Varaha Purana - Adhyaya 140
Varaha PuranaAdhyaya 14097 Shlokas

Adhyaya 140: The Greatness of Kokāmukha (Badarī): Varāha’s Hidden Abode and the Sacred Waters

Kokāmukha (Badarī) Māhātmya

Tīrtha-Māhātmya (Sacred Geography & Ritual Soteriology)

W dialogu Pṛthivī (Dharā) pyta Varāhę, gdzie przebywa, jakie jest jego najwyższe siedlisko i jakie czyny prowadzą istoty do „doskonałego” stanu po śmierci. Varāha wysławia Kokāmukhę, zwaną również Badarī, jako swoje wyjątkowo najdroższe i nadzwyczaj czyste kṣetra, ukryte święte miejsce, gdzie ogląda się jego „najwyższą formę”. Następnie przedstawia ustrukturyzowany reżim obrzędów skupionych na świętej kąpieli (snāna), poście i nocnych lub całodobowych praktykach (rātri-upoṣita; ahorātra) oraz zdyscyplinowanym postępowaniu przy wielu nazwanych wodach, wodospadach (dhārā), jeziorach (saras), drzewie vaṭa i kamieniach (śilā), często związanych z rzeką Kauśikī. Każda praktyka wiąże się z karmicznym oczyszczeniem, odrodzeniem w określonych dvīpach lub lokach i ostatecznym przejściem do sfery Varāhy/Vişṇu, ucząc ugruntowanej w Ziemi świętej ekologii połączonej z moralnym powstrzymywaniem się.

Speakers

VarāhaPṛthivī (Dharā)

Key Concepts

tīrtha-māhātmya and sacred topography (kṣetra, tīrtha, saras, dhārā)snāna and vrata-like observance (ahorātra, ekarātra, trirātra, pañcarātra, saptarātra; upoṣita)guhya (esoteric/hidden) sanctity and the perception of Varāha’s “paramā mūrti”karmic purification and graded afterlife/rebirth (dvīpa/loka progression toward Viṣṇu/Varāha-loka)Earth-centered ethics: detachment (sarva-saṅga-parityāga) and disciplined conduct in landscape
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 140

Shlokas in Adhyaya 140

Verse 1

अथ कोकामुख(बदरी) माहात्म्यम्॥ धरण्युवाच॥ श्रुतानि देवस्थानानि त्वया प्रोक्तानि यान्युत॥ कस्मिंस्तिष्ठसि नित्यं त्वं तद्भवान्वक्तुमर्हति॥

Teraz, pochwała Kokāmukha (Badarī). Dharaṇī rzekła: "Słyszałam o boskich miejscach, które opisałeś. W którym miejscu przebywasz nieustannie? Powinieneś to oznajmić."

Verse 2

किं च ते परमं स्थानं यत्र मूर्त्याकृतिर्भवान्॥ कस्मिन्स्थाने कृतं कर्म येन यात्युत्तमां गतिम्॥

I jakie jest Twoje najwyższe mieszkanie, gdzie jesteś obecny w ucieleśnionej formie? W którym miejscu dokonuje się czyn, dzięki któremu osiąga się najwyższy cel?

Verse 3

श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि भक्तानां भक्तवत्सले॥ येषु स्थानेषु तिष्ठामि कथ्यमानानिमाञ्छृणु॥

Śrī Varāha rzekł: "Słuchaj w prawdzie, o Bogini, ty, która jesteś życzliwa dla wielbicieli. Posłuchaj tych opisów miejsc, w których przebywam."

Verse 4

तव कोकामुखं नाम यन्मया पूर्वभाषितम्॥ बदरीति च विख्यातं गिरिराजशिलातलम्॥

To miejsce zwane Kokāmukha, wcześniej przeze Mnie wspomniane, jest również znane jako Badarī, skaliste podłoże na królu gór.

Verse 5

स्थानं लोहर्गलं नाम म्लेच्छराजसमाश्रितम्॥ क्षणं चापि न मुञ्चामि एवमेतन्न संशयः॥

Jest miejsce o nazwie Lohārgala, związane z królem Mlecchów; nie opuszczam go nawet na chwilę, tak jest to, bez wątpliwości.

Verse 6

सचैत्यम् पश्य मे स्थानं जगदेतच्चराचरम्॥ सर्वत्राहं वरारोहे न मन्न्यूनं हि जानते॥

Obejrzyj Moje mieszkanie wraz z okręgiem świętym: ten cały świat, ruchomy i nieruchomy. Jestem wszędzie, o o pięknych członkach; zaprawdę, nie należy uważać Mnie za niedoskonałego w jakimkolwiek miejscu.

Verse 7

ये तु जानन्ति मां देवि गुह्यां कामगतिं मम॥ शीघ्रं कोकामुखं यान्तु मम कर्मपरायणाः॥

Lecz ci, o Bogini, którzy mnie znają, mój tajny kierunek intencji, niech szybko udadzą się do Kokāmukhy, oddani działaniom mi przeznaczonym, moim rytualnym i etycznym praktykom.

Verse 8

ततो देववचः श्रुत्वा पृथिवी वाक्यमब्रवीत्॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय निर्वृतेनान्तरात्मना॥

Wtedy, usłyszawszy słowa bóstwa, Pṛthivī przemówiła; kładąc swoje złączone dłonie na głowie, z wnętrzem uspokojonym i zadowolonym.

Verse 9

धरण्युवाच॥ सर्वतो लोकनाथेश परं कौतूहलं हि मे॥ कथं कोकामुखं श्रेष्ठं तद्भवान्वक्तुमर्हसि॥

Dharāṇī rzekła: O Panie, opiekunie światów na wszelki sposób, wielka jest zaiste moja ciekawość. W jaki sposób Kokāmukha jest najwybitniejsza? To powinieneś wyjaśnić.

Verse 10

यस्तु कोकामुखं गत्वा भूयो विनिवर्तते॥ कर्माणि तत्र कुर्वीत चेष्टं भवति चात्मनि॥

Lecz ktokolwiek, udawszy się do Kokāmukhy, powraca ponownie, powinien wykonywać tam przepisane działania; a zamierzony skutek duchowy dokonuje się wewnątrz siebie.

Verse 11

यानि यानि च क्षेत्राणि त्वया पृष्टानि वै धरे। कोकामुखसमं स्थानं न भूतं न भविष्यति॥

Jakiekolwiek święte regiony pytałaś o, o Dharo, nie było, ani nie będzie miejsca równego Kokāmukhy.

Verse 12

मम सा परमा मूर्तिर्यां न जानन्ति गोपिताम्॥ स्थितं कोकामुखं नाम एतत्ते कथितं मया॥

To jest Moja najwyższa manifestacja, ukryta i nieznana wszystkim. Istnieje miejsce imieniem Kokāmukha, to ci powiedziałem.

Verse 13

श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि॥ तस्मिन्कोकामुखं रम्यं कथ्यमानं मया।अनघे॥

Śrī Varāha rzekł: Słuchaj ode Mnie zgodnie z prawdą, o Bogini, o co Mnie pytasz. W tej sprawie opisuję rozkoszną Kokāmukhę, o nienaganna.

Verse 14

जलबिन्दुरिति ख्यातात्पर्वतात्पत्तनाद्भुवि॥ तत्तु गुह्यतमं देवि कृत्वा कर्म महौजसम्॥

Od góry znanej jako Jalabindu, przez jej opadnięcie na ziemię, to, o Bogini, jest najbardziej tajemne; należy tam wykonać obrzęd wielkiej mocy.

Verse 15

सर्वसङ्गान्परित्यज्य मम लोकं स गच्छति॥ विष्णुधारेति विख्याता कोकायां मम मण्डले॥

Porzucając wszelkie przywiązania, idzie do Mojego królestwa. W Kokā, wewnątrz Mojego świętego obszaru, jest słynna jako 'Viṣṇudhārā'.

Verse 16

पर्वतात्पतिता भूमौ धारा मुसलसन्निभा॥ अहोरात्रोषितो भूत्वा स्नायात्तत्र प्रयत्नतः॥

Strumień spada z góry na ziemię, przypominając tłuczek siłą i kształtem; przebywszy tam dzień i noc, należy się tam kąpać z oddaniem i starannością.

Verse 17

जम्बूद्वीपे प्रजायेत जम्बूर्यत्र प्रतिष्ठिता ॥ जम्बूद्वीपं परित्यज्य जायते मम पार्श्वगः ॥

Rodzi się w Jambūdvīpie, gdzie drzewo Jambū jest ustanowione; następnie, opuściwszy Jambūdvīpę, rodzi się ponownie jako ten, który przebywa u mego boku.

Verse 18

अग्निष्टोमसहस्राणां फलं प्राप्नोति मानवः । न मुह्यति स कर्तव्ये फलं प्राप्नोति चोत्तमम् ॥

Człowiek zyskuje zasługę równą tysiącom rytuałów Agniṣṭoma; nie błądzi w tym, co musi być uczynione, i osiąga wybitny, najwyższy owoc.

Verse 19

पश्यते परमां मूर्त्तिमेतां मम न संशयः ॥ तत्र विष्णुपदं नाम स्थानं कोकामुकाश्रितम् ॥

Ujrzy tę najwyższą postać moją, nie ma wątpliwości. Tam zaiste znajduje się miejsce zwane Viṣṇupada, położone przy Kokāmukā.

Verse 20

एतत्कश्चिन्न जानाति धरे वाराहसंश्रितम् ॥ तस्मिन्कृतोदको देवि नरो रात्रावुपोषितः ॥

Nieliczni o tym wiedzą, o Dharo (Ziemo): jest to związane z Varāhą. O Bogini, człowiek, który dokonuje tam rytuału wodnego i pości przez noc...

Verse 21

क्रौञ्चद्वीपे प्रजायेत मम भक्तिपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चति प्राणान्गुह्यस्थाने परे मम ॥

Całkowicie oddany mojej bhakti, rodzi się w Krauñcadvīpie; i tam wtedy oddaje swoje oddechy życiowe w moim najwyższym tajemnym miejscu.

Verse 22

सर्वसङ्गान्परित्यज्य मम लोके स गच्छति ॥ अस्ति विष्णुसरो नाम क्रीडितं यत्त्वया सह ॥

Porzuciwszy wszelkie przywiązania, udaje się do mojego świata. Jest tam jezioro o nazwie Viṣṇusara, miejsce, gdzie zabawa odbyła się z tobą.

Verse 23

यत्र दंष्ट्राप्रहारेण चाहृतासि वसुन्धरे ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत प्रातःकाले वसुन्धरे ॥

O Vasundharo (Ziemo), gdzie zostałaś uniesiona uderzeniem kła, tam należy się kąpać o poranku, o Ziemo.

Verse 24

सर्वपापविशुद्धात्मा मम लोकं स गच्छति ॥ सोमतीर्थमिति ख्यातं कोकायां मम मण्डले ॥

Oczyszczoną duszą z wszelkich grzechów, udaje się do mojego świata. Jest znane jako 'Soma-tīrtha' w Kokā, w mojej domenie.

Verse 25

यत्र पञ्चशिलाभूभिर्विष्णुनाम्ना तथाङ्किता ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Gdzie ziemia jest oznaczona pięcioma kamieniami wyrytymi imieniem Viṣṇu, ktokolwiek kąpie się tam, po zachowaniu dyscypliny przez pięć nocy...

Verse 26

गोमेदे जायते द्वीपे मम मार्गानुसारकः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्गुह्यक्षेत्रे परे मम ॥

Ten, kto podąża moją ścieżką, rodzi się na wyspie zwanej Gomeda; i tam wtedy oddaje swoje oddechy życiowe w mojej najwyższej tajemnej świątyni.

Verse 27

सर्वपापविनिर्मुक्तः शुद्धात्मा मां स पश्यति ॥ तुङ्गकूटेतिविख्यातं कोकायां मम मण्डले ॥

Wyzwolony od wszystkich grzechów i posiadający oczyszczoną duszę, on mnie ogląda. Jest miejsce słynne jako Tuṅgakūṭa, w Kokā, w mojej świętej sferze.

Verse 28

कुशद्वीपं समासाद्य मम लोकेषु तिष्ठति ॥ अनित्यमाश्रमं नाम क्षेत्रकर्मसुखावहम् ॥

Po osiągnięciu Kuśadvīpy przebywa w moich światach. Jest tam aśrama o nazwie Anityamāśrama, święte pole, które przynosi szczęście płynące z zasłużonych czynów tam wykonywanych.

Verse 29

देवाश्च यं न जानन्ति किंपुनर्मनुजादयः ॥ तत्र स्नात्वा वरारोहे अहोरात्रोषितो नरः ॥

To miejsce, którego nawet bogowie nie znają, cóż dopiero ludzie i inni, po kąpieli tam, o piękno-biodra, człowiek, który pozostaje tam przez dzień i noc...

Verse 30

जायते पुष्करद्वीपे मम कर्मपरायणः ॥ अथ तत्र मृतो भूमे पुण्यक्षेत्रे महाशुचिः ॥

Odradza się na Puṣkaradvīpie, oddany czynom przeze mnie nakazanym. A potem, o Ziemia, jeśli tam umrze, w tym zasłużonym polu, staje się wielce oczyszczony.

Verse 31

सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति ॥ अस्त्यत्राग्निसरो नाम परं गुह्यं मम स्थितम् ॥

Wyzwolony od wszystkich grzechów, udaje się do mojej sfery. Jest tu miejsce o nazwie Agnisara, najwyższy tajemny święty punkt ustanowiony jako mój.

Verse 32

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र गिरिकुञ्जसमाश्रिताः ॥ तत्र चापि कृतस्नानः पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Pięć strumieni spada tutaj, ukrytych w górskich zaroślach. Tam również, po kąpieli, człowiek, który przebywał przez pięć nocy...

Verse 33

कुशद्वीपे च जायेत मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म महौजसम् ॥

I odradzałby się na Kuśadvīpie, oddany czynom przeze mnie nakazanym. Następnie, wykonawszy czyn wielkiej mocy, oddaje tam swoje oddechy życiowe.

Verse 34

कुशद्वीपात्परिभ्रष्टो ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ अस्ति ब्रह्मसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Odpadłszy od Kuśadvīpy, udaje się do Brahmaloki. Jest miejsce o nazwie Brahmasara, tajemne święte pole, najwyższe i należące do Mnie.

Verse 35

यत्र धारा पतत्येका पुण्या भूमिशिलातले ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Gdzie jeden święty strumień spada na kamienną powierzchnię ziemi, tam człowiek, który przebywał przez pięć nocy, powinien dokonać kąpieli.

Verse 36

वसते सूर्यलोकेषु मम मार्गानुसारकः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्सूर्यधारां समाश्रितः ॥

Mieszka w światach Słońca, jako naśladowca mojej ścieżki. Potem tutaj, uciekając się do Sūryadhāry, strumienia Słońca, oddaje swoje oddechy życiowe.

Verse 37

एका धारा पतत्यत्र देवि पूर्णा शिलोच्चयात् ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत एकमेकं दिनं तथा

O Bogini, tutaj pojedynczy, pełny strumień wody spada z skalistej wysokości. Należy się tam kąpać, podobnie, dzień po dniu, każdego dnia z kolei.

Verse 38

सप्तरा‍त्रोषितो भूत्वा मम कर्म समाश्रितः ॥ स्नात्वा सप्तसमुद्रेषु लब्धसंज्ञः समाहितः

Po pozostaniu przez siedem nocy, polegając na obrzędach przekazanych przeze mnie, i po kąpieli w siedmiu oceanach, staje się on w pełni świadomy i skupiony na umyśle.

Verse 39

सप्तद्वीपेषु विहरेन् मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम भक्तिसमन्वितः

Niech podróżuje przez siedem kontynentów, oddany obrzędom przekazanym przeze mnie. Wtedy tam, obdarzony oddaniem dla mnie, oddaje swój oddech życiowy.

Verse 40

सप्तद्वीपमत्क्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥ अस्ति धर्मोद्भवं नाम तस्मिन् क्षेत्रे परे मम

Po przekroczeniu siedmiu kontynentów udaje się on istotnie do mojego świata. W tym najwyższym świętym regionie moim istnieje miejsce o nazwie Dharmodbhava.

Verse 41

गिरिकुञ्जात् पतत्येका धारा भूमितले शुभा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत एकरात्रोषितो नरः

Z górskiego gaju spada pojedynczy pomyślny strumień na ziemię. Po pozostaniu przez jedną noc, człowiek powinien się tam kąpać.

Verse 42

स वैश्यो जायते शूद्रो मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् गुह्ये देवि शिलोच्चये

On, choć jest Waiśją, rodzi się jako Śudra, zamyślony o obrzędach przekazanych przeze mnie. Wtedy tam, o Bogini, w tajemnym Śiloccaya, oddaje swój oddech życiowy.

Verse 43

साङ्गयज्ञं सदक्षिण्यं भुक्त्वा मां प्रतिपद्यते ॥ अस्ति कोटिवटं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम

Po doświadczeniu owocu równoważnego ofierze wykonanej ze wszystkimi właściwymi elementami i stosownymi darami, osiąga mnie. Istnieje święty region o nazwie Koṭivaṭa, tajemny, najwyższy i należący do mnie.

Verse 44

एका धारा पतत्यत्र वटमूलमुपाश्रिता ॥ तत्र स्नानं तु कुरुते नरो रात्रावुपोषितः

Tutaj spada pojedynczy strumień, spoczywający u korzenia drzewa banianu. Człowiek, który pościł w ciągu nocy, dokonuje tam kąpieli.

Verse 45

यावन्ति वटपत्राणि तस्मिञ्छृङ्गे परे मम ॥ तावद्वर्षसहस्राणि रूपसम्पत्समन्वितः

Ile jest liści banianu na tym szczycie, najwyższym i należącym do mnie, przez tyle tysięcy lat pozostaje on obdarzony pięknem i pomyślnością.

Verse 46

अग्निवर्णस्ततो भूत्वा मम लोकं स गच्छति॥ पापप्रमोचनं नाम गुह्यमस्मिन्परं मम

Wtedy, stając się ognistego blasku, udaje się do mojego świata. Tutaj istnieje moje tajemne, najwyższe miejsce o nazwie Pāpamocana, co oznacza Usunięcie Grzechu.

Verse 47

पतत्येकतमा धारा स्थूला कुम्भसमा ततः॥ यस्तत्र कुरुते स्नानमहोरात्रोषितो नरः॥

Tam spada pojedynczy strumień, gęsty, jakby w mierze dzbana wodnego. Człowiek, który tam się kąpie, przebywszy pełną dobę i noc

Verse 48

जायते च चतुर्वेदी मम कर्मपरायणः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कौशिकीमाश्रितो नदीम्॥

staje się uczonym w czterech Wedach, oddanym obowiązkom przeze mnie nakazanym. Następnie, przebywając nad rzeką Kauśikī, tam oddaje swój oddech życiowy.

Verse 49

यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः॥ मोदते वासवे लोके मम मार्गानुसारिणि॥

Człowiek, który tam się kąpie, przebywszy pięć nocy, raduje się w świecie Wāsavy, jako naśladowca mojej ścieżki.

Verse 50

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः॥ वासवं लोकमुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति॥

Następnie tam oddaje swój oddech życiowy, oddany obowiązkom przeze mnie nauczonym; i opuściwszy świat Wāsavy, udaje się do mojego świata.

Verse 51

यमव्यसनकं नाम गुह्यमस्ति परं मम॥ स्रोतॊ वहति तत्रैकं कौशिकीमाश्रितं नदीम्॥

Istnieje tajemne miejsce zwane Jamawjasanaka, nade wszystko mi drogie. Tam płynie pojedynczy strumień, związany z rzeką Kauśikī.

Verse 52

यस्तत्र कुरुते स्नानमेकऱात्रोषितो नरः॥ न स गच्छति दुर्गाणि यमस्य व्यसनं महत्॥

Człowiek, który tam się kąpie, przebywszy jedną noc, nie trafia do trudnych przejść, wielkiego cierpienia związanego z Jamą.

Verse 53

अथ तत्र त्यजेत्प्राणान्मम कर्मपरायणः॥ विशुद्धो मुक्तपापोऽसौ मम लोकं स गच्छति॥

Następnie, jeśli tam odda swój oddech życiowy, oddany obowiązkom przeze mnie nauczonym, oczyszczony, uwolniony od grzechu, udaje się do mojego świata.

Verse 54

मातङ्गं नाम विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम॥ स्रोतॊ वहति तत्रैव आश्रितं कौशिकीं नदीम्॥

W tym świętym polu znajduje się słynne miejsce zwane Mātaṅga, nade wszystko mi drogie. Tam właśnie płynie strumień, związany z rzeką Kauśikī.

Verse 55

विद्वाञ्छुचिश्च जायेत ममकामर्नुसारकः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्गुह्ये देवि परे मम॥

Staje się uczonym i czystym, podążając za moją wolą; następnie oddaje tam swój oddech życiowy, o Bogini, w tym ukrytym miejscu nade wszystko mi drogim.

Verse 56

मुक्त्वा किम्पुरुषं भेदं मम लोकं च गच्छति॥ अस्ति वज्रभवं नाम गुह्ये तस्मिन्परं मम॥

Odrzuciwszy rozróżnienie bycia kimpuruszą, udaje się do mojego świata. W tym ukrytym miejscu znajduje się miejsce zwane Wadżrabhawa, nade wszystko mi drogie.

Verse 57

स्रोतो वहति तत्रैकमाश्रितं कौशिकीं नदीम् ॥ स्नानं करोति यस्तत्र एकरात्रोषितो नरः ॥

Tam płynie pojedynczy nurt, połączony z rzeką Kauśikī. Człowiek, który tam się kąpie, przebywszy jedną noc, otrzymuje wspomniany owoc.

Verse 58

जायते शक्रलोके तु मम कर्मानुसारकः ॥ शरीरचक्रसङ्घाते वज्रहस्तस्वरूपकः ॥

Rodzi się zaiste w świecie Śakry, zgodnie z moim nakazem; i w zespole władad ciała przyjmuje postać znaną jako 'Dzierżący piorun'.

Verse 59

तत्र स्नानप्रभावेण जायते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुच्यते प्राणान्मम चिन्तनतत्परः ॥

Dzięki skuteczności kąpieli tam, rodzi się w przeznaczonym stanie - nie ma co do tego wątpliwości. Następnie, oddany rozmyślaniu o mnie, zostaje uwolniony od tchnienia życia tutaj.

Verse 60

शक्रलोकमतिच्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्र त्रिक्रोशमात्रेण गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Przekroczywszy świat Śakry, osiąga mój świat. Tam, w obrębie trzech krośa, znajduje się moje najwyższe tajemne pole święte.

Verse 61

शक्ररुद्रेति विख्यातं तस्मिन्कोकाशिलातले ॥ स्नानं करोति यस्तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥

Na powierzchni skalnej zwanej Kokāśilā, słynącej jako 'Śakra-Rudra', człowiek, który tam się kąpie po trzech nocach postu, otrzymuje wspomniany owoc.

Verse 62

अस्ति चान्यन्महद्भद्रे क्षेत्रे गुह्ये विशेषितम् ॥ मनुजा येन गच्छन्ति मुक्त्वा संसारसागरम् ॥

I jest, o wielce pomyślna, jeszcze inna wyróżniająca cecha w tym tajemnym polu świętym, dzięki której ludzie podążają dalej po przekroczeniu oceanu samsary.

Verse 63

कृतोदकस्तत्र भद्रे अहोरात्रोषितो नरः ॥ जायते शाल्मलिद्वीपे मम कर्मानुसारिणि ॥

Tam, o pomyślna, człowiek, który wykonał obrządek wodny kṛtodaka i przebywał pełną dobę, rodzi się na wyspie Śālmalī, zgodnie z moim nakazem.

Verse 64

तत्राथ मुंचते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ शाल्मलिद्वीपमुत्सृज्य मम पार्श्वे स तिष्ठति ॥

Wtedy, ugruntowany w moich nakazanych praktykach, oddaje tam swoje tchnienie życia; i opuściwszy wyspę Śālmalī, pozostaje u mego boku.

Verse 65

तस्मिन्क्षेत्रे महागुह्ये परमस्ति फलोदयम् ॥ विष्णुतीर्थमिति ख्यातं मम भक्तसुखावहम् ॥

W tym wielce tajemnym polu świętym jest najwyższe powstawanie owocu zasługi. Jest ono znane jako 'Miejsce pielgrzymkowe Wisznu', przynoszące szczęście moim czcicielom.

Verse 66

ततः पर्वतमध्यात्तु कोकायां पतते जलम् ॥ त्रिस्रोतसं महाभागे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

Następnie, ze środka góry, woda spada do Kokā, o wielce szczęśliwa, tworząc Tri-srotas - złączenie trzech strumieni - opisywane jako wyzwolenie z całej samsary.

Verse 67

तस्मिन् कृतोदको भूमे छित्त्वा संसारबन्धनम् ॥ वायोः स भवनं प्राप्य वायुभूतस्तु तिष्ठति ॥

O Ziemio, po wykonaniu tam obrzędu wodnego i przecięciu więzów samsary, on osiąga siedzibę Vāyu i tam pozostaje, stając się natury wiatru.

Verse 68

तत्राथ मुंचते प्राणान् मम कर्मसु निष्ठितः ॥ वायुलोकमतिक्रंय मम लोकं स गच्छति ॥

Wtedy, ugruntowany w praktykach przeze mnie nakazanych, on tam porzuca swoje oddechy życiowe; przekraczając świat Vāyu, wchodzi do mojego świata.

Verse 69

अस्ति तत्र वरं स्थानं सङ्गमं कौशिकोकयोः ॥ सर्वकामिकेति विख्याता शिला तिष्ठति चोत्तरे ॥

Jest tam wzniosłe miejsce - złączenie rzek Kauśikī i Okā; a na północy stoi kamień słynny jako 'Sarvakāmikā' (spełniająca wszystkie pragnienia).

Verse 70

तत्र यः कुरुते स्नानमहो रात्रोषितो नरः ॥ विस्तीर्णे जायते वंशे जातिं स्मरति चात्मनः ॥

Człowiek, który tam się kąpie i pozostaje przez dzień i noc, rodzi się w rozszerzonym rodzie i wspomina swoje własne narodziny, to jest swoje dawne pochodzenie.

Verse 71

स्वर्गे वा यदि वा भूमौ यं यं कामयते नरः ॥ तं तं प्राप्नोति वै कामं स्नातमात्रः शिलातले ॥

Czy to w niebie, czy na ziemi, o jakiekolwiek pragnienie człowiek pragnie - to pragnienie rzeczywiście osiąga, samym tylko kąpiąc się na powierzchni kamienia.

Verse 72

अस्ति मत्स्यशिला नाम गुह्यं कोकामुखे वरम् ॥ धाराः पतन्ति तिस्रो वै कौशिकीमाश्रिता नदीम् ॥

Jest wzniosłe, tajemne miejsce zwane Matsyaśilā przy 'ujściu' Kokā; rzeczywiście trzy strumienie tam spływają, połączone z rzeką Kauśikī.

Verse 73

तत्र च स्नायमानस्तु यदि मत्स्यं प्रपश्यति ॥ ततो जानाम्यहं देवि प्राप्तो नारायणः स्वयम् ॥

I tam, podczas kąpieli, jeśli ktoś ujrzy rybę, wtedy, o Bogini, wiem, że Nārāyaṇa sam przybył, objawiony.

Verse 74

तत्र मत्स्यं पुनर्दृष्ट्वा यजमानस्तु सुन्दरि ॥ दद्यादर्घ्यं ततो भद्रे मधुलाजसमन्वितम् ॥

O piękna, ujrzawszy tam ponownie rybę, ofiarnik powinien wtedy złożyć arghyę, o pomyślna, wraz z miodem i prażonym ziarnem.

Verse 75

यस्तत्र कुरुते स्नानं देवि गुह्ये ततः परे ॥ तिष्ठते पद्मपत्रे तु सोत्तरे मेरुसंश्रिते ॥

O Bogini, kto tam się kąpie, w tym tajemnym miejscu przewyższającym inne, ten przebywa na liściu lotosu w regionie północnym, opartym na Meru.

Verse 76

अथ संप्राप्य मुच्येत मत्स्यं गुह्यं परं मम ॥ मेरुशृङ्गं समुल्लङ्घ्य गम लोकं च गच्छति ॥

Wtedy, osiągnąwszy tajemną, najwyższą rybę, która jest moja, człowiek zostaje wyzwolony; przeskakując szczyt Meru, udaje się do świata zwanego 'Gama'.

Verse 77

पञ्चयोजनविस्तारं क्षेत्रं कोकामुखं मम ।। यस्त्वेतत्तु विजानाति न स पापेन लिप्यते ॥

Moje święte pole o nazwie Kokāmukha rozciąga się na pięć jojan. Ktokolwiek prawdziwie to pojmie, nie zostanie skalany grzechem.

Verse 78

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। तस्मिन्कोकामुखे रम्ये तिष्ठामि दक्षिणामुखः ॥

I dalej wyjaśnię ci, posłuchaj, o Vasundharo. W tym rozkosznym Kokāmukha pozostaję zwrócony na południe.

Verse 79

शिलाचन्दनसङ्काशं देवानामपि दुर्लभम् ।। वराहरूपमादाय तिष्ठामि पुरुषाकृतिः ॥

Przypominający kamień i drzewo sandałowe, rzadki nawet dla bogów, przyjmując postać Varāhy, pozostaję w cielesnej formie podobnej do ludzkiej.

Verse 80

वामोन्नतमुखं कृत्वा वामदंष्ट्रासमुन्नतम् ।। पश्यामि च जगत्सर्वं ये च भक्ताः मम प्रियाः ॥

Wznosząc moją twarz w lewą stronę i z lewym kłem uniesionym, oglądam cały świat oraz tych czcicieli, którzy są mi drodzy.

Verse 81

यदि कोकामुखं गच्छेत् कदाचित्कालपर्यये ।। मा ततो विनिवर्त्तेत यदीच्छेन्मम तुल्यताम् ॥

Jeśli ktoś uda się do Kokāmukha w jakimś przełomowym momencie czasu, niech się stamtąd nie zawraca, jeśli pragnie stać się równym mnie.

Verse 82

गुह्यानां परमं गुह्यमेतत्स्थानं परं महत् ।। सिद्धानां परमा सिद्धिर्गुह्यं कोकामुखं परम् ॥

Wśród tajemnic to jest najwyższa tajemnica, to miejsce jest transcendentne i wielkie. Dla doskonałych jest najwyższym osiągnięciem: Kokāmukha jest najwyższą tajemnicą.

Verse 83

न च सांख्येन योगेन सिद्धिं यान्ति महापराम् ।। याति कोकामुखं गत्वा रहस्यं कथितं मया ॥

I nie przez Sāṅkhyę ani przez Jogę osiągają oni najwyższe wielkie osiągnięcie; raczej osiąga się je udając się do Kokāmukha, to jest tajemnica, którą ogłosiłem.

Verse 84

एवं श्रेष्ठे महाभागे यत्त्वया परिपृच्छिम् ।। परमं कथितं सर्वं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसे ॥

Tak więc, o doskonała i szczęśliwa, o co pytałaś, zostało wyjaśnione. Wszystko najwyższe zostało opowiedziane, co innego pragniesz usłyszeć?

Verse 85

य एतत्कथितं भूमे कोकामुखमनुत्तमम् ।। तारिताḥ पितरस्तेन दश पूर्वास्तथा पराः ॥

O Ziemio, przez tego, któremu to nieprzewyższone Kokāmukha zostało przekazane, przodkowie zostają wyzwoleni, dziesięć pokoleń wstecz i podobnie ci dalej.

Verse 86

मृतो वा तत्र जायेत शुद्धे भागवते कुले ।। अनन्यमानसो भूत्वा मम मार्गप्रदर्शकः ॥

Lub po śmierci może się tam narodzić w czystej rodzinie Bhāgavata; stając się o jednolitym umyśle, staje się przewodnikiem mojej ścieżki.

Verse 87

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं कल्य उत्थाय मानवः ॥ त्यक्त्वा पञ्चशतं जन्म मम भक्तश्च जायते ॥

Jeśli człowiek, wstając o świcie, regularnie słucha tego, wtedy - odrzuciwszy pięćset narodzin - staje się moim wyznawcą.

Verse 88

य एतत्पठते नित्यं कोकाख्यानं तथोषसि ॥ गच्छते परमं स्थानमेवमेतन्न संशयः ॥

Ktokolwiek regularnie recytuje tę opowieść o Koki, podobnie o świcie, osiąga najwyższe mieszkanie - tak jest; nie ma wątpliwości.

Verse 89

श्रीवराह उवाच ॥ नास्ति कोकामुखात्क्षेत्रं श्रेष्ठं कोकामुखाच्छुचि ॥ नास्ति कोकामुखात्स्थानं नास्ति कोकामुखात्प्रियम् ॥

Śrī Varāha rzekł: Nie ma świętego pola wyższego niż Kokāmukha, o czysty. Nie ma mieszkania poza Kokāmukha; nic nie jest droższe niż Kokāmukha.

Verse 90

जायते विपुले शुद्धे मम मार्गानुसारिणि ॥ तत्राथ मुञ्चति प्राणान्विष्णुधारां समाश्रितः ॥

W tym rozległym i czystym regionie, zgodnym z moją ścieżką, człowiek wtedy oddaje tam oddech życiowy, mając schronienie w Viṣṇudhārze, strumieniu Viṣṇu.

Verse 91

चतुर्धाराः पतन्त्यत्र पर्वतादुच्छ्रयं श्रिताः ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Tutaj spadają cztery strumienie, zstępując z wysokości góry. Człowiek, który tam się kąpie, przebywszy pięć nocy, zyskuje wspomnianą zasługę.

Verse 92

सूर्यलोकमतिग्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥ अस्ति धेनुवटं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Przekroczywszy świat Słońca, udaje się istotnie do mojego świata. Istnieje moje najwyższe święte miejsce, ukryte, o imieniu Dhenuvaṭa.

Verse 93

तिष्ठते तु वरारोहे मम मार्गानुसारिणि ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

Pozostaje ono tam, o piękna, zgodne z moją ścieżką. Tam człowiek wtedy oddaje oddech życiowy, wykonałszy najtrudniejsze dzieło.

Verse 94

स्नानं कुर्वन्ति ये तत्र एकरात्रोषिता नराः ॥ भेदं किम्पुरुषं प्राप्य जायते नात्र संशयः ॥

Ci ludzie, którzy tam się kąpią, przebywszy jedną noc, osiągają stan Kimpuruṣy; o tym nie ma wątpliwości.

Verse 95

दंष्ट्राङ्कुरेति विख्यातं यत्र कोका विनिःसृता ॥ एतद्गुह्यं न जानन्ति यतो मुञ्चन्ति जन्तवः ॥

Miejsce to słynie jako Daṃṣṭrāṅkura, gdzie Koka się wyłoniła. Istoty nie znają tej tajemnicy i z tego powodu oddają tam swoje oddechy życiowe.

Verse 96

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम कर्मण्यवस्थितः ॥ सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥

Tam człowiek wtedy oddaje oddech życiowy, trwając w moim obrzędzie i obowiązku; porzuciwszy wszelkie przywiązania, udaje się do mojej krainy.

Verse 97

ये मां स्मरन्ति वै भूमे पुरुषा मुक्तकिल्बिषाः ॥ तत्र कुर्वन्ति कर्माणि शुद्धाः संसारमोक्षणे ॥

O Ziemi, ci ludzie, którzy mnie wspominają, są uwolnieni od grzechu; oczyszczeni, wykonują tam czyny skierowane ku wyzwoleniu z egzystencji wędrówki (saṃsāry).

Inside Adhyaya 140

How it unfolds

  1. Where it opens

    Pṛthivī (Dharā) questions Varāha about his continual abode, the supreme locus (parama-sthāna), and the concrete actions by which beings attain an ‘excellent’ post-mortem state.

  2. Central event

    Varāha identifies Kokāmukha—also called Badarī—as his uniquely dear, exceptionally pure, and ‘hidden’ (guhya) kṣetra where his supreme form (paramā mūrti) is apprehended; he then enumerates a mapped sacred topography of waters, falls, lakes, trees, stones, and confluences (largely tied to the Kauśikī system), prescribing snāna and graded night/day observances (ekarātra/ahorātra/trirātra/pañcarātra/saptarātra) with disciplined conduct.

  3. Climax resolution

    The instruction culminates in a clear soteriological ladder: specific tīrtha-performances yield specific purifications and destinations (dvīpas/lokas), ultimately orienting the practitioner toward Viṣṇu/Varāha-loka; the ‘hiddenness’ of the kṣetra is resolved not by secrecy alone but by right conduct, restraint, and devotion within the landscape.

  4. Closing phalashruti

    A generalized phala is implied rather than a single formal phalaśruti: bathing and observance at Kokāmukha’s named tīrthas remove pāpa, refine dharma through restraint and non-attachment, grant auspicious rebirths in dvīpas/lokas (e.g., Brahma/Sūrya/Śakra/Vāyu realms), and culminate in access to Viṣṇu/Varāha’s realm.

Geographical context

Kokāmukha (also called Badarī); Lohārgala; Jalabindu (a mountain/source); Viṣṇudhārā; Viṣṇupada (at Kokāmukha); Viṣṇusara; Somatīrtha; Tuṅgakūṭa; Anityamāśrama; Agnisara; Brahmasara; Sūryadhārā; Dhenuvaṭa; Dharmodbhava; Koṭivaṭa; Pāpapramocana; Yamavyasanaka; Mātaṅga; Vajrabhava; Śakrarudra (site-name); Daṃṣṭrāṅkura; Viṣṇutīrtha; Trisrotas; Saṅgama of Kauśikī and Kokā; Sarvakāmikā-śilā; Matsyaśilā; Kauśikī river system; references to dvīpas/lokas: Krauñcadvīpa, Gomeda-dvīpa, Kuśadvīpa, Puṣkaradvīpa, Jambūdvīpa, Śālmalidvīpa; Brahmaloka, Sūryaloka, Śakraloka (Vāsava-loka), Vāyuloka, Viṣṇu/Varāha-loka.

Tirtha focus

  • Primary TirthaKokāmukha (Badarī) — Viṣṇupada/Viṣṇutīrtha complex within the Kokā–Kauśikī sacred system
  • Associated RegionBadarī/Kokāmukha tradition (Himalayan sacred geography; text-internal linkage via Kauśikī river system)
  • Pilgrimage MeritMerit is explicitly ‘site-specific and graded’: snāna + restraint at each named locus purifies distinct karmic burdens, supports detachment (sarva-saṅga-parityāga), and yields mapped outcomes—rebirth in specified dvīpas (Krauñca, Gomeda, Kuśa, Puṣkara, Jambū, Śālmalī) and lokas (Brahma, Sūrya, Śakra/Vāsava, Vāyu), culminating in Viṣṇu/Varāha-loka.

Ritual instructions

  • Primary RitualTīrtha-snāna at Kokāmukha/Badarī’s named waters, paired with upoṣita (fasting/overnight restraint) and timed observances (ekarātra, ahorātra, trirātra, pañcarātra, saptarātra) under disciplined conduct.
  • BenefitProgressive purification (pāpa-kṣaya), stabilization of dharmic clarity through restraint, and a graded post-mortem trajectory—rebirth in auspicious dvīpas/lokas and eventual attainment of Viṣṇu/Varāha’s realm; additionally, ‘hidden’ darśana of Varāha’s supreme form is framed as the fruit of correct knowledge + conduct in the kṣetra.

The narrative frame

  • VarāhaPṛthivī (Dharā) · Didactic, cartographic (mapping sacred ecology), and soteriological—combining intimacy (‘dearest kṣetra’) with procedural instruction.

The emotional journey

  • Dominant RasaŚānta (with Bhakti undertone)
  • Emotional ProgressionInquiry and existential concern (where is the Lord, how to attain the best end) → revelation of a beloved hidden abode → awe at the dense sacred topography → resolve into disciplined practice and confident hope in graded liberation.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityTextual tīrtha-map rather than a single archaeologically fixed itinerary; feasible as (a) a Badarī/Badrinath-oriented pilgrimage with reflective reading, and/or (b) a ‘tīrtha-snāna + niyama’ practice at locally accessible rivers while ritually invoking Kokāmukha’s network. For on-ground travel, treat site-identifications as tradition-dependent and verify with regional pañcāṅga/local sthala-māhātmya and temple authorities.
  • Best SeasonLate spring to early autumn (typical Himalayan access window; avoid peak monsoon for river safety)
  • Modern Location NameBadarī/Badrinath region (traditional identification; Kokāmukha may be preserved as a textual/alternate toponym within broader Badarī-kṣetra memory)
  • Related FestivalBadarī/Viṣṇu-focused observances (e.g., opening/closing of Badarī shrine season; general Vaiṣṇava Ekādaśī fasts align well with the chapter’s upoṣita emphasis)

Frequently Asked Questions

The chapter frames liberation-oriented practice as disciplined engagement with a sacred landscape: purification through snāna and regulated observance, coupled with detachment (sarva-saṅga-parityāga) and sustained devotion. Philosophically, it presents a graded soteriology where actions performed at specific tīrthas within Kokāmukha produce moral purification, clarity in duty, and eventual access to Varāha/Vişṇu’s realm, emphasizing that hidden (guhya) places and forms require correct knowledge and conduct rather than mere abstract speculation.

No explicit tithi, nakṣatra, lunar month, or seasonal rite is specified. Timing is instead expressed through durational observances: ekarātra (one night), ahorātra (day-and-night), trirātra (three nights), pañcarātra (five nights), and saptarātra (seven nights), often paired with upoṣita (fasting/overnight restraint) and sometimes prātaḥkāla (morning) bathing.

By staging instruction as Varāha’s response to Pṛthivī’s inquiry, the text situates Earth as a moral and pedagogical partner. It treats rivers, falls, stones, trees, and lakes as ethically charged sites where human restraint (fasting, careful bathing, non-attachment) aligns personal conduct with terrestrial sanctity. The implied ecological ethic is that the landscape is not inert property but a living sacred system; correct behavior within it yields purification and social order, while knowledge of ‘guhya’ places encourages careful, non-exploitative engagement with the environment.

The chapter’s narrative is primarily the Varāha–Pṛthivī dialogue and does not foreground dynastic genealogies or named sages. It mentions broad social categories and cosmological populations (e.g., manuṣya, deva, siddha; also varṇa references such as vaiśya and śūdra in outcomes of practice), and it includes a brief reference to a ‘mleccha-rāja’ in connection with Lohārgala, but no detailed lineage lists or royal chronologies are provided.

Ask anything about Adhyaya 140 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play