Varaha Purana - Adhyaya 141
Varaha PuranaAdhyaya 14169 Shlokas

Adhyaya 141: The Sacred Greatness of Badarikāśrama (Badrinath Region)

Badarikāśrama-māhātmya

Tīrtha-māhātmya (Sacred Geography & Ritual Merit)

W dialogu z Pṛthivī (Ziemią) Varāha głosi nadzwyczajną świętość Badarikāśramy na himalajskich zboczach, rzadkiego i trudnego do osiągnięcia terenu świętego. Rozdział kataloguje wiele nazwanych tīrth i kuṇḍ, z których każda związana jest z określonymi wodospadami (dhārā), ślubowaniami i praktykami postnymi (eka-, tri-, catur- i pañcarātra upavāsa). Varāha wyjaśnia stopniowane owoce rytualnych kąpieli (snāna) i zdyscyplinowanego postępowania: od zasług równych wielkim ofiarom takim jak Aśvamedha i Agniṣṭoma, aż do osiągnięcia różnych lok, kulminujących w własnej sferze Varāhy. Opowiada również o ukrytej tapas Varāhy w tym regionie, trudnej do postrzeżenia z powodu yogamāyi, błaganiu bogów do Brahmā oraz przywróceniu kosmicznej stabilności poprzez uznanie roli Viṣṇu/Varāhy, przedstawiając himalajską sieć tīrth jako naukę o powściągliwości, prawdomówności i uświęconej topografii ziemi.

Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

tīrtha-māhātmya (sacred-place eulogy as instruction)snāna and upavāsa as ritual discipline (eka-/tri-/catur-/pañcarātra)vrata-niṣṭhā and jitendriyatā (vow-observance and sense-control)satya-vāda (truthfulness) as a qualifying ethic for meritgraded loka-doctrine (satyaloka, devaloka, indraloka, somaloka, brahmaloka, Varāha’s loka)Himalayan sacred hydrology (dhārā-srotas-kuṇḍa networks)yogamāyā and invisibility of divine tapasecological sacralization of mountain-water systems
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 141

Shlokas in Adhyaya 141

Verse 1

अथ बदरिकाश्रममाहात्म्यम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ तस्मिन् हिमवतः पृष्ठे परं गुह्यमतः शृणु ॥ बदरीति च विख्याता देवानामपि दुर्लभा ॥

Teraz, pochwała Badarikāśramy. Śrī Varāha rzekł: Na północnych grzbietach Himawatu, posłuchaj tej najwyższej sprawy, uważanej za tajemną. Jest znana jako "Badarī" i trudna do osiągnięcia nawet dla bogów.

Verse 2

न तत्प्राप्नोति मनुजः कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ प्राप्नुवन्ति च भक्ताः ये बदरीं विश्वतारिणीम् ॥

Człowiek nie osiąga tego nawet wykonując niezwykle trudne czyny; lecz ci bhaktowie, którzy docierają do Badarī, "zbawcy, który przenosi przez świat", osiągają to.

Verse 3

दुर्लभं तन्मम क्षेत्रं हिमकूटशिलातले ॥ यस्तत्प्राप्नोति हि क्षेत्रं कृतकृत्यो भवेन नरः ॥

To moje święte pole jest trudne do osiągnięcia, na skalistych zboczach Himakūṭy. Zaprawdę, człowiek, który dociera do tego świętego miejsca, staje się tym, który wypełnił to, co miało być uczynione.

Verse 4

ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातमास्ते तत्र शिलोच्चये ॥ हिमसंस्थं तथात्मानं कृत्वा तिष्ठामि माधवि ॥

Tam, na skalistym wzniesieniu, znajduje się staw znany jako Brahmakuṇḍa. Ustanawiając siebie podobnie pośród śniegu, o Mādhavī, przebywam tam.

Verse 5

मुञ्चेत्प्राणांस्तत्र यदि व्रतनिष्ठो जितेन्द्रियः ॥ सत्यलोकमतिक्रंम्य मम लोकं च गच्छति ॥

Jeśli tam, niezłomny w ślubowaniu i opanowany, ktoś zrzeknie się swego oddechu życiowego, przekracza Satyalokę i udaje się również do mojej sfery.

Verse 6

अग्निसत्यपदं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥ शृङ्गत्रयात्पतन्त्यत्र धारा मुसलसन्निभाः ॥

W tym moim świętym miejscu znajduje się najwyższe miejsce o nazwie Agnisatyapada. Z trzech szczytów spadają tam strumienie, przypominające tłuczki siłą i kształtem.

Verse 7

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ सत्यवादी भवेद्दक्षो मम कर्मपरायणः ॥

Człowiek, który kąpie się tam po trzech nocach postu, staje się prawdomówny w mowie, zdolny i oddany moim nakazanym obrzędom i obowiązkom.

Verse 8

स्नानं करोति यस्तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥

Człowiek, który kąpie się tam po trzech nocach postu, uzyskuje owoc ofiary Agniṣṭomy.

Verse 9

यस्तत्र मुञ्चते प्राणान्यदि कृत्वा जलाशयम् ॥ सत्यलोकमतिक्रंम्य मम लोके स मोदते ॥

Jeśli ktoś zrzeka się tam życia, schroniwszy się w zbiorniku wody (świętym stawie), przekracza Satyalokę i raduje się w mojej sferze.

Verse 10

तत्र चैव तु शृङ्गेभ्यः स्थूलधारा पतॆत्पुनः ॥ स्थूले शिलातले तत्र मम धर्मो व्यवस्थितः ॥

Tam właśnie, znowu, szeroki potok spada ze szczytów górskich. Na szerokiej skalnej płycie tam, mój dharmę mówi się być trwale ustanowioną.

Verse 11

स्नानं करोति यस्तत्र एकरात्रोषितो नरः ॥ सत्यवादी शुचिर्भूत्वा सत्यलोके महीयते ॥

Człowiek, który kąpie się tam po pozostaniu przez jedną noc, stając się prawdomównym w mowie i oczyszczonym, jest czczony w świecie Satyi.

Verse 12

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा चानाशकं व्रतम् ॥ सत्यलोकमतिग्रम्य मम लोकेषु तिष्ठति ॥ अस्ति पञ्चशिखं नाम बदर्याश्रमतीर्थकम् ॥ यत्र धाराः पतन्त्यत्र पञ्चशृङ्गसमाश्रिताः ॥

Teraz, jeśli ktoś zrzeka się oddechu życia tutaj po podjęciu ślubu postu, wtedy przekraczając Satja-lokę, przebywa w moich światach. Istnieje święta przeprawa o imieniu Pańcaśikha przy Badarjaśramie, gdzie spadają strumienie, podtrzymywane przez pięć szczytów.

Verse 13

यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चस्रोतसि मानवः ॥ अश्वमेधफलं प्राप्य देवैश्च सह मोदते ॥

Osoba, która kąpie się tam, przy złączeniu pięciu strumieni, osiąga owoc Aśwamedhy i raduje się razem z bogami.

Verse 14

यद्यत्र मुञ्चते प्राणान् कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ स्वर्गलोकमतिग्रम्य मम लोके महीयते ॥

Jeśli ktoś zrzeka się oddechu życia tutaj po wykonaniu niezwykle trudnego czynu, wtedy przekraczając Swarga-lokę, jest czczony w mojej sferze.

Verse 15

चतुःस्रोत इति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥ चतुर्धाराः पतन्त्यत्र चतस्रो दिश आश्रिताः ॥

W tym moim najwyższym świętym polu jest to znane jako Catusrota. Tam spadają cztery potoki, ułożone zgodnie z czterema kierunkami.

Verse 16

यस्तत्र कुरुते स्नानमेकऱात्रोषितो नरः ॥ मोदते नाकपृष्ठे तु मम भक्तश्च जायते ॥

Osoba, która kąpie się tam po pozostaniu przez jedną noc, raduje się na powierzchni nieba Naki i staje się mi oddanym.

Verse 17

अथ प्राणान्परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ नाकपृष्ठमतिग्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥

Wtedy, po zrzeczeniu się oddechu życia po wykonaniu niezwykle trudnego czynu, przekracza się powierzchnię nieba Naki i osiąga moją sferę.

Verse 18

तत्रैव हिमवत्पृष्ठे चतुःशृङ्गाद्बृहत्तराः ॥ चतुर्धाराः पतन्त्यत्र विषमाश्च शिलोच्चये ॥

Tam właśnie, na zboczach Himawatu, z czteroszczytowej góry spadają cztery potoki, jeszcze większe, nierównomiernie na skalnej wysokości.

Verse 19

यस्तत्र कुरुते स्नानं चतूरात्रोषितो नरः ॥ चतुर्णामपि वेदानां ग्रहणे कारणं भवेत् ॥

Osoba, która kąpie się tam po pozostaniu przez cztery noce, staje się przyczyną poznania, to jest nabycia i zrozumienia, nawet czterech Wed.

Verse 20

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपथे स्थितः । देवलोकमत्क्रम्य मम लोकं प्रतिष्ठते ॥

Teraz ten, kto trwając na mojej ścieżce obrzędów, tutaj opuszcza oddech życia, przekroczywszy świat bogów, osiąga stałe miejsce w mojej sferze.

Verse 21

द्वादशादित्यकुण्डेति तस्मिन्क्षेत्रे परे मम । यत्र ते द्वादशादित्या देवि संस्थापिता मया ॥

W tej najwyższej świętej krainie mojej znajduje się miejsce zwane Dvādaśāditya-kuṇḍa, o Bogini, gdzie dwunastu Ādityów zostało przeze mnie dla ciebie ustanowionych.

Verse 22

तत्र पर्वतशृङ्गे तु स्थूलमूले शिलातले । द्वादश पतन्ति धारा मम कर्मसुखावहाः ॥

Tam, na szczycie góry, na kamiennej powierzchni przy szerokiej podstawie, spada dwanaście strumieni, przynosząc szczęście płynące z zasłużonych czynów rytualnych związanych ze mną.

Verse 23

यस्तत्र कुरुते स्नानं यां काञ्चिद्द्वादशीं यदि । यत्र ते द्वादशादित्या स्तत्र गच्छेन्न संशयः ॥

Ktokolwiek dokonuje tam kąpieli w jakąkolwiek Dvādaśī, dwunasty dzień księżycowy, ten bez wątpliwości udaje się do sfery, gdzie obecni są owi dwunastu Ādityowie.

Verse 24

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मणि संस्थितः । समतिक्रम्य चादित्यान्मम लोके महीयते ॥

Teraz ten, kto tutaj opuszcza oddech życia, będąc ugruntowanym w moim obrzędzie, przekroczywszy także Ādityów, zostaje wywyższony w mojej sferze.

Verse 25

लोकपालमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम । तत्र ते लोकपाला स्तु मया संस्थापिताः पुरा ॥

W tej najwyższej świętej krainie mojej znajduje się miejsce znane jako Lokapāla; tam dawno temu ustanowiłem dla ciebie strażników światów, Lokapālów.

Verse 26

तत्र पर्वतमध्ये तु स्थल कुण्डं बृहन्मम । भित्वा पर्वतमुद्गीर्णं यत्र सोमसमुद्भवः ॥

Tam, w sercu góry, znajduje się moje szerokie Sthala-kuṇḍa; przebiwszy górę, ono wyłania się, gdzie powstaje źródło zrodzone z Somy, pochodzenia księżycowego.

Verse 27

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु तत्परः । लोकपालानतिक्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥

Teraz ten, kto tutaj opuszcza oddech życia, oddany moim obrzędom, przekroczywszy Lokapālów, osiąga moją sferę.

Verse 28

अस्ति मेरोरवरं नाम तस्मिन्गुह्यं परं मम । तत्र स्थितेन वै भूमे मेरुः संस्थापितः स्वयम् ॥

Istnieje miejsce zwane Meror-vara; w nim spoczywa moja najwyższa tajemnica, o Ziemio. Przez tego, kto tam trwa, góra Meru sama z siebie zostaje ustanowiona.

Verse 29

धारास्तिस्रः पतन्त्यत्र सुवर्णसदृशप्रभाः । पतत्तु तज्जलं भूमौ व्यक्तिं नैवोपलभ्यते ॥

Tu spadają trzy strumienie, lśniące jak złoto; jednak gdy ta woda pada na ziemię, nie jest postrzegana w żadnej jawnej formie.

Verse 30

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ मोदते मेरुशृङ्गेषु मम भक्तश्च जायते ॥

Ktokolwiek kąpie się tam, po trzech nocach postu, raduje się na szczytach Meru i staje się moim oddanym wyznawcą.

Verse 31

अथ तत्र मृतो देवि तस्मिन्गुह्ये परे मम ॥ मेरुपृष्ठमत्क्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥

I o Bogini, ten, kto umiera tam, w tym najwyższym, tajemnym miejscu moim, przekroczywszy grzbiet Meru, udaje się zaprawdę do mojego świata.

Verse 32

मानसोद्भेदमिति च तत्रान्यत्तीर्थमुत्तमम् ॥ पृथ्वीमुद्भिद्य मध्ये तु जलं गच्छति सत्वरम् ॥

I jest tam inne doskonałe święte brodzenie, zwane Mānasodbheda: przebijając ziemię w górę, woda szybko przepływa do wnętrza.

Verse 33

देवा अपि न जानन्ति तं देशं तत्र संस्थितम् ॥ मानुषा हि विजानन्ति भूम्यां पतति तज्जलम् ॥

Nawet bogowie nie znają tego miejsca tam położonego; ludzie jednak znają je, a jego woda spada na ziemię.

Verse 34

यस्तत्र कुरुते स्नानमहोऱात्रोषितो नरः ॥ मोदते मानसे दिव्ये मम भक्तश्च जायते ॥

Ktokolwiek kąpie się tam, po całodniowym i całonocnym poście, raduje się w boskim Mānasa i staje się moim oddanym wyznawcą.

Verse 35

अस्ति पञ्चशिरं नाम तस्मिन्गुह्यं परं मम ॥ ब्रह्मणा छिद्यते यत्र शिरश्चैव महाद्युति ॥

Jest tam tajemne, najwyższe miejsce moje, zwane Pañcaśira, gdzie Brahmā odcina głowę o wielkiej świetności.

Verse 36

यत्र तन्मध्यमं कुण्डं छिन्नमेव स्वयम्भुवा ॥ तत्र रक्तजला भूमिर्दृश्यते धारसंकुला ॥

Gdzie ta centralna sadzawka jest istotnie rozcięta przez Svayambhū, tam ziemia widziana jest z czerwonawą wodą, pełna wielu strumieni.

Verse 37

यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥ मोदते ब्रह्मलोकस्थो मम भक्तश्च जायते ॥

Ktokolwiek kąpie się tam, po pięciu nocach postu, raduje się przebywając w Brahmaloce i staje się moim oddanym wyznawcą.

Verse 38

तथात्र मुञ्चते प्राणान् गुह्ये पञ्चशिरे मम ॥ जलचन्द्रायणं कृत्वा मम कर्मसु निष्ठितः ॥

Podobnie porzuca się tam oddechy życiowe, w moim tajemnym Pañcaśira, po wykonaniu obrzędu Cāndrāyaṇa opartego na wodzie, niezachwianym w moich nakazanych rytuałach.

Verse 39

बुद्धिमान्मतिमांश्चैव रागमोहविवर्जितः ॥ ब्रह्मलोकमत्क्रम्य मम लोकं स गच्छति ॥

Mądry i roztropny, wolny od przywiązania i ułudy, przekracza Brahmalokę i udaje się do mojego świata.

Verse 40

अस्ति सोमाभिषेकेति तीर्थमन्यत्परं मम। राजत्वे ब्राह्मणानां तु मया सोमोऽभिषेचितः॥

Istnieje inne najwyższe święte miejsce przeprawy moje, zwane Somābhiṣeka. Gdy Brāhmaṇowie sprawowali władzę, Somę namaściłem ja.

Verse 41

तत्राहं तोषितस्तेन अत्रिपुत्रेण माधवि। नवपञ्चककोट्यस्तु कृत्वा कर्म सुदुष्करम्॥

Tam zostałem zadowolony przez tego syna Atriego, o Mādhavī, po tym jak wykonał on najtrudniejsze dzieło, o wartości dziewięciu i pięciu koṭi.

Verse 42

प्राप्तश्च परमां सिद्धिं मत्प्रसादाद्वसुन्धरे। तदायत्तं जगत्सर्वं व्रीहयः परमौषधीः॥

I osiągnął on najwyższą doskonałość dzięki mojej łasce, o Vasundharā. Od tego zależy cały świat, jego uprawy ryżu i najwyższe rośliny lecznicze.

Verse 43

जायतेऽस्मिन्प्रलीयन्ते स्कन्देन्द्राः समरुद्गणाः। भूमे सोममयं सर्वं मम संस्थं भविष्यति॥

W tej sferze rodzą się i rozpływają się Skanda i Indra wraz z zastępami Marutów. O Ziemio, wszystko to będzie przeniknięte przez Somę i ustanowione we mnie.

Verse 44

तत्र सोमगिरिर्नाम यत्र धारा पतेद्भुवि। कुण्डेऽरण्ये विशालें तु एतत्ते कथितं मया॥

Istnieje miejsce zwane Somagiri, gdzie strumień spływa na ziemię. W szerokim lesie przy kuṇḍzie, to zostało ci opowiedziane przeze mnie.

Verse 45

अथात्र म्रियते देवि कृत्वा कर्म सुदुष्करम्। सोमलोकमतिगम्य मम लोकं प्रपद्यते॥

Teraz, o Bogini, jeśli ktoś umiera tutaj po wykonaniu najcięższego dzieła, przekracza świat Somy i osiąga mój świat.

Verse 46

अस्ति चोर्वशिकुण्डेति गुह्यं क्षेत्रे परं मम। यत्र चैवोर्वशी भित्त्वा दक्षिणोरुमजायत॥

Istnieje miejsce zwane Corvaśikuṇḍa, tajemne i najwyższe święte pole moje, gdzie właśnie Urvaśī, rozszczepiwszy je, narodziła się z prawego uda.

Verse 47

तत्र तप्याम्यहं देवि देवानामपि कारणात्। न मां कश्चिद्विजानाति स्वात्मानो हि विजानते॥

Tam, o Bogini, praktykuję tapas, nawet dla sprawy bogów. Nikt mnie nie rozpoznaje; tylko ci, którzy prawdziwie znają własne Ātman, mnie znają.

Verse 48

ततो मे तप्यमानस्य बहुवर्षव्यतिक्रमात्। देवा अपि न जानन्ति वज्रिब्रह्ममहेश्वराः॥

Wtedy, gdy trwałem w ascezie i minęło wiele lat, nawet bogowie, Indra noszący piorun, Brahmā i Maheśvara, nie poznali mnie.

Verse 49

एकैकॆन फलेनात्र बदर्यां तु सुनिश्चितम्। बहुवर्षसहस्रं तु तपश्चीर्णं मया भुवि॥

Tutaj, w gaju Badarī, spożywając po jednym owocu naraz, to jest pewne, podejmowałem tapas na ziemi przez wiele tysięcy lat.

Verse 50

तत्राहं दश कोट्यस्तु दशवर्षं दशार्बुदम् ॥ दश भूमे तथान्यानि पद्मानि तपसि स्थितः

Tam przebywałem przez czasy liczone jako dziesięć koti, dziesięć lat, dziesięć arbuda; i przez dziesięć takich miar, o Ziemio, oraz inne miary zwane padma, trwając w ascezie (tapas).

Verse 51

ततस्ते मां न पश्यन्ति देवा गुह्यपथे स्थितम् ॥ विस्मयं परमं जग्मुर्देवा दुःखपरायणाः

Wtedy bogowie nie widzieli mnie, choć przebywałem na ukrytej ścieżce; a bogowie, oddani cierpieniu, pogrążyli się w najwyższym zdumieniu.

Verse 52

अहं पश्यामि सर्वं वै तपःसंस्थो वसुन्धरे ॥ न मां सर्वे प्रपश्यन्ति योगमायासमावृताः

Ja zaiste widzę wszystko, o Wasundharo, będąc ugruntowany w ascezie (tapas); jednak nie wszyscy mnie postrzegają, gdyż są okryci jogiczną maja.

Verse 53

ततस्ता देवताः सर्वाः प्रत्य ऊचुश्च पितामहम् ॥ विष्णुना च विना लोके शान्तिं नैव लभामहे

Wtedy wszystkie te bóstwa odpowiedziały Pitamaha (Brahmie): "Bez Wisznu na świecie nie osiągamy pokoju wcale."

Verse 54

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ तत्र जग्मुर्महाभागे तुष्यन्तः परमं मुदा

Wtedy bogowie wraz z Gandharwami, Siddhami i najwyższymi mędrcami (riszi) udali się tam, o nader szczęśliwa, radując się najwyższą rozkoszą.

Verse 55

विभावयन्ति मां तत्र देवा इन्द्रपुरोगमाः ॥ त्वया नाथ परित्यक्ता दुःखिताः श्रमवर्जिताः

Tam bogowie, prowadzeni przez Indrę, kontemplowali mnie i rzekli: "Porzuceni przez ciebie, o Panie, jesteśmy strapieni, pozbawieni sił i wysiłku."

Verse 56

त्रायस्व नो हृषीकेश परमाणुग्रहेण वै ॥ एतत्कृत्वा विशालाक्षि देवान् प्रणतिपूर्वकम्

"Wybaw nas, o Hryszikeśo, zaiste najwyższym miłosierdziem." Uczyniwszy to, o szerokooka, podeszli do bogów z uprzednim pokłonem.

Verse 57

मया विलोकिताः सर्वे परां निर्वृतिमागताः ॥ एतस्मिन्नुर्वशी कुण्डे एकरात्रोषितो नरः

Gdy zostali przeze mnie ujrzani, wszyscy osiągnęli najwyższą ulgę. W tym Urwasi-kunda człowiek, który pozostaje przez jedną noc...

Verse 58

यः स्नाति सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ उर्वशीलोकमासाद्य क्रीडते कालमक्षयम्

Ktokolwiek kąpie się tutaj, zostaje uwolniony od wszystkich win, o tym nie ma wątpliwości. Osiągając świat Urwasi, cieszy się przez niezniszczalny czas.

Verse 59

यस्तत्रोत्सृजते प्राणान्मम कर्मपरायणः ॥ पुण्यपापविनिर्मुक्तो याति मल्लीनतां प्रिये

A kto tam oddaje swoje tchnienia życiowe, oddany mojej służbie i obrzędom, uwolniony od zasługi i przewinienia, odchodzi do Mallinata, o umiłowana.

Verse 60

श्रीबदर्याश्रमं पुण्यं यत्र यत्र स्थितः स्मरेत् ॥ स याति वैष्णवं स्थानं पुनरावृत्तिवर्जितः ॥

Ktokolwiek, gdziekolwiek się znajduje, wspomina pomyślne i zasłużone Śrī-Badarīāśrama, ten osiąga siedzibę Waiṣṇawę, wolną od powrotu, czyli poza ponownymi narodzinami.

Verse 61

य इदं शृणुयान्नित्यं मद्भक्तः सततं पठेत् ॥ ब्रह्मचारी जितक्रोधः सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥

Ten, kto nieustannie słucha tego i, będąc mi oddanym, regularnie to recytuje, jest opisywany jako brahmacārin, ten, który zwyciężył gniew, mówca prawdy i ten, który opanował zmysły.

Verse 62

ध्यानयोगरतो नित्यं स मुक्तिफलभाग्भवेत् ॥ यस्यैतद्विदितं सर्वं ध्यानयोगं वसुन्धरे ॥

Ten, kto jest stale oddany jodze medytacji, staje się uczestnikiem owocu wyzwolenia. O Vasundharā, dla kogo ta cała dyscyplina medytacyjnej jogi jest w pełni zrozumiała.

Verse 63

इन्द्रलोकमिति ख्यातो बदर्यां च ममाश्रमः ॥ तत्राहं देवि शक्रेण निष्कलं परितोषितः ॥

W Badarī moje pustelnie są słynne pod nazwą Indraloka. Tam, o Bogini, zostałem całkowicie zadowolony przez Śakrę, czyli Indrę.

Verse 64

वेदधारमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥ यत्र ब्रह्ममुखाद्भ्रष्टा वेदाश्चत्वार एव च ॥

W tym moim najwyższym świętym polu znajduje się miejsce znane jako Vedadhāra, gdzie to, jak się mówi, cztery Wedy wypłynęły, jakby spadły, z ust Brahmā.

Verse 65

तत्र स्नानं तु कुर्वीत ज्येष्ठमासस्य द्वादशीम् ॥ मोदते लोकपालेषु मम भक्तश्च जायते ॥

Tam należy wykonać rytualną kąpiel w dwunastym dniu księżycowym miesiąca Jyeṣṭha; on raduje się wśród Lokapālów, strażników światów, i staje się mi oddanym.

Verse 66

तत्र वै पञ्च कुण्डानि स्थूलशीर्षशिलोच्चये ॥ पञ्चात्र शिरसः स्थाने बहुधारासमन्विताः ॥

Tam rzeczywiście znajduje się pięć kuṇḍów, czyli basenów kąpielowych, na skalistym wzniesieniu zwanym Sthūlaśīrṣa; tutaj, w miejscu głowy, są one obdarzone wieloma strumieniami.

Verse 67

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ मोदते सोमलोकेषु एवमेतन्न संशयः ॥

Człowiek, który kąpie się tam po trzech nocach postu, raduje się w światach Somy; tak właśnie jest, nie ma co do tego wątpliwości.

Verse 68

देवानां तु वचः श्रुत्वा ब्रह्मा लोकापितामहः ॥ योगमायापटच्छन्नं कथयामास मां तदा ॥

Usłyszawszy słowa bogów, Brahmā, praojciec światów, wtedy mówił o mnie jako o tym, kto jest ukryty za zasłoną Yogamāyi.

Verse 69

योऽवगच्छति चात्मानं स गच्छेत्परमां गतिम् ॥

Ktokolwiek poznaje Jaźń, czyli Ātmana, ten osiąga najwyższy cel.

Inside Adhyaya 141

How it unfolds

  1. Where it opens

    Pṛthivī (Earth) questions/receives instruction from Varāha about a rare, difficult-to-attain Himalayan sacred landscape—Badarikāśrama—framed as an Earth-centered tīrtha network whose sanctity is accessed only through restraint and right conduct.

  2. Central event

    Varāha maps a sequence of named tīrthas, kuṇḍas, dhārās and srotas on Himavat’s back-slope and around Himakūṭa, prescribing graded observances (snāna plus eka-/tri-/catur-/pañcarātra upavāsa, and tithi-specific baths such as Dvādaśī) and linking each site to escalating ritual equivalences and loka-attainments.

  3. Climax resolution

    The narrative turns from topography to the cosmic-theological ground: Varāha’s hidden tapas in the region (obscured by yogamāyā) is not recognized; the devas appeal to Brahmā; recognition of Viṣṇu/Varāha’s sustaining role restores stability, thereby sealing Badarikāśrama as a pedagogical landscape where moral discipline and sacred hydrology converge.

  4. Closing phalashruti

    A cumulative phala is asserted: disciplined bathing, fasting, truthfulness, purity, and sense-control at these Badarikāśrama tīrthas yields progressively higher lokas (deva/indra/soma/brahma etc.), culminating in attainment of Varāha’s own realm; the place is praised as exceptionally meritorious yet difficult to reach without vrata-niṣṭhā.

Geographical context

Badarikāśrama (Badrinath region); Himavat / Himalayan back-slope (himavataḥ pṛṣṭha); Himakūṭa (himakūṭa-śilā-tala); Brahmakuṇḍa; Agnisatyapada; Pañcaśikha tīrtha; Pañcasrota; Catuḥsrota; Vedadhāra; Dvādaśādityakuṇḍa; Lokapāla tīrtha/kuṇḍa; Merorvara; Mānasodbheda; Pañcaśira; Somābhiṣeka tīrtha; Somagiri; Urvaśīkuṇḍa.

Tirtha focus

  • Primary TirthaBadarikāśrama (Badrinath region)
  • Associated RegionHimavat / Himalayan back-slope (himavataḥ pṛṣṭha), around Himakūṭa
  • Pilgrimage MeritMerit is explicitly graded: snāna with specified upavāsa and ethical qualifications yields ritual-equivalence (Aśvamedha/Agniṣṭoma-like results), purification from sins, and stepwise post-mortem destinations through higher lokas, culminating in Varāha-loka; the tīrtha network is portrayed as rare and hard to attain, amplifying its fruit.

Ritual instructions

  • Primary RitualTīrtha-snāna in Badarikāśrama’s kuṇḍa/dhārā/srotas sites combined with upavāsa and ethical restraints (satya, śauca, jitendriyatā, vrata-niṣṭhā).
  • BenefitPurification and graded merit: from major-yajña equivalences (Aśvamedha/Agniṣṭoma-like fruit) to attainment of progressively higher lokas (deva/indra/soma/brahma etc.), culminating in Varāha’s realm; additionally, the rite is framed as harmonizing human conduct with Earth’s sacred hydrology.

The narrative frame

  • Varāha (Viṣṇu in boar form)Pṛthivī (Earth) · Instructional tīrtha-māhātmya with ethical insistence; awe-filled, topographic, and theologically corrective (revealing hidden tapas under yogamāyā).

The emotional journey

  • Dominant RasaAdbhuta (wonder) with strong Bhakti (devotional reverence)
  • Emotional ProgressionFrom reverent curiosity about Earth’s sacred topography → mounting awe through enumerated tīrthas and graded fruits → theological deepening via the hidden-tapas/yogamāyā motif → reassurance and stability as divine recognition restores order and the pilgrim’s path becomes morally intelligible.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilitySeasonal and terrain-dependent: high-altitude Himalayan access is typically limited by weather; the chapter’s ‘difficult-to-attain’ framing aligns with modern constraints (snow, road closures). Plan for altitude, permits/route conditions, and local guidance; prioritize safety over completing every site.
  • Best SeasonLate spring to early autumn (broadly May–October), with Jyeṣṭha-māsa observances falling in late May–June (variable by lunar calendar).
  • Modern Location NameBadrinath / Badarīnātha (Uttarakhand, India) and the broader Badarikāśrama region in the Garhwal Himalaya.
  • Related FestivalBadarī Viśāl / Badarinath temple opening season (Akṣaya Tṛtīyā opening in many years) and Viṣṇu-related Dvādaśī observances; local Jyeṣṭha Dvādaśī bathing emphasis is highlighted for Lokapāla tīrtha in this chapter.

Frequently Asked Questions

The chapter frames tīrtha practice as inseparable from ethical discipline: truthfulness (satya-vāda), purity (śauca), sense-control (jitendriyatā), and vow-observance (vrata-niṣṭhā). Merit is presented as graded and conditional—ritual acts like snāna and fasting are repeatedly linked to moral qualifications and to a hierarchy of post-mortem destinations (lokas), culminating in Varāha’s realm.

The text specifies fasting durations (eka-, tri-, catur-, and pañcarātra) and includes tithi-based timing: bathing on a Dvādaśī in the Dvādaśādityakuṇḍa section, and explicitly mentions Jyeṣṭha-māsa Dvādaśī for the Lokapāla tīrtha bathing observance.

Through Pṛthivī as interlocutor and the detailed mapping of mountain-water features (dhārā, srotas, kuṇḍa), the narrative sacralizes Himalayan hydrology as a regulated moral-ritual landscape. The implied stewardship logic is that disciplined human conduct (restraint, truthful speech, controlled consumption via fasting) harmonizes with and preserves the sanctity of Earth’s waters and slopes, making geography itself a medium of ethical education.

The chapter references Brahmā (pitāmaha), Indra (Śakra/Vajrin), Maheśvara, various devas with gandharvas and siddhas, and Atri’s son (Atriputra) in the Somābhiṣeka narrative. Urvaśī is named in connection with Urvaśīkuṇḍa. No human royal lineage is foregrounded; the emphasis remains on divine figures and tīrtha topography.

Ask anything about Adhyaya 141 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play