Adhyaya 139: The Glory of Varāha’s Rite: Merits of Cow-dung Plastering, Sweeping, Singing, Instrumental Music, and Dance (with a Truth-Vow Exemplum)

Verse 1

अथ सौकरमाहात्म्यम्॥ श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि लिप्यमानस्य यत्फलम्॥ सर्वं ते कथयिष्यामि यथा प्राप्नोति मानवः॥

Teraz rozpoczyna się Māhātmya Saukara. Śrī Varāha rzekł: Słuchaj w prawdzie, o bogini, o owocu tego, gdy zostaje spisane lub wyryte; opowiem ci wszystko, jak człowiek go osiąga.

Verse 2

गृहीत्वा गोमयं भूमे मम वेश्मोपलेपयेत्॥ न्यस्तानि तत्र यावन्ति पदानि च विलिम्पतः॥

Biorąc krowi nawóz, o Ziemio, należy otynkować moje mieszkanie; a ile kroków zostanie tam postawionych podczas tynkowania, tyle odpowiadających im owoców następuje.

Verse 3

तावद्वर्षसहस्राणि दिव्यानि दिवि मोदते॥ यदि द्वादशवर्षाणि लिप्यते मम कर्मसु॥

Przez tyle tysięcy boskich lat raduje się w niebie, jeśli przez dwanaście lat zajmuje się pisaniem lub rytem tego, co dotyczy moich obrzędów i świętych czynów.

Verse 4

जायते विपुले शुद्धे धनधान्यसमाकुले॥ दिव्यैर्नमस्कृतो देवि कुशद्वीपं च गच्छति॥

Rodzi się w rozległej i czystej krainie, obfitującej w bogactwo i zboże; czczony przez istoty niebiańskie, o Bogini, udaje się również do Kuśadvīpy.

Verse 5

कुशद्वीपमनुप्राप्य सहस्राणि च जीवति॥ दश चैव तु वर्षाणां मम भक्तो महाञ्छुचिः॥

Po osiągnięciu Kuśadvīpy żyje przez tysiące lat; a przez dziesięć lat zaprawdę mój wielbiciel jest wielki i czysty.

Verse 6

कुशद्वीपात्परिभ्रष्टो मम कर्मपरायणः॥ राजा वै जायते सुभ्रु सर्वधर्मेषु निष्ठितः॥

Choćby odpadł od Kuśadvīpy, kto oddany moim nakazanym czynom, rodzi się zaprawdę jako król, o pięknonoga, utwierdzony we wszystkich dharmach.

Verse 7

तेन तस्य प्रभावेण मम कर्मपरायणः॥ भक्तौ व्यवस्थितश्चापि सर्वशास्त्राणि पृच्छति॥

Mocą tej zasługi, będąc oddanym moim nakazanym czynom i mocno ugruntowanym w oddaniu, bada i studiuje wszystkie śastry.

Verse 8

देवि कारयते सर्वं मम चायतनानि च॥ कारयित्वा यथान्यायं मम लोकं स गच्छति॥

O Bogini, ktokolwiek sprawia, że wszystkie takie dzieła są wykonywane, włączając w to moje świątynie, i zapewnia ich należyte przeprowadzenie zgodnie z właściwą regułą, ten udaje się do mojego świata.

Verse 9

गोमयस्य तु वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ गोमयन्तु समासाद्य यावल्लोकोऽनुगच्छति॥

Teraz będę mówił o łajnie krowim; słuchaj, o Vasundharo. Gdy ktoś otrzyma łajno krowie, jego zasługa podąża za nim rzeczywiście tak długo, jak trwa świat.

Verse 10

गोमयानां च नेता वै स्वर्गलोके महीयते॥ ततः स शाल्मले द्वीपे रमते च मुदा युतः॥

I ten, który przewodzi w dostarczaniu i używaniu łajna krowiego, jest rzeczywiście czczony w niebie. Następnie rozkoszuje się na wyspie Śālmala, obdarzony radością.

Verse 11

एकादशसहस्राणि एकादशशतानि च॥ शाल्मलात्तु परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः॥

Przez jedenaście tysięcy oraz jedenaście setek lat, a następnie po upadku z Śālmala, staje się prawym królem, ugruntowanym w dharmie.

Verse 12

मद्भक्तश्चैव जायेत सर्वधर्मविदां वरः॥ अथ द्वादशवर्षाणि मच्छ्रितः सुदृढव्रतः॥

I rodzi się jako mój wielbiciel, wybitny wśród tych, którzy znają wszystkie dharmy. Następnie przez dwanaście lat, szukając u mnie schronienia, pozostaje niewzruszony w swojej przysiędze.

Verse 13

वहते गोमयं सुष्ठु मम लोकं स गच्छति॥ स्नानोपलेपने भूमे सलिलं यो ददाति च॥

Kto właściwie niesie łajno krowie do takich świętych celów, ten udaje się do mojego świata. I kto daje wodę, o Ziemio, do kąpieli oraz do pokrywania ziemi

Verse 14

तस्य पुण्यं महाभागे शृणु तत्त्वेन निष्कलम्॥ यावन्तो बिन्दवस्तत्र पानीयस्य वसुन्धरे॥

Słuchaj, o Szczęśliwa, o jego zasłudze, prawdziwie i bez reszty. Ile jest kropel tam wody pitnej, o Vasundharo

Verse 15

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते॥ स्वर्गलोकात्परिभ्रष्टः क्रौचद्वीपं च गच्छति॥

Przez tyle tysięcy lat jest czczony w niebiańskim świecie. Następnie, po upadku z nieba, udaje się także na wyspę Krauñca.

Verse 16

क्रौञ्चद्वीपात्परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः॥ तेनैव गुणयोगेन श्वेतद्वीपं च गच्छति॥

Po upadku z wyspy Krauñca staje się prawym królem, ugruntowanym w dharmie. Tym samym zjednoczeniem z cnotą udaje się także na wyspę Śveta.

Verse 17

सम्मार्जनं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ यां गतिं पुरुषा यान्ति स्त्रियो वा कर्मसु स्थिताः॥

Będę wyjaśniał zamiatanie i oczyszczanie; słuchaj tego, o Vasundharo, o przeznaczeniu, które osiągają mężczyźni, a także kobiety, gdy są zaangażowani w te czyny.

Verse 18

शुचिर्भागवतः शुद्धोऽपराधविवर्जितः ॥ यावन्तः पांसवो भूमेरुड्डीयन्ते तु चालिताः

Czysty, oddany Panu, oczyszczony i wolny od przewinień, zyskuje zasługę tak wielką, jak liczne są cząsteczki kurzu ziemi, które unoszą się, gdy grunt zostaje poruszony.

Verse 19

तत्र स्थित्वा चिरङ्कालं राजा भवति धार्मिकः ॥ ततो भुक्त्वा सर्वभोगान्स्थित्वा संसारसागरे

Pozostając tam przez długi czas, staje się prawym królem; następnie, po zaznaniu wszystkich rozkoszy, kontynuuje swą wędrówkę w oceanie doczesnego istnienia.

Verse 20

श्वेतद्वीपं ततो गच्छेन्मत्कर्मनिरतः शुचिः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्व गदतो मम

Następnie, będąc czystym i oddanym moim obrzędom, powinien udać się do Śwetadwipy. I więcej jeszcze ci opowiem, więc słuchaj tego, co mówię.

Verse 21

गायनं ये प्रकुर्वन्ति मम कर्मपरायणाः ॥ तेषां यद्यत्फलं भूमे शृणुष्व गदतो मम

Ci, którzy oddają się śpiewaniu ku chwale, poświęceni moim obrzędom, o Ziemio, słuchaj, gdy opowiadam ci o owocach, które im przypadają.

Verse 22

गीयमानस्य गीतस्य यावदक्षरपङ्क्तयः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि इन्द्रलोके महीयते

Za każdą linię sylab w śpiewanej pieśni, przez tyle tysięcy lat jest czczony w świecie Indry.

Verse 23

रूपवाग्गुणवान् सिद्धः सर्ववेदविदां वरः ॥ नित्यं पश्यति तत्रस्थो देवराजं न संशयः

Obdarzony pięknością i cnotami, doskonały, najwybitniejszy wśród znawców wszystkich Wed, przebywając tam, nieustannie ogląda króla bogów, Indrę; co do tego nie ma wątpliwości.

Verse 24

मद्भक्तश्चैव जायेत इन्द्रलोकपथे स्थितः ॥ सर्वकर्मगुणश्रेष्ठस्तत्रापि मम पूजकः

Rodzi się jako mój wielbiciel, ustalony na drodze do świata Indry; znakomity we wszystkich czynach i cnotach, nawet tam pozostaje moim czcicielem.

Verse 25

इन्द्रलोकात्परिभ्रष्टो मम गीतपरायणः ॥ नन्दनोपवने रम्ये रमन्देवगणैः सह

Gdy odpadnie od świata Indry, ten, który jest oddany śpiewaniu o mnie, rozkoszuje się w pięknym gaju Nandana w towarzystwie zastępów bogów.

Verse 26

ततः स भूमौ जायेत वैष्णवैः सह संस्थितः ॥ गायन्मम यशो नित्यं भक्त्या परमया युतः

Następnie rodzi się na ziemi, przebywając w społeczności wisznuitów, nieustannie śpiewając o mojej chwale, przepełniony najwyższą bhakti.

Verse 27

मत्प्रसादात्स शुद्धात्मा मम लोकं हि गच्छति

Dzięki mojej łasce ta o oczyszczonej duszy rzeczywiście odchodzi do mojego świata.

Verse 28

धरन्युवाच ॥ अहो गीतप्रभावो वै यस्त्वया कीर्त्तितो महान् ॥ के च गीतप्रभावेण सिद्धिं प्राप्ता महौजसः ॥

Dharanī rzekła: 'O, wielka zaprawdę jest moc świętej pieśni, którą głosiłeś. A kto dzięki mocy takiego śpiewu osiągnął spełnienie duchowe, ci o wielkiej sile ducha?'

Verse 29

वराह उवाच ॥ तत्रैव चाश्रमे भद्रे चाण्डालः कृतनिश्चयः ॥ दूराज्जागरने याति मम भक्तौ व्यवस्थितः ॥

Varāha rzekł: 'Tam właśnie, w aśramie, o pomyślna, cāṇḍāla, niezłomny w postanowieniu, przychodził z daleka na nocne czuwanie, trwając w oddaniu dla mnie.'

Verse 30

गायमानश्च गीतानि संवत्सरगणान्बहून् ॥ श्वपाकः स गुणज्ञश्च मद्भक्तश्चैव सुन्दरी ॥

'Śpiewając pieśni przez wiele cykli lat, ten śvapāka był znawcą cnót i oddanym mi również, o piękna.'

Verse 31

कौमुदस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ सुप्ते गते येन जाते वीणामादाय चङ्क्रमात् ॥

'Wtedy, w dwunasty dzień księżycowy (dvādaśī) w jasnej połowie miesiąca zwanego Kaumuda, gdy sen minął i on powstał, wziął vīṇā i zaczął kroczyć.'

Verse 32

जाग्रंस्तत्र स चाण्डालो गृहीतो ब्रह्मरक्षसा ॥ अल्पप्राणः श्वपाको वै बलवान्ब्रह्मराक्षसः ॥

'Czuwając tam, ten cāṇḍāla został pochwyciony przez brahmarākṣasę. Śvapāka stał się słaby oddechu, podczas gdy brahmarākṣasa był potężny.'

Verse 33

दुःखशोकेन सन्तप्तो न शक्नोति विचेष्टितुम् ॥ तेन प्रोक्तः श्वपाकेण बलवान्ब्रह्मराक्षसः ॥

'Dręczony bólem i żalem, nie mógł się poruszyć. Wtedy potężny brahmarākṣasa został zapytany przez tego śvapākę.'

Verse 34

किं त्वया चेष्टितं मह्यं यस्त्वेवं परिधावसि ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा तेन वै ब्रह्मरक्षसा ॥

'Co mi uczyniłeś, że tak się zachowujesz?' Usłyszawszy słowa śvapāki, ten brahmarākṣasa (odpowiedział kontynuował).

Verse 35

ततः प्रोवाच तं श्वादं मानुषाहारलोलुपः ॥ अथेह दशरात्रं मे निराहारस्य तिष्ठतः ॥

Wtedy, pragnąc ludzkiego pożywienia, rzekł do tego śvādy: 'Oto przez dziesięć nocy pozostawałem poszczący...'

Verse 36

विधात्रा विहितस्त्वं वा आहारः पारणाविधौ ॥ अद्य तां भक्षयिष्यामि सवसामांसशोणितैः ॥

Zostałeś przeznaczony przez Rozstrzygającego (Vidhātṛ) jako moje pożywienie przy obrzędzie przełamania postu. Dziennie pożrę cię, razem z tłuszczem, ciałem i krwią.

Verse 37

राक्षसं छन्दयामास मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥ एवमेतन्महाभाग भक्ष्योऽहं समुपागतः ॥

Niezachwiany w oddaniu mi, usiłował nakłonić rākṣasę: 'Tak jest, o szlachetny, przyszedłem tu jako coś do zjedzenia.'

Verse 38

अवश्यमेतत्कर्तव्यं धात्रा दत्तं यथा तव ॥ किं त्वहं देवदेवस्य भक्त्या गातुं च जागरे ॥

To zaiste musi być uczynione, gdyż zostało to tobie przydzielone przez Stwórcę. Lecz ja, z oddania dla Boga bogów, pragnę udać się i czuwać dla mego ślubu.

Verse 39

उद्यंस्तत्र गत्वाहमुपास्य विधिना हरिम् ॥ पश्चात्खादस्व मां रक्षो जागराद्विनिवर्तितम् ॥

O świcie uda się tam i zgodnie z właściwym obrzędem oddam cześć Harimu; potem, o rakszasie, zjedz mnie, gdy powrócę z czuwania.

Verse 40

विष्णोः सन्तोषणार्थाय यतो मे व्रतमास्थितम् ॥ जागरे विनिवृत्ते मां भक्षय त्वं यदीच्छति ॥

Dla zadowolenia Wisznu podjąłem ten ślub; gdy czuwanie zostanie zakończone, wtedy zjedz mnie, jeśli tak pragniesz.

Verse 41

श्वपाकस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मरक्षः क्षुधार्दितः ॥ उवाच पुरुषं वाक्यं श्वपाकं तदनन्तरम् ॥

Usłyszawszy słowa śvapaki, brahmarakszas, dręczony głodem, zwrócił się wtedy do człowieka, śvapaki, tymi słowy.

Verse 42

मिथ्या किं भाषसे मूढ पुनरेष्यामि तेऽन्तिकम् ॥ मृत्योर्मुखमनुप्राप्य पुनर्जीवति मानवः ॥

Dlaczego mówisz fałszywie, głupcze? Powrócę znów do twojej obecności. Czyż po dostaniu się do samych ust śmierci człowiek żyje ponownie?

Verse 43

रक्षसो मुखविभ्रष्टः पुनरागन्तुमिच्छसि ॥ राक्षसस्य वचः श्रुत्वा चाण्डालस्तमथाब्रवीत् ॥

Czy po wyślizgnięciu się z ust rakszasy pragniesz powrócić znów? Usłyszawszy słowa rakszasy, czandala wtedy mu odpowiedział.

Verse 44

यद्यप्यहं हि चाण्डालः पूर्वकर्मविदूषितः ॥ सम्प्राप्तो मानुषं भावं विहितेनान्तरात्मना ॥

Choć zaprawdę jestem czandalą, skalany przez dawne czyny, osiągnąłem ludzki stan dzięki wewnętrznemu postanowieniu, które zostało należycie ustanowione.

Verse 45

शृणु मत्समयं रक्षो येनाहं पुनरागमम् ॥ दूराज्जागरनं कृत्वा लोकस्य द्विजराक्षस ॥

Słuchaj, o rakszaso, mojej przysięgi, dzięki której powrócę znów. Po odprawieniu czuwania dla dobra świata z daleka, o dwukrotnie urodzony rakszaso...

Verse 46

सत्येन सिद्धिं प्राप्ता हि ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ सत्येन दीयते कन्या सत्यं जल्पन्ति ब्राह्मणाः ॥

Prawdą mędrcy, głosiciele brahmana, osiągnęli zaiste powodzenie. Prawdą wydawana jest za mąż panna; prawdą mówią bramini.

Verse 47

सत्यं जयन्ति राजानस्त्रीण्येतान्यब्रुवन्नृतम् ॥ सत्येन गम्यते स्वर्गो मोक्षः सत्येन चाप्यते ॥

Królowie tryumfują dzięki prawdzie, ci trzej nie wypowiadają kłamstwa. Przez prawdę osiąga się niebiosa; wyzwolenie również osiąga się przez prawdę.

Verse 48

सत्येन तपते सूर्यः सोमः सत्येन राज्यते ॥ षष्ठ्यष्टमीममावास्यामुभे पक्षे चतुर्दशी ॥

Dzięki prawdzie Słońce daje ciepło; dzięki prawdzie Księżyc świeci i dzierży władzę. W dniu szóstym, ósmym, w dzień nowiu (amāvāsyā) oraz w czternastym dniu (caturdaśī) obu dwutygodni, prawda jest potwierdzana jako zasada podtrzymująca wszystko.

Verse 49

अस्नातानां गतिं यास्ये यद्यहं नागमे पुनः ॥ गुरुपत्नीं राजपत्नीं योऽभिगच्छति मोहितः ॥

Niechaj osiągnę los tych, którzy umierają bez kąpieli, jeśli nie powrócę ponownie. Taka jest moja przysięga. Ten, kto omamiony, zbliża się do żony swego nauczyciela lub żony króla

Verse 50

तां गतिं सम्प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ याजकानां च ये लोका ये च मिथ्याभिभाषिणाम् ॥

Niechaj osiągnę ten właśnie los, jeśli nie powrócę ponownie, światy przeznaczone dla zepsutych odprawiających rytuały oraz dla tych, którzy mówią fałszywie.

Verse 51

तां गतिं सम्प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे वा स्तेने भग्नव्रते तथा ॥

Niechaj osiągnę ten sam los, jeśli nie powrócę ponownie, los zabójcy bramina, pijaka napojów odurzających, złodzieja i podobnie tego, kto łamie ślubowanie.

Verse 52

तेषां गतिं प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा तुष्टो ब्राह्मणराक्षसः ॥

Niechaj wejdę w ich los, jeśli nie powrócę ponownie. Usłyszawszy słowa śvapāki (wygnańca, pracownika cmentarnej), bramiński rākṣasa był zadowolony.

Verse 53

उवाच मधुरं वाक्यं गच्छ शीघ्रं नमोऽस्तु ते ॥ ब्रह्मराक्षसमुक्त्वा तु श्वपाकः कृतनिश्चयः ॥

Wyrzekł słodkie słowa: Idź szybko; cześć niech będzie tobie. Tak zwróciwszy się do brahmarākṣasy, śvapāka, stały w postanowieniu

Verse 54

पुनर्गायति मह्यं वै मम भक्तौ व्यवस्थितः ॥ अथ प्रभाते विमले गीते नृत्ये च जागरे ॥

Śpiewał ponownie dla mnie zaprawdę, pozostając utwierdzony w oddaniu dla mnie. Następnie, przy jasnym świcie, po śpiewie i tańcu oraz czuwaniu przez całą noc

Verse 55

उवाच मधुरं वाक्यं चाण्डालं कृतनिश्चयम् ॥ क्व यासि त्वरितः साधो न च त्वं गन्तुमर्हसि ॥

Wyrzekł słodkie słowa do caṇḍāli, która była stała w postanowieniu: Dokąd zmierzasz w takim pośpiechu, człowieku cnotliwy? Nie powinieneś tam iść.

Verse 56

जानन्कौणपपं तं च न त्वं मर्त्तुमिहार्हसि ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा चाण्डालः पुनरब्रवीत् ॥

Wiedząc, że on jest nikczemnym grzesznikiem, ty jednak nie powinieneś tu umierać. Usłyszawszy słowa męża, caṇḍāla rzekła ponownie:

Verse 57

समयो मे कृतः पूर्वं राक्षसेन हि भक्षता ॥ तेन तत्र गमिष्यामि सत्यं च परिपालयन् ॥

Caṇḍāla rzekła: Umowa została zawarta przeze mnie wcześniej z rākṣasą, który miał mnie pożreć. Dlatego pójdę tam, dochowując prawdy.

Verse 58

ततः स पद्मपत्राक्षः श्वपाकं प्रत्युवाच ह॥ मधुरां गिरमादाय विहितेनान्तरात्मना

Wtedy Ten o oczach jak płatki lotosu zwrócił się do śvapāki; przyjmując łagodną mowę, z umysłem wewnętrznie skupionym.

Verse 59

मा गच्छ तत्र चाण्डाल यत्रासौ पापराक्षसः॥ जीवितार्थाय सत्यस्य न दोषः परिहापनात्

Nie idź tam, o cāṇḍālo, gdzie ów grzeszny rākṣasa przebywa. Dla zachowania życia nie ma winy w wycofaniu się z przyrzeczenia prawdy.

Verse 60

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा श्वपाकः संशितव्रतः॥ उवाच मधुरं वाक्यं मरणे कृतनिश्चयः

Usłyszawszy jego słowa, śvapāka, niezłomny w swojej przysiędze, przemówił łagodnymi słowy, postanowiwszy przyjąć śmierć.

Verse 61

नाहमेवं करिष्यामि यन्मां त्वं परिभाषसे॥ न चाहं नाशये सत्यमेतन्मे निश्चितं व्रतम्

Nie uczynię tego, co mi radzisz; ani nie zniszczę prawdy, to jest moja niezłomna przysięga.

Verse 62

सत्यमूलं जगत्सर्वं कुलं सत्ये प्रतिष्ठितम्॥ सत्यमेव परो धर्म आत्मा सत्ये प्रतिष्ठितः

Cały świat ma korzeń w prawdzie; ród i ciągłość społeczna opierają się na prawdzie. Prawda sama jest najwyższą dharmą; jaźń również trwa w prawdzie ugruntowana.

Verse 63

न चैवाहं तदुत्सृज्य असत्यः स्यां कदाचन॥ नाहं मिथ्या चरिष्यामि गच्छ तात नमोऽस्तु ते

I ja, porzuciwszy to, nigdy nie stałbym się kłamcą. Nie będę postępował fałszywie. Idź, drogi panie; cześć tobie.

Verse 64

आगतोऽस्मि महाभाग मा विलम्बय भक्षय॥ त्वत्प्रसादादहं गन्ता वैष्णवं स्थानमुत्तमम्

Przyszedłem, o szczęśliwy, nie zwlekaj; spożyj mnie. Dzięki twej łasce odejdę do najwyższej siedziby Wiśnu.

Verse 65

एतानि मम गात्राणि भक्षयस्व यथेष्टतः॥ पिबोष्णं रुधिरं मह्यं पीडितोऽसि क्षुधा भृशम्

Spożyj te moje członki wedle swej woli. Pij moją ciepłą krew; jesteś srodce dręczony głodem.

Verse 66

तर्पयस्व स्वमात्मानं कुरुष्व मम वै हितम्॥ श्वपाकस्य वचः श्रुत्वा ततः स ब्रह्मराक्षसः

Zaspokój samego siebie; czyń mi z pewnością dobro. Usłyszawszy słowa śvapāki, wtedy ów brahmarākṣasa...

Verse 67

उवाच मधुरं वाक्यं श्वपाकं तदनन्तरम्॥ साधु तुष्टोऽस्म्यहं वत्स सत्यं धर्मं च पालितम्

Niezwłocznie potem przemówił łagodnie do śvapāki: Dobrze uczyniłeś, drogi; jestem zadowolony, prawda i dharma zostały zachowane.

Verse 68

चण्डालस्याविधिज्ञस्य यस्य ते मतिरीदृशी॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः सत्यसङ्गरः॥

Usłyszawszy słowa brahmarakszasy, szwapaka, niezłomny w prawdzie, odpowiedział: "Dla czandali nieznającego właściwych obrzędów, jakże twój umysł może być takiego rodzaju?"

Verse 69

उवाच मधुरं वाक्यं ब्रह्मराक्षसमेव तु॥ यद्यप्यहं वै चाण्डालः सर्वकर्मविवर्जितः॥

Wyrzekł słodkie słowa do brahmarakszasy: "Choć zaprawdę jestem czandalą, wykluczonym ze wszystkich obrzędowych czynów..."

Verse 70

तथापि सत्यं वक्तव्यं ब्रह्मराक्षस नित्यशः॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षो भयानकम्॥

"Niemniej jednak prawdę należy zawsze wypowiadać, o brahmarakszaso." Usłyszawszy słowa szwapaki, straszliwy brahmarakszasa odpowiedział.

Verse 71

उवाच मधुरं वाक्यं श्वपाकं संहितव्रतम्॥ यत्त्वया गीयते रात्रौ विष्णोर्जागरणं प्रति॥

Przemówił słodko do szwapaki, tego, który zachowywał wstrzemięźliwość: "To, co jest śpiewane przez ciebie w nocy, ku czci czuwania Wisznu..."

Verse 72

फलं गीतस्य मे देहि यदीच्छेर्जীৱितं स्वकम्॥ ततो मोक्ष्यामि कल्याण भक्ष्यामि न च भीषणः॥

"Daj mi owoc zasługi twojej pieśni, jeśli pragniesz zachować własne życie. Wtedy, o dobry, uwolnię cię; nie pożrę cię, nie lękaj się."

Verse 73

भक्षयामीति चोक्त्वा मां गीतपुण्यं किमिच्छसि॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षोऽब्रवीत्पुनः॥

Powiedziawszy: "Pożrę cię," jakiej świętej zasługi mojej pieśni szukasz? Usłyszawszy słowa szwapaki, brahmarakszasa przemówił ponownie.

Verse 74

देहि मे त्वेकयामीयं पुण्यं गीतस्य वै परम्॥ ततो मोक्ष्यसि भक्ष्येण सङ्गतः पुत्रदारकैः॥

Daj mi najwyższą zasługę twojej pieśni, zasługę należącą do jednej nocnej straży. Wtedy zostaniesz uwolniony od pożarcia, zjednoczony z synami i żoną.

Verse 75

श्रुत्वा राक्षसवाक्यानि चाण्डालो गीतलोभितः॥ उवाच मधुरं वाक्यं राक्षसं कृतनिश्चयः॥

Usłyszawszy słowa rakszasy, czandala, kuszony wartością pieśni, przemówił słodko do rakszasy, powziąwszy stanowcze postanowienie.

Verse 76

न गायनफलṃ दद्मि ब्रह्मरक्षस्तवेप्सितम्॥ भक्षयस्व यथान्यायं रुधिरं पिब चेप्सितम्॥

Nie daję owocu mego śpiewu, którego pragniesz, o brahmarakszaso. Pożeraj mnie zgodnie ze swoją zasadą; pij krew, jeśli tego pragniesz.

Verse 77

एतेन तारितोऽस्मीति तव गीतफलेन वै॥ श्रुत्वा वाक्यानि चाण्डालो राक्षसस्य निवारयन्॥

Usłyszawszy słowa rakszasy, "Przez to zaprawdę jestem zbawiony dzięki owocowi twojej pieśni", czandala powstrzymał go, nie pozwalając rakszasie działać.

Verse 78

उवाच मधुरं वाक्यं चाण्डालो विस्मयान्वितः ॥ किं त्वया विकृतं कर्म तद्ब्रूहि मम राक्षस ॥

Candala, przepełniony zdumieniem, przemówił łagodnymi słowami: "Jaki czyn wykonałeś błędnie? Powiedz mi, o Raksaso."

Verse 79

कर्मणो यस्य दोषेण राक्षसत्वं समागतः ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षो महायशाः ॥

Z powodu wady w pewnym czynie popadł w stan bycia Raksasą. Usłyszawszy słowa svapaki, słynny Brahma-raksasa (odpowiedział).

Verse 80

श्वपाकवचनं श्रुत्वा राक्षसः पुनरब्रवीत् ॥ एकगीतस्य मे देहि यत्त्वया विष्णुसंसदि ॥

Usłyszawszy słowa svapaki, Raksasa przemówił ponownie: "Udziel mi tego jednego hymnu, który wypowiedziałeś w zgromadzeniu Wisznu."

Verse 81

उवाच मधुरं वाक्यं दुःखसन्तप्तमानसः ॥ नाम्ना वै सोमशर्माहं चरको ब्रह्मयोनिजः ॥

Z umysłem spalonym przez smutek, przemówił łagodnymi słowami: "Imieniem jestem Somaśarman, wędrowny asceta, zrodzony w linii bramińskiej."

Verse 82

प्रवर्तमाने यज्ञे तु कदाचिद्दैवयोगतः ॥ उदरे जातशूलोऽहं तेन पञ्चत्वमागतः ॥

Gdy ofiara (jadźnia) była w toku, pewnego razu z boskiego przeznaczenia, ból powstał w moim brzuchu; z tego powodu spotkała mnie śmierć.

Verse 83

अथ पञ्चमहाराात्रे ह्यसमाप्ते क्रतौ तथा ॥ अस्य यज्ञस्य दोषेण मातङ्ग शृणु मे वचः ॥

Wtedy, gdy w piątą noc obrzęd wciąż nie był ukończony, z powodu wady w tej ofierze, o Matango, wysłuchaj moich słów.

Verse 84

राक्षसत्वमनुप्राप्तस्तेन दुष्टेन कर्मणा ॥ मन्त्रहीनं मया तत्र स्वरहीनं च तत्कृतम् ॥

Przez ten skażony czyn popadłem w stan Raksasy. To, co tam wykonałem, było pozbawione mantr i pozbawione właściwej intonacji.

Verse 85

मोचयस्वाधमं पापाद्विष्णुगीतॆन सत्वरम् ॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः संशितव्रतः ॥

Szybko wyzwól mnie, nędznego, z grzechu za pomocą Wisznu-gity. Usłyszawszy słowa Brahma-raksasy, svapaka, stały w swoich praktykach, przygotował się odpowiedzieć.

Verse 86

सूत्रहीनं तथा तत्र प्राग्वंशादि कृतं मया ॥ परिमाणं च रूपं च मया तत्रोपलक्षितम् ॥

Tam również wykonałem pragwamśę i pokrewne konstrukcje bez właściwej linii mierniczej; i tam niewłaściwie określiłem wymiary oraz formę.

Verse 87

कृतस्य तस्य दोषेण योनिं प्राप्तोऽस्मि राक्षसीम् ॥ स्वगीतफलदानेन निस्तारयितुमर्हसि ॥

Z powodu wady w tym, co zostało uczynione, osiągnąłem stan narodzin Raksasy. Przez udzielenie owocu twojego własnego hymnu, powinieneś pomóc mi przekroczyć ten stan.

Verse 88

बाढमित्येव तद्वाक्यं राक्षसं प्राब्रवीत्तदा ॥ एतस्य मम गीतस्य सुस्वरस्य फलं तु यत्

Wtedy rzekł do Rākṣasy: "Niech tak się stanie", a w owym czasie przemówił dalej: "Otóż co do owocu tej pieśni mojej, śpiewanej w upajającej melodii, "

Verse 89

ददामि राक्षस त्वं चेन्मुच्यसे शुद्धमानसः ॥ यस्तु गायति संयुक्तं गीतकं विष्णुसन्निधौ

"Nadam go, o Rākṣaso, jeśli zostaniesz uwolniony z oczyszczonym umysłem. Lecz ktokolwiek śpiewa pieśń należycie ułożoną w obecności Viṣṇu, "

Verse 90

स तारयति दुर्गाणीत्युक्त्वा तद्दत्तवान् फलम् ॥ एवं तस्मात्फलं प्राप्य श्वपाकाद्राक्षसस्तदा

Powiedziawszy: "On przenosi przez trudy", nadał wtedy ów obiecany owoc. Tak więc, otrzymawszy ten owoc, Rākṣasa, dawniej w stanie wzgardy, w owym czasie...

Verse 91

कृत्वा सुविपुलं कर्म स ब्रह्मत्वमुपागतः ॥ एतद्गीतफलं देवि प्राप्नोति मनुजो भुवि

Spełniwszy bardzo wielki czyn, osiągnął stan brahmana. Taki jest owoc pieśni, o Bogini, który człowiek może otrzymać na ziemi.

Verse 92

मह्यं जागरतो भद्रे गीयमानं मनस्विनि ॥ यस्तु गायति सुश्रोणि कौमुदीं द्वादशीं प्रति

"Dla mnie, gdy czuwa, o pomyślna, o myśląca pani, ktokolwiek, o piękna biodrami, śpiewa w Dvādaśī w porze Kaumudī, w czasie jesiennej pełni księżyca, "

Verse 93

सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ यस्तु गायति गीतानि मम जागरणे सदा

Porzucając wszelkie przywiązania, udaje się do Mojego świata. A ktokolwiek nieustannie śpiewa święte pieśni podczas Mojego czuwania

Verse 94

सर्वसङ्गात्प्रमुक्तो वै मम लोकं स गच्छति ॥ एतत्ते कथितं देवि गायनस्य फलं महत्

Wyzwolony zaiste od wszelkich przywiązań, udaje się do Mojego świata. Tak więc, o Bogini, opowiedziałam ci wielki owoc śpiewania.

Verse 95

यस्य गीतस्य शब्देन तरेत्संसारसागरम् ॥ वादित्रस्य प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

Dźwiękiem tej pieśni można przeprawić się przez ocean saṃsāry. Teraz wyjaśnię funkcję i zasługę instrumentów muzycznych; wysłuchaj tego, o Vasundharo (Ziemio).

Verse 96

प्राप्तवान्मानुषो येन देवेभ्यः सबलां स्वयम् ॥ शम्पातालप्रयोगेण सन्निपातेन वा पुनः

Przez to człowiek sam otrzymał od bogów 'sabalā', bogato obdarowany dar, błogosławioną krowę. Czy to stosując metodę śampātāla, czy znów podczas zgromadzenia zbiorowego

Verse 97

नववर्षसहस्राणि नववर्षशतानि च ॥ कुबेरभवनं गत्वा मोदते वै यदृच्छया

Przez dziewięć tysięcy lat, a także przez dziewięćset lat, udawszy się do siedziby Kubery, raduje się zaiste, jakby przez szczęśliwy przypadek.

Verse 98

कुबेरभवनाद्भ्रष्टः स्वच्छन्दगमनालयः॥ शम्यादितालसंपातैर्मम लोकं स गच्छति॥

Po upadku z siedziby Kubery, lecz posiadając przystań umożliwiającą swobodne poruszanie się, on, poprzez rytmiczne miary zaczynające się od śamy, osiąga mój świat.

Verse 99

नृत्यमानस्य वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे। मानवो येन गच्छेत् तु छित्त्वा संसारबन्धनम्॥

Powiem o owocach dla tego, kto tańczy; słuchaj uważnie, o Vasundharo, dzięki czemu człowiek może kroczyć naprzód, przeciąwszy więzy samsary.

Verse 100

फलं प्राप्नोति सुश्रोणि मम कर्मपरायणः॥ रूपवान् गुणवान् शूरः शीलवान् सत्पथे स्थितः॥

On, który jest oddany działaniom wykonywanym dla mnie, otrzymuje owoc, o piękna biodrami: staje się przystojny, cnotliwy, odważny, dobrze wychowany i ugruntowany na szlachetnej ścieżce.

Verse 101

मद्भक्तश्चैव जायेत संसारपरिमोचितः॥ यस्तु जागरितो नित्यं गीतवाद्येन नर्तकः॥

I rodzi się jako mój czciciel, wyzwolony z samsary, zwłaszcza tancerz, który pozostaje zawsze czujny, przy akompaniamencie pieśni i muzyki instrumentalnej.

Verse 102

जम्बूद्वीपं समासाद्य राजराजस्तु जायते॥ सर्वकर्मसमायुक्तो रक्षिता वै महीपतिः॥

Po osiągnięciu Jambūdvīpy rodzi się jako król królów, obdarzony kompetencją we wszystkich obowiązkach, zaiste opiekun, władca ziemi.

Verse 103

मद्भक्तश्चैव जायेत मम कर्मपरायणः॥ उपहार्याणि पुष्पाणि मम कर्मपरायणः॥

I rodzi się jako mój czciciel, oddany działaniom wykonywanym dla Mnie; ofiaruje kwiaty godne przedstawienia, ponownie, ten, kto jest oddany działaniu dla Mnie.

Verse 104

यो मामुपनयेद्भूमे मम कर्मपथे स्थितः॥ पुष्पाणि तत्र यावन्ति मम मूर्द्धनि धारयेत्॥

Ktokolwiek, trwając na ścieżce działania dla Mnie, przynosi Mi ofiarę, o Ziemio, ilekolwiek tam jest kwiatów, powinien umieścić je na Mojej głowie.

Verse 105

स कृत्वा पुष्कलं कर्म मम लोकं स गच्छति॥ एतत्ते कथितं देवि भक्तानां तु महौजसाम्॥

Wykonawszy obfite i doskonałe dzieło, udaje się do Mojego świata. To zostało ci opowiedziane, o Bogini, dotyczące czcicieli o wielkiej energii.

Verse 106

मम भक्तसुखार्थाय सर्वसंसारमोक्षणम्॥ य एतत्पठते भूमे कल्यमुत्थाय मानवः॥

Dla szczęścia Moich czcicieli, to nauczanie jest środkiem wyzwolenia z całej samsary. Ktokolwiek recytuje to, o Ziemio, człowiek powstający we właściwym, pomyślnym czasie…

Verse 107

स तु तारयते जन्तुर्दश पूर्वान्दशापरान्॥ न पठेन्मूर्खमध्ये तु पिशुनानां पुरो न च॥

Taki człowiek istotnie wyzwala: dziesięciu przodków i dziesięciu potomków. Nie należy jednak recytować tego wśród głupców ani w obecności oszczerców.

Verse 108

पठेद्भागवतानां च मध्ये मुक्तिरतात्मनाम्॥ अश्रद्दधाने क्रूरे वा न पठेद्देवले तथा॥

Należy recytować to nauczanie pośród bhaktów, których serca są nastawione na wyzwolenie. Lecz nie należy recytować tego przed kimś bez wiary, ani przed okrutną osobą, ani podobnie w obrębie świątyni, jak tu nakazano.

Verse 109

मा पठेच्छास्त्रदूषाय अध्यायं वा कदाचन॥ यदीच्छेत्परामां सिद्धिं मम लोके महीयते॥

Nigdy nie należy recytować nawet jednego rozdziału temu, kto skażą pisma. Jeśli pragnie się najwyższego osiągnięcia, jest się czczonym w moim świecie przez taką powściągliwość i dyscyplinę.

Verse 110

समीपे यदि वा दूरे गत्वा नयति गोमयम्॥ यावन्ति तत्पदान्यस्य तावद्वर्ष सहस्रकम्॥

Czy to z bliska, czy z daleka, jeśli ktoś uda się i przyniesie krowi nawóz w przepisanym celu, to za tyle kroków, ile zostanie uczynionych, tyle tysięcy lat zasługi zostaje ogłoszone jako owoc.

Verse 111

जातः सुविमलो भद्रे शरदीव यथा शशी॥ श्वपाकश्चापि सुश्रोणि मम चैवोपगायकः॥

Rodzi się całkowicie oczyszczony, o pomyślna, jak jesienny księżyc. Nawet śvapāka, o o pięknych biodrach, prawdziwie staje się śpiewakiem i sługą oddanym mnie.

Verse 112

त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशद्वर्षशतानि च॥ पुष्करद्वीपमासाद्य स्वच्छन्दगमनालयः॥

Przez trzydzieści tysięcy lat i przez trzydzieści setek lat ponadto, po osiągnięciu Puṣkara-dvīpy, przebywa tam, mając swobodę poruszania się jako swój sposób życia, jak opisano.

Verse 113

यदीच्छेत्सिद्धिकल्यानं मङ्गलं च मम प्रियम्॥ धर्माणां परमो धर्मः क्रियाणां परमा क्रिया॥

Jeśli ktoś pragnie dokonania, pomyślności i szczęścia, co jest mi drogie, to jest to najwyższa dharma pośród dharm i najwyższa praktyka pośród praktyk.

Verse 114

तावद्वर्षशतान्याशु स्वर्गलोके महीयते॥ स्वर्गलोकात्परिभ्रष्टः शाकद्वीपं स गच्छति॥

Przez tyle set lat jest szybko czczony w niebiańskim świecie. Po upadku z nieba udaje się wtedy do Śāka-dvīpy.

Verse 115

सूत उवाच॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माधवस्य यशस्विनी॥ कृताञ्जलिपुटा भूयः प्रत्युवाच वसुन्धरा॥

Sūta rzekł: Usłyszawszy te słowa Mādhavy, sławna Ziemia, ze złożonymi dłońmi w geście czci, odpowiedziała ponownie, Vasundharā przemówiła w odpowiedzi.

Verse 116

तृप्तिं यास्यामि परमां विधात्रा विहितां मम॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाको गीतलालसः॥

Osiągnę najwyższe zadowolenie, mi przeznaczone przez Stwórcę. Usłyszawszy mowę brahma-rakṣasa, śvapāka, pragnący pieśni, odpowiedział, jak narracja dalej ukazuje.

Verse 117

सत्येन पुनरेष्यामि मन्यसे यदि मुञ्च माम्॥ सत्यमूलं जगत्सर्वं लोकाः सत्ये प्रतिष्ठिताः॥

Przez prawdę powrócę ponownie; jeśli się zgadzasz, to mnie uwolnij. Cały świat zakorzeniony jest w prawdzie; światy trwają ugruntowane w prawdzie.

Verse 118

नमो नारायणायेति श्वपाकः परिवर्त्तते॥ ततस्त्वरितमागत्य पुमांस्तस्याग्रतः स्थितः॥

Wypowiadając: "Cześć Nārāyaṇie," śvapāka (wygnaniec) odwrócił się. Wtedy, szybko przybywając, mężczyzna stanął przed nim.

Verse 119

एवमुक्त्वा श्वपाकोऽपि नित्यं सत्यव्रते स्थितः॥ राक्षसं समनुप्राप्तस्तमुवाचाथ पूजयन्॥

Tak przemówiwszy, śvapāka również, zawsze niewzruszony w ślubowaniu prawdy, zbliżył się do rākṣasy i wtedy zwrócił się do niego z czcią.

Verse 120

ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः प्रत्युवाच ह॥ मनोऽज्ञातमिदं वाक्यं ब्रह्मरक्षो निभाषसे॥

Usłyszawszy słowa brahmarākṣasy, śvapāka odpowiedział: "To stwierdzenie, które wypowiadasz, o brahmarākṣaso, jest nieznane mojemu zrozumieniu."

Verse 121

सूत्रमन्त्रपरिभ्रष्टो यज्ञकर्मसु निष्ठितः॥ ततोऽहं याजयाम्यज्ञान् लोभमोहप्रपीडितः॥

Odstąpiwszy od sūtr i mantr, a jednak zaangażowany w obrzędy ofiarne, sprawiam wtedy, że niewiedzący wykonują ofiary, uciśniony chciwością i ułudą.