Adhyaya 165: The Glory of Mathurā: The Account of Piṇḍa-Offering at the Catuḥsāmudrika Well

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ अतः परं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ यथावृत्तं प्रतिष्ठाने दक्षिणापथमण्डले ॥

Śrī Varāha rzekł: Teraz wyjaśnię dalej; słuchaj, o Vasundharo. Oto opowieść o tym, co wydarzyło się w Pratiṣṭhānie, w krainie południowego szlaku, Dakṣiṇāpathie.

Verse 2

सुशीलो नाम वैश्यस्तु तस्मिन्वसति पत्तने ॥ धनधान्यसमृद्धस्तु बहुपुत्रः कुटुम्बवान् ॥

W tym mieście żył vaiśya, kupiec o imieniu Suśīla - obfitujący w bogactwo i zboże, mający wielu synów i posiadający domowników.

Verse 3

कुटुम्बभरणासक्तो नित्यकालं हि तिष्ठति ॥ स्नानं दानं जपं होमं देवार्चां न करोति सः ॥

Przywiązany do utrzymania swego gospodarstwa, pozostawał nieustannie zajęty. Nie wykonywał ani rytualnej kąpieli, ani dāna (jałmużny), ani japa (recytacji), ani homa (ofiary ogniowej), ani czci bóstw.

Verse 4

क्रयविक्रयसक्तस्य कालो दीर्घो गतस्तदा ॥ कदाचिदपि पापोऽसौ न साधु गमनं गतः ॥

Dla niego - pochłoniętego kupowaniem i sprzedawaniem - upłynął długi czas. Nigdy ów grzeszny człowiek nie udał się ku dobremu, ani ku towarzystwu cnotliwemu, ani ku postępowaniu prawemu.

Verse 5

न तेन धर्मश्रवणं कदाचिदपि संश्रुतम् ॥ देवानां ब्राह्मणानां च भक्तिस्तस्य न विद्यते ॥

Nigdy nie słuchał nauk o dharmie; ani nie miał nabożeństwa ani czci ku bóstwom i ku brāhmaṇom.

Verse 6

आत्मोदरनिमित्तं हि पापं च कुरुते सदा ॥ गच्छन्तं बहुकालं च न तं बुध्यति पापकृत् ॥

Zaprawdę, dla własnego brzucha nieustannie popełniał grzech; i choć upłynął długi czas, ów sprawca zła nie stał się świadomym.

Verse 7

न तस्य जायते बुद्धिर्दानं दातुं कदाचन ॥ तस्यैवं वसतस्तत्र प्रतिष्ठाने पुरोत्तमे ॥

Nigdy nie powstała w nim myśl, by dawać dāna, jałmużnę. Gdy tak tam żył, w Pratiṣṭhānie - mieście wspaniałym -

Verse 8

धनयुक्तोऽपि पापोऽसौ न ददाति कदाचन ॥ नैवान्यमतिदातारं शक्नोति च निरीक्षितुम् ॥

Choć posiadał bogactwo, ów grzeszny człowiek nigdy nie dawał; ani nie mógł znieść nawet patrzenia na innego, który był nadzwyczaj hojnym dawcą.

Verse 9

स तु कालेन महता कुटुम्बासक्तमानसः ॥ कदाचिद्दैवयोगेन साध्वीं भार्यां प्रियान्सुतान् ॥

Lecz po upływie długiego czasu, z umysłem przywiązanym do gospodarstwa, pewnego razu - zrządzeniem losu - (dostał) cnotliwą żonę i umiłowanych synów...

Verse 10

परिभ्रमन्क्षुधाविष्टो मरुदेशं गतोऽपि सः ॥ तत्रैव च कृतावासो बहुकालं स वै वणिक् ॥

Błądząc wokoło, dręczony głodem, dotarł do pustynnego regionu. Tam ów kupiec uczynił swoje mieszkanie i pozostał przez długi czas.

Verse 11

कदाचिद्दैवयोगेन तत्र सार्थ उपागतः ॥ तस्य मध्ये तु वणिजो मथुरायां विनिःसृताः ॥

Pewnego czasu, zrządzeniem losu, przybyła tam karawana. Wśród nich byli kupcy, którzy wyruszyli z Mathury.

Verse 12

गते सार्थे तु स वणिक् तं वृक्षं समुपाश्रितः ॥ तत्रैव वसति प्रेतो रौद्ररूपो भयानकः ॥

Gdy karawana odeszła, kupiec znalazł schronienie przy tym drzewie. W tym samym miejscu mieszkał preta, straszliwy, o groźnym wyglądzie.

Verse 13

दीर्घदंष्ट्रः सुविकटो ह्रस्वबाहुर्विभीषणः ॥ महाहनुर्विशालाक्षो बिडालसदृशाननः ॥

O długich kłach, niezwykle potworny, krótkoręki i przerażający, mający olbrzymią szczękę i szerokie oczy, o twarzy podobnej do kociej.

Verse 14

अथ कालेन बहुना दैवयोगेन भामिनि ॥ तत्राजगाम कश्चित्तु क्रयविक्रयकारकः ॥

Wtedy po długim czasie, zrządzeniem losu, o pani, przybył tam pewien handlarz, ten, który zajmował się kupnem i sprzedażą.

Verse 15

तं दृष्ट्वा दूरतः प्रेतश्चातिहर्षेण संयुतः ॥ तत्राजगाम नृत्यन् स इदं वचनमब्रवीत् ॥

Ujrzawszy go z daleka, preta przepełniony nadmierną radością przybył tam tańcząc i wyrzekł te słowa.

Verse 16

भक्ष्यभूतो ममाद्यत्वं क्व भवान्यातुमिच्छति ॥ प्रेतस्य वचनं श्रुत्वा सोऽतिभीतो द्रुतं गतः ॥

Stawszy się dziś moim pokarmem, gdzież zamierzasz udać się? Usłyszawszy słowa prety, on przerażony szybko uciekł.

Verse 17

गच्छन्तं तं गृहीत्वा स प्रेतो वचनमब्रवीत् ॥ मम त्वं विहितो भक्ष्यः स्वयं प्राप्तोऽसि मानव ॥

Pochwyciwszy go gdy odchodził, preta rzekł: Ty jesteś przeznaczony jako moja ofiara, przybyłeś z własnej woli, o człowiecze.

Verse 18

मांसं ते भक्षयिष्यामि पिबामि तव शोणितम् ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्य स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥

Zjem twoje ciało i wypiję twoją krew. Usłyszawszy jego słowa, kupiec odpowiedział.

Verse 19

मयि संभक्षिते रक्षः कुटुम्बं हि मरिष्यति ॥ ततो वचनमाकर्ण्य प्रेतो वचनमब्रवीत् ॥

Jeśli zostanę zjedzony, o demonie, moja rodzina zginie. Wtedy usłyszawszy jego oświadczenie, preta odpowiedział tymi słowy.

Verse 20

कस्मात्स्थानात्समायातः सत्यं ब्रूहि महामते ।

Z jakiego miejsca przybyłeś? Powiedz prawdę, o wielkoduszny.

Verse 21

विभुरुवाच ॥ गोवर्ध्धनो गिरिवरो यमुना च महानदी ॥ तयोर्मध्ये पुरी रम्या मथुरा लोकविश्रुता ।

Vibhu rzekł: Gowardhana jest wzniosłą górą, a Jamuna wielką rzeką. Pomiędzy nimi leży piękne miasto Mathura, sławne na świecie.

Verse 22

तस्यां वसाम्यहं प्रेत पितृपैतामहे गृहे ॥ तत्र मे वसतो नित्यं यद्द्रव्यं पूर्वसञ्चितम् ।

Tam mieszkam jako preta, w domu przodków mojego ojca i dziada. Gdy tam przebywam nieustannie, cokolwiek bogactwa wcześniej zgromadziłem

Verse 23

तत्सर्वं तस्करैर्नीतं क्षीणवित्तोऽभवं तदा ॥ स्वल्पं वित्तं गृहीत्वाहं समायातो मरुस्थलम् ।

Wszystko to zostało zabrane przez złodziei; wtedy zostałem pozbawiony majątku. Biorąc niewielką resztę pieniędzy, przybyłem do pustynnej krainy.

Verse 24

तव दृष्टिपथं यातो यत्कार्यं तत्कुरुष्व मे ।

Przyszedłem w pole twojego wzroku; cokolwiek zadania ma być wykonane, wykonaj to dla mnie.

Verse 25

प्रेत उवाच ॥ न त्वां खादितुमिच्छामि कृपा मे जायते त्वयि ॥ समयेन हि मोक्ष्यामि कुरुष्व वचनं मम ।

Preta rzekł: Nie pragnę cię pożreć; współczucie rodzi się we mnie ku tobie. W odpowiednim czasie cię uwolnię, wykonaj moje polecenie.

Verse 26

निर्वृत्य गच्छ मथुरां मम कार्यार्थसाधकः ॥ तत्र गत्वा त्वया कार्यं यत्कर्तव्यं वदामि तत् ।

Udaj się do Mathury i spełnij moją sprawę. Gdy tam dotrzesz, powiem ci, co masz uczynić.

Verse 27

स्नानं कृत्वा तु विधिवत्कूपे चातुःसामुद्रिके ॥ पिण्डदानं कुरुष्व त्वं मम नाम्ना प्रयत्नतः ।

Po dokonaniu kąpieli zgodnie z rytuałem przy studni zwanej Catusamudrika, powinieneś starannie wykonać ofiarę pind w moim imieniu.

Verse 28

नाहं यास्यामि मथुरां द्रव्याभावे कथंचन ॥ भक्षयस्व शरीरं मे ततस्तृप्तिमवाप्स्यसि ।

Nie pójdę do Mathury w żaden sposób, gdy nie ma pieniędzy. Pożeraj moje ciało; wtedy osiągniesz zadowolenie.

Verse 29

प्रेत उवाच ॥ गृहे बहुधनं तेऽस्ति त्वं गच्छ मम सत्कुरु ॥ आस्ते धनमपर्याप्तं गच्छ त्वं मा विलम्बय ।

Preta rzekł: W twoim domu jest obfite bogactwo. Idź i czyń to, co dla mnie właściwe. Jest tam wystarczające mienie, idź, nie zwlekaj.

Verse 30

विभुरुवाच ॥ गृहे मम धनं नास्ति यत्त्वया समुदीरितम् ॥ गृहे शेषं मम धनं न चान्यत्तत्र विद्यते ॥

Vibhu rzekł: "W moim domu nie ma bogactwa takiego, o jakim wspomniałeś. To, co pozostało w domu, stanowi moją jedyną własność; nie ma tam nic innego."

Verse 31

पितृपैतामही कीर्तिरविक्रेया हि सा मया ॥ प्रेतः प्रहस्य सानन्दमिदं वचनमब्रवीत् ॥

"Sława przodków i ojców, przekazywana z pokolenia na pokolenie, ta z pewnością nie może być przeze mnie sprzedana." Rozśmiał się preta, czyli duch zmarłego, i z radością wypowiedział te słowa.

Verse 32

अस्ति चैव धनं प्रोक्तं यन्मया त्वद्गृहे विभो ॥ सुवर्णभारो गर्तस्थो गृहे तिष्ठति सञ्चितः ॥

"I zaprawdę istnieje bogactwo, o którym wspomniałem, o Vibhu, w twoim domu: ciężar złota, umieszczony w dole, pozostaje zmagazynowany wewnątrz domu."

Verse 33

निवर्त गच्छ सन्तुष्टः सुहृदां प्रीतिवर्धनः ॥ एवं द्रक्ष्यामि ते मार्गं मथुरा येन गम्यते ॥

"Obróć się; idź zadowolony. Bądź tym, który pomnaża przyjaźń przyjaciół. W ten sposób pokażę ci drogę, którą dochodzi się do Mathury."

Verse 34

सूता उवाच ॥ वणिग्घृष्टमना भूत्वा पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ इमामवस्थां सम्प्राप्य कथं ज्ञानसमुद्भवः ॥

Sūtā rzekł: Kupiec, stawszy się zaniepokojony na duchu, ponownie przemówił: "Dosiągnąwszy tego stanu, w jaki sposób następuje powstanie wiedzy?"

Verse 35

ततः स कथयामास यद्वृत्तं हि पुरातनम् ॥ प्रतिष्ठाने पुरवरे विष्णोरायतनं महत् ॥

Wtedy on opowiedział dawną relację o tym, co się wydarzyło: w Pratiṣṭhānie, wzniosłym mieście, znajdowała się wielka świątynia Viṣṇu.

Verse 36

प्रभातसमये तत्र विष्णोरायतने शुभे ॥ ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रास्तत्र समागताः ॥

O świcie tam, w tej pomyślnej świątyni Viṣṇu, bramini, kszatrijowie, wajśjowie i śudrowie zebrali się razem.

Verse 37

तस्मिन्काले तु मित्रेण नीतोऽहं विष्णुमन्दिरम् । अत्यादरेण महता सन्तोष्य च पुनः पुनः ॥

W owym czasie zostałem zaprowadzony przez przyjaciela do świątyni Viṣṇu; i z wielkim szacunkiem wielokrotnie mnie uhonorował, raz po raz.

Verse 38

मित्रेण सह तत्रैव तस्य पार्श्वे व्यवस्थितः ॥ श्रुतो मया ततः कूपः पुण्योऽयं पापनाशनः ॥

Tam właśnie, stojąc obok niego wraz z moim przyjacielem, usłyszałem wtedy: "Ta studnia jest święta; niszczy grzechy."

Verse 39

समुद्राः किल तिष्ठन्ति चत्वारोऽत्र समागताः ॥ तस्य कूपस्य माहात्म्यं श्रुतं तत्र महत्फलम् ॥

"Zaprawdę cztery oceany mają tu być obecne, zgromadzone razem. Tam usłyszałem o wielkości tej studni, której owoc jest opisywany jako bardzo wielki."

Verse 40

वाचकाय ततो दानं दत्तं सर्वैर्महाजनैः ॥ मित्रेण प्रेरितो दाने मया मौनं समाश्रितम्

Wtedy wszyscy znakomici ludzie ofiarowali dar recytatorowi. Choć przyjaciel nakłaniał mnie do dania, ja zachowałem milczenie i wstrzymałem się.

Verse 41

मित्रेण च पुनः प्रोक्तं यथाशक्त्या प्रदीयताम् ॥ तदा मित्रमसङ्गेन दत्तो वै स्वर्णमाषकः

I ponownie przyjaciel rzekł: "Niech będzie dane stosownie do możliwości." Wtedy, bez przywiązania, przyjaciel dał istotnie małą złotą monetę, maśakę.

Verse 42

ततः कालेन महता गतो वैवस्वतक्षयम् ॥ वैवस्वतनियोगेन ततोऽहं पूर्वकर्मभिः

Następnie po długim czasie udałem się do siedziby Waiwaswaty, Jamy. Z rozkazu Waiwaswaty i na skutek moich dawnych czynów spotkałem potem swój wyznaczony los.

Verse 43

प्रेतत्वं समनुप्राप्तो दुस्तरं दुर्गमं महत् ॥ न दत्तं न हुतं चापि तीर्थं नैवावगाहितम्

Osiągnąłem stan bycia pretą, trudny do przebycia, niełatwy do ucieczki i surowy. Nie dawałem, nie składałem ofiar, ani nawet nie kąpałem się w świętym miejscu.

Verse 44

न तर्पितास्तु पितरः प्राप्तोऽहं प्रेततां ततः ॥ इत्येत्कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि

Ani przodkowie nie zostali zadowoleni ofiarami; dlatego osiągnąłem stan bycia pretą. Tak opowiedziałem wszystko, o co mnie pytasz.

Verse 45

गच्छ त्वं सम्मुखस्तत्र यत्र सा मथुरा पुरी ॥ प्रेतस्य वचनं श्रुत्वा विभुर्वचनमब्रवीत्

Idź, idź prosto tam, gdzie znajduje się miasto Mathura. Usłyszawszy słowa prety, Potężny odpowiedział przemową.

Verse 46

प्रेत उवाच ॥ कथितं हि मया पूर्वं यद्वृत्तं हि पुरातनम् ॥ वाचकाय तु यद्दत्तं सुवर्णस्य च माषकम्

Preta rzekł: Opowiedziałem już dawniej o dawnych wydarzeniach, mianowicie że maśaka złota została dana recytatorowi.

Verse 47

तद्दानस्य प्रभावेण नित्यं तृप्तोऽस्मि वै विभो ॥ अकामेन मया दत्तं तस्येदं कर्मणः फलम्

Mocą tego daru jestem nieustannie zadowolony, o Potężny. Choć dałem go bez pragnienia, to jest owoc tego czynu.

Verse 48

प्रेतभावं गतस्यापि न मे ज्ञानस्य विभ्रमः ॥ ततश्च स वणिक्श्रेष्ठ आगत्य मथुरां पुरीम्

Nawet gdy wszedłem w stan prety, nie ma zamętu w mojej wiedzy. Wtedy ów najznakomitszy kupiec, przybywszy do miasta Mathury, ruszył dalej.

Verse 49

कृतं तेन च तत्सर्वं यथा प्रेतेन भाषितम् ॥ प्रेतोऽसौ तेन कृत्येन मुक्तिं प्राप्य दिवं गतः

On wykonał wszystko dokładnie tak, jak pret mówił. Dzięki temu czynowi ów preta osiągnął wyzwolenie i udał się do krainy niebiańskiej.

Verse 50

तीर्थे चैव गृहे वापि देवस्थानेऽपि चत्वरे ॥ यत्र तत्र मृता देवि मुक्तिं यान्ति न चान्यथा ॥

Czy to na świętym brodzie, czy nawet we własnym domu, czy w obrębie świątyni, czy na placu publicznym, gdziekolwiek mogą umrzeć, o Bogini, osiągają wyzwolenie; inaczej być nie może.

Verse 51

अन्यत्र हि कृतं पापं तीर्थमासाद्य गच्छति ॥ तीर्थे तु यत्कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥

Złe uczynki popełnione gdzie indziej znikają po dotarciu do świętego brodu; lecz występek popełniony na świętym brodzie staje się jakby powłoką twardą jak diament, trwale przylegającą.

Verse 52

मथुरायां कृतं पापं तत्रैव च विनश्यति ॥ एषा पुरी महापुण्या यस्यां पापं न विद्यते ॥

Zły uczynek popełniony w Mathurze ginie tam właśnie. To miasto jest wielkiej zasługi, w którym występek nie przetrwa.

Verse 53

कृतघ्नश्च सुरापश्च चौरॊ भग्नव्रतस्तथा ॥ मथुरां प्राप्य मनुजो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥

Nawet ten, kto jest niewdzięczny, pijak, złodziej lub ten, kto złamał śluby, po dotarciu do Mathury zostaje uwolniony od wszelkich skaz.

Verse 54

परदाररता ये च ये नरा अजितेन्द्रियाः ॥ मथुरावासिनः सर्वे ते देवा नरविग्रहाः ॥

Nawet ci ludzie, którzy są przywiązani do cudzych małżonków i nie panują nad swymi zmysłami, wszyscy którzy mieszkają w Mathurze, są określani jako istoty boskie w ludzkiej postaci.

Verse 55

बलिभिक्षाप्रदातारस्ते मृताः क्रोधवर्जिताः ॥ तीर्थस्नानरता ये च देवास्ते नरमूर्तयः ॥

Ci, którzy dają ofiary i jałmużnę, którzy umierają wolni od gniewu i którzy oddani są kąpieli w świętych miejscach, tacy ludzie są określani jako istoty boskie wcielone w ludzką postać.

Verse 56

यदन्येषां सहस्रेण ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ एकेन पूजितेन स्यान्माथुरेणाखिलं हि तत् ॥

Cokolwiek może zostać osiągnięte gdzie indziej przez uczczenie tysiąca wielkodusznych braminów, wszystko to mówi się, że zostaje osiągnięte przez uczczenie jednego Māthury, mieszkańca Mathury.

Verse 57

अनृग्वै माथुरो यत्र चतुर्वेदस्तथापरः ॥ न च वेदैश्चतुर्भिः स्यान्माथुरेण समः क्वचित् ॥

Tutaj Māthura nie jest jedynie człowiekiem bez Rigwedy; inny może nawet znać cztery Wedy. Lecz nigdzie nie ma równości z Māthurą, nawet przy czterech Wedach.

Verse 58

भवन्ति सर्वतीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ॥ मङ्गलानि च सर्वाणि यत्र तिष्ठन्ति माथुराः ॥

Wszystkie święte miejsca, wszystkie zasłużone sanktuaria i wszelkie pomyślne wpływy są obecne tam, gdzie mieszkają Māthurowie, ludzie Mathury.

Verse 59

चतुर्वेदं परित्यज्य माथुरं पूजयेत्सदा ॥ सिद्धा भूतगणाः सर्वे ये च देवगणा भुवि ॥

Odrzucając nawet cztery Wedy, należy zawsze czcić Māthurę; albowiem wszyscy Siddhowie, zastępy istot i zastępy bóstw na ziemi są z nimi związani.

Verse 60

मथुरावासिनो लोकान्पश्यन्ति च चतुर्भुजान् ॥ मथुरायां ये वसन्ति विष्णुरूपा हि ते नराः

Ludzie zamieszkujący Mathurę oglądają boskie postacie o czterech ramionach. Zaprawdę, ci mężczyźni, którzy przebywają w Mathurze, mają nosić postać Wisznu.

Verse 61

ज्ञानिनस्तान्हि पश्यन्ति अज्ञानाः पश्यन्ति तान्न च

Gdyż roztropni ich postrzegają; nieświadomi wcale ich nie postrzegają.

Verse 62

एतत्ते कथितं भूमे माहात्म्यं मथुराभवम् ॥ चतुःसामुद्रिके कूपे पिण्डदाने परां गतिम्

Tak oto, o Ziemio, wielkość płynąca z Mathury została ci wyłożona, mianowicie najwyższe osiągnięcie związane z ofiarowaniem pind przy studni zwanej Czatusamudrika.

Verse 63

त्यक्त्वा जगाम निधनं प्रेतत्वं समुपागतः ॥ निरुदकेषु देशेषु विच्छायेषु वनेषु च

Opuściwszy ciało i spotkawszy się ze śmiercią, osiągnął stan preti. Wędrował w krainach bez wody oraz w lasach pozbawionych cienia.

Verse 64

कुटुम्बभरणार्थाय सम्प्राप्तो दुर्गमाटवीम् ॥ वृद्धः पिता मम गृहे माता पत्नी पतिव्रता

Dla utrzymania rodziny przybyłem do niedostępnej puszczy. W moim domu znajduje się stary ojciec, a także moja matka i żona oddana małżeńskim ślubom.

Verse 65

स्नानस्य च फलं देहि ततो गच्छ यथासुखम् ॥ प्रेतवाक्यं ततः श्रुत्वा विभुर्वचनमब्रवीत्

Udziel mi owocu twojej kąpieli, a potem idź, jak ci się podoba. Usłyszawszy słowa preti, Potężny odezwał się w odpowiedzi.

Verse 66

वाचकस्तत्र पठति कथां पौराणिकीं शुभाम् ॥ मम मित्रं च तत्रैव नित्यकालं च गच्छति

Tam recytator odczytuje pomyślną opowieść puraniczną. I mój przyjaciel również udaje się tam regularnie, o każdym czasie.

Verse 67

कथं धारयसॆ प्राणान्वृक्षमूलं समाश्रितः

Jak podtrzymujesz swoje oddechy życiowe, schroniwszy się u korzenia drzewa?

Verse 68

तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान् ॥ तस्याधिकं भवेत्पुण्यं मथुरायां निवासिनः

Nawet gdyby mężczyzna stał przez tysiąc jug na jednej nodze, większa niż jego byłaby zasługa tego, kto mieszka w Mathurze.