेश्वर ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि आसमुद्रसरांसि च ॥
Co jest wyjątkowego w tych dwóch? Powiedz prawdę, o Panie bogów. Śrīvarāha rzekł: Na ziemi, jakiekolwiek są święte miejsca, i jeziora oraz stawy aż do morza...
Verse 26
कुब्जाम्रकं प्रशंसन्ति सदा मद्भावभाविताः ॥ तस्मात्कोटिगुणं गुह्यं सौकरतीर्थमुत्तमम् ॥
Ci przepełnieni oddaniem dla mnie nieustannie wychwalają Kubjāmrakę. Dlatego doskonałe święte miejsce Saukara jest tajemne i miliard razy wyższe w zasłudze.
Verse 27
गुह्याद्गुह्यतरं पुण्यं माथुरं मम मण्डलम् ॥ फलं परार्द्धगुणितं सिततीर्थान्न संशयः ॥
Tajemniejsze od tego, co tajemne, święta kraina Mathury jest moim domenem. Jej owoc jest pomnożony przez nieskończoną miarę, przewyższając Sita-tīrtha, nie ma wątpliwości.
Verse 28
अटित्वा सर्वतीर्थानि कुब्जाम्रादीनि नित्यशः ॥ अघं विनश्यते क्षिप्रं मथुरामागतस्य च ॥
Nawet po nieustannym odwiedzaniu wszystkich świętych miejsc, począwszy od Kubjāmraki i innych, grzech szybko ginie dla tego, kto przybył również do Mathury.
Verse 29
विश्रमणाच्च विश्रान्तिस्तेन संज्ञा वरा मम ॥ सारात्सारतरं स्नानं गुह्यानां गुह्यमुत्तमम्
Z czynu odpoczynku pochodzi wytchnienie; dlatego to jest moja doskonała nazwa. Ta kąpiel jest najistotniejszą z istot, najwyższą tajemnicą pośród tego, co tajemne.
Verse 30
गतिरन्वेषणीयानां मथुरा परमा गतिः ॥ कुब्जाम्रके सौकरे च मथुरायां विशेषतः
Dla tych, którzy mają być odnalezieni przez poszukujących, Mathurā jest najwyższym celem, szczególnie w Kubjāmraka i w Saukara, a zwłaszcza w Mathurze.
Verse 31
विना सांख्येन योगेन मुच्यते नात्र संशयः ॥ या गतिर्योगयुक्तस्य ब्राह्मणस्य मनीषिणः
Bez Sāṁkhya i Jogi nie osiąga się wyzwolenia, o tym nie ma wątpliwości. Jakiż stan ostateczny czeka mądrego brāhmaṇę, który jest zdyscyplinowany w Jodze
Verse 32
सा गतिस्त्यजतः प्राणान्मथुरायां न संशयः ॥ एतत्ते कथितं सारं मया सत्येन सुव्रते ॥ न तीर्थं मथुराया हि न देवः केशवात्परः
Ten właśnie stan jest osiągany, bez wątpliwości, przez tego, kto oddaje oddech życiowy w Mathurze. To istotne pouczenie przekazałem ci zgodnie z prawdą, o pełna dobrych ślubów: nie ma tīrthy równej Mathurze i nie ma bóstwa wyższego niż Keśava.
Verse 33
अपराधास्त्रयस्त्रिंशत्समाख्याता मया धरे ॥ एभिर्युक्तस्तु पुरुषो विष्णुं नैव प्रपश्यति
Trzydzieści trzy wykroczenia zostały wyjaśnione przeze mnie, o Ziemio. Człowiek obarczony tymi wadami nie dostrzega prawdziwie Viṣṇu.
Verse 34
पुनः पुनरुवाचेदं देवदेवो जनार्दनः ॥ मोहङ्गता तु शृणुते नष्टसंज्ञेव लक्ष्यते
Wciąż na nowo Bóg bogów, Janārdana, mówił to. Lecz ten, kogo ogarnęło ułudne omamienie, słucha i jawi się jakby pozbawiony zmysłów, jakby utracił świadomość.
Verse 35
एकाहं मार्गशीर्ष्यां च द्वादश्यां सितवैष्णवम् ॥ गङ्गासागरिकं नाम पुराणेषु च पठ्यते
Jedenasty dzień w miesiącu Mārgaśīrṣa oraz jasna dwunasta, tak opisuje się obserwancję vaiṣṇawicką; a nazwa 'Gaṅgā-sāgarika' jest również czytana w Purānach.
Pṛthivī, anxious about the erosion of ethical-ritual order, asks Varāha how aparādha (offense) arises, how impure conduct damages worship, and how humans can regain eligibility (adhikāra) for Viṣṇu-bhakti.
Varāha enumerates a fixed catalogue of transgressions (notably thirty-three), emphasizing food prohibitions, touch/impurity taboos, devālaya-ācāra breaches, and devotional etiquette lapses; he then maps these to graded prāyaścitta regimes (fasts, vrata models, and purificatory substances) that restore ritual fitness.
Seeing Pṛthivī’s distress at the pervasiveness of human error, Varāha offers a practical, landscape-based remedy: periodic purification through bathing and observance at his Saukara tīrtha and at Mathurā, presented as exceptionally potent for dissolving accumulated wrongdoing and re-stabilizing human–earth balance.
A strong tīrtha-māhātmya style assurance: bathing/observance at Saukara and Mathurā (with linked Gaṅgā/Gaṅgā-sāgara sanctity) removes accumulated offenses, restores adhikāra for Viṣṇu worship, and supports social-terrestrial harmony.
Saukara-tīrtha (Varāha’s tīrtha); Mathurā; Gaṅgā; Gaṅgā-sāgara (Gaṅgā–ocean confluence); Kubjāmraka (tīrtha/place-name); references to ‘all tīrthas on earth’ (pṛthivyāṃ yāni tīrthāni) as a comparative frame.
The chapter frames ethical life as disciplined eligibility (adhikāra) for worship: improper conduct becomes aparādha that obscures devotional perception, while regulated expiation (prāyaścitta) restores social-ritual order. Through Pṛthivī’s anxiety about widespread human error, the narrative links personal discipline to broader terrestrial stability, implying that correct conduct and purification practices help sustain a balanced human–earth relationship.
The text specifies an annual timing (“within the year,” saṃvatsarasya madhye) for observance at Saukara tīrtha, and mentions Mārgaśīrṣa with a Vaiṣṇava dvādaśī (bright fortnight, śukla/sita dvādaśī) in connection with the Gaṅgā-sāgarika designation. It also uses counted-night observances (eka-rātra, dvi-rātra, tri-rātra) and longer vow-frames such as dvādaśābda (twelve-year) prescriptions in certain cases.
By placing Pṛthivī as the questioner and emotional barometer, the chapter treats ritual-ethical disorder as a burden on the earth: widespread aparādha produces social impurity and distress, while tīrtha-based bathing, fasting, and regulated conduct function as mechanisms for restoring harmony. The elevation of specific landscapes (Saukara, Mathurā, Gaṅgā-sāgara) presents the environment as an active moral-ecological resource—sites where human behavior can be recalibrated toward cleanliness, restraint, and renewal.
The chapter does not invoke explicit royal dynasties or named sage lineages in this excerpt. The principal figures are Varāha (as teacher and locus of tīrtha authority) and Pṛthivī (as the terrestrial interlocutor). Social categories appear indirectly through references to dvijāti conduct and guru-related offenses, indicating normative Brahmanical disciplinary contexts rather than specific historical genealogies.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.