Opening the text

Mṛtakasparśa-rajovalāsaṃsparśa-prāyaścitta
Ritual-Manual (Prāyaścitta) with Ethical-Discourse on Social Purity Norms
Adhyāya 132 rozwija się jako dydaktyczny dialog między Varāhą a Pṛthivī (Dharāṇī). Varāha naucza prāyaścitta (rytuałów pokutnych) za transgresyjny kontakt cielesny, dotknięcie zwłok (mṛtaka-sparśa) oraz dotknięcie kobiety miesiączkującej (rajasvalā-saṃsparśa). Pṛthivī podważa wiarygodność i logikę moralną opisanych surowych konsekwencji, pytając, jak wyznawcy mogą zostać oczyszczeni. Varāha wyjaśnia, że nieczystość wiąże się z celowym niewłaściwym postępowaniem napędzanym przez rāgę, mohę i kāmę, i przepisuje stopniowe środki zaradcze: regulowaną dietę (ekāhāra), trwający trzy noce post (trirātra), przyjęcie pañcagavya oraz umartwienia takie jak spanie pod otwartym niebem (ākāśa-śayana). Rozdział oferuje również odstraszające narracje o „owocach” (phala), sekwencje odrodzeń i degradację społeczną, aby wzmocnić dyscyplinę i przywrócić dharmiczny porządek na Ziemi.
Verse 1
अथ मृतकस्पर्शप्रायश्चित्तम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ गत्वा तु मैथुनं भद्रे अस्नातो यः शवं स्पृशेत् ॥ रेतः पिबति दुर्बुद्धिः सहस्रं नव पञ्च च ॥
Teraz, pokuta dotycząca kontaktu ze zwłokami. Śrī Varāha rzekł: "O dobra pani, ten, kto po stosunku płciowym i bez kąpieli dotyka zwłok, taka osoba o błędnym osądzie 'pije nasienie' tysiąc i dziewięć oraz pięć, czyli 1014 razy."
Verse 2
वर्षं नारायणाच्छ्रुत्वा सा मही संशितव्रता ॥ ततो दीनमना भूत्वा प्रोवाच मधुसूदनम् ॥
Usłyszawszy to od Nārāyaṇy, Ziemia, niezłomna w swojej przysiędze, stała się przygnębiona na duchu i przemówiła do Madhusūdany.
Verse 3
धरण्युवाच ॥ किमिदं भाषसे देव धर्मं भीषणसङ्कटम् ॥ कथमेवं पुमान्वै स रेतःपानपरो भवेत् ॥
Dharaṇī rzekła: «O Deva, cóż to mówisz, o dharmie, która jest straszliwie niebezpieczna? Jakże mąż, w taki sposób, mógłby stać się oddanym piciu nasienia?»
Verse 4
एतनमे परमं दुःखं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि इदं गुह्यमनुत्तमम् ॥
«To jest moje najgłębsze cierpienie; powinieneś to wyjaśnić.» Śrī Varāha rzekł: «Słuchaj, o Devī, zgodnie z prawdą: to jest najwyższa i poufna nauka.»
Verse 5
चिह्नमैतद्वरारोहे आधिचारविनिश्चयः ॥ पुरुषः स्त्रीषु कर्माणि यो विकुर्वीत निर्घृणः ॥
«O o pięknych biodrach, to jest znak, ustalenie dotyczące przewinienia: mąż, który bez litości popełnia niewłaściwe czyny wobec kobiet.»
Verse 6
दृष्टं तस्यापराधस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ एवमेतद्वरारोहे यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥
«Człowiek otrzymuje widoczny skutek tej przewiny. Tak właśnie jest, o o pięknych biodrach, w sprawie, o którą mnie pytasz.»
Verse 7
अपराधस्य दोषेण विशुद्धिश्च न जायते ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि रागदोषेण दोषितम् ॥
Z powodu wady tkwiącej w przewinie, czystość nie powstaje. Ogłoszę pokutę (prāyaścitta) dla tego, kto jest skalany winą namiętności.
Verse 8
गृहस्थाः पुरुषा भद्रे मम कर्मपरायणाः ॥ यावकेन त्रयं क्षिप्त्वा पिण्याकेन दिनत्रयम् ॥
O pomyślna, gospodarze domowi oddani mojej nakazanej dyscyplinie, po zachowaniu trzech dni z ziarnem yāvaka, a następnie trzech dni z oleistym ciastem (piṇyāka) …
Verse 9
वायुभक्षं दिनं त्वेकं ततो मुच्येत किल्बिषात् ॥ य एवम् कुरुते भूमे विधिदृष्टेन कर्मणा ॥
Następnie żyjąc samym powietrzem przez jeden dzień, potem uwalnia się od grzechu. O Ziemia, kto tak czyni, przez czyn nakazany według reguły …
Verse 10
प्रायश्चित्तं महाभागे मम लोकसुखावहम् ॥ स्पृष्ट्वा तु मृतकं भद्रे नरं पञ्चत्वमागतम् ॥
O szczęśliwa, pokuta (prāyaścitta), której uczę, przynosi pomyślność w moim świecie. Lecz dotknąwszy zwłok, o pomyślna, męża, który osiągnął stan pięciu żywiołów (to znaczy śmierć) …
Verse 11
मम शास्त्रं बहिष्कृत्य यः श्मशानं प्रपद्यते ॥ पितरस्तस्य सुश्रोणि आत्मनश्च पितामहाः ॥
Odrzuciwszy moje śāstra, kto ucieka się do śmaśāna (miejsc kremacji), o o pięknych biodrach, dla niego przodkowie (pitaras), a nawet jego własni dziadowie …
Verse 12
श्मशाने जम्बुका भूत्वा भक्षयन्ति शवांस्तथा ॥ ततो हरेर्वर्चः श्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ॥
Na cmentarzysku, stawszy się szakalami, oni podobnie pożerają zwłoki. Wtedy, usłyszawszy o świętej mocy Hariego, Vasundharā, pragnąca dharmy, zwraca swą uwagę ku niej.
Verse 13
उवाच मधुरं वाक्यं सर्वलोकहिताय वै ॥ धरण्युवाच ॥ तव नाथ प्रपन्नानां क्व पापं विद्यते प्रभो ॥
Wypowiedziała słodkie słowa dla dobra wszystkich światów. Dharaṇī rzekła: "O Panie, dla tych, którzy znaleźli ucieczkę w Tobie, gdzież może znajdować się grzech, o Władco?"
Verse 14
प्रायश्चित्तं च मे ब्रूहि येन मुच्यन्ति किल्बिषात् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु सुन्दरि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥
"Powiedz mi również o pokucie, dzięki której zostają uwolnieni od występku." Śrīvarāha rzekł: "Słuchaj, o piękna, w prawdzie, tego, o co mnie pytasz."
Verse 15
कथयिष्यामि ते हीदं शोभनं पापनाशनम् ॥ एकाहारो दिनान्सप्त त्रिरात्रं चाप्युपोषितः ॥
"Powiem ci to, pomyślne i niszczące grzechy: należy przyjmować jeden posiłek przez siedem dni, a także zachować post przez trzy noce."
Verse 16
पञ्चगव्यं ततः पीत्वा ततो मुच्येत किल्बिषात् ॥ शवॆ स्पृष्टेऽपराधस्य एष ते कथितो विधिः ॥
"Następnie, wypiwszy pañcagavyę, zostaje się uwolnionym od występku. To jest procedura, którą ci wyjaśniłem za występek dotknięcia zwłok."
Verse 17
सर्वथा वर्जनीयं वै सर्वभागवतेन तु ॥ य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥
Zaprawdę, należy tego unikać na wszelki sposób, każdy bhagavata. Lecz ktoś, kto dokonuje pokuty według tej procedury...
Verse 18
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो नापराधोऽस्ति तस्य वै ॥ नारीं रजस्वलां स्पृष्ट्वा यो मां स्पृशति निर्भयः ॥
...staje się uwolniony od wszystkich grzechów; zaprawdę, żaden występek nie pozostaje dla niego. Lecz dotknąwszy kobiety miesiączkującej, ktoś, kto dotyka mnie bez bojaźni...
Verse 19
अन्धश्च जायते देवि दरिद्रो ज्ञानमूर्खवान् ॥ न च विन्दति चात्मानं पतितो नरके यथा ॥
I rodzi się niewidomy, o bogini, oraz ubogi, posiadający zdezorientowane zrozumienie. Nie odnajduje własnej Duszy, jak ten, który wpadł do piekła.
Verse 20
अपराधमिमं कृत्वा तत्रैवं नास्ति संशयः ॥ धरण्युवाच ॥ तव देव प्रपन्नानां मोक्षं संसारसागरात् ॥
Dokonawszy tego występku, tak właśnie jest, nie ma wątpliwości. Dharaṇī rzekła: "O boże, powiedz mi o wyzwoleniu tych, którzy znaleźli ucieczkę w Tobie, z oceanu saṃsāry."
Verse 21
अपराधसमायुक्तस्तव कर्मपरायणः ॥ कर्मणा येन शुध्येत तन्मे ब्रूहि जनार्दन ॥
"Nawet jeśli ktoś jest obciążony występkami, lecz oddany Twoim nakazanym czynom, jakim czynem zostaje oczyszczony? Powiedz mi to, o Janārdana."
Verse 22
श्रीवराह उवाच ॥ स्पृष्ट्वा रजस्वलां नारीं नरो मद्भक्तितत्परः ॥ तपः कृत्वा त्रिरात्रं तु आकाशशयने वसेत् ॥
Śrī Varāha rzekł: "Jeśli mężczyzna oddany mojej bhakti dotknął kobiety miesiączkującej, wtedy, po podjęciu pokuty przez trzy noce, powinien przebywać na łóżu pod gołym niebem, śpiąc bez dachu nad głową."
Verse 23
शुद्धो भागवतो भूत्वा मम कर्मपरायणः ॥ एवं कृत्वा महाभागे प्रायश्चित्तं मम प्रियम् ॥
"Stając się oczyszczonym, będąc bhāgavatą oddanym moim nakazom, po uczynieniu tego, o szczęśliwa, ta expiacja jest mi miła."
Verse 24
मुच्यते किल्बिषाद्देवि आचारेण बहिष्कृतः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे यत्स्पृष्ट्वा तु रजस्वलाम् ॥
"O bogini, ten, kto został wykluczony z powodu uchybienia w właściwym postępowaniu, zostaje uwolniony od grzechu przez przywróconą obserwancję. O pomyślna, powiedziałam ci to: co należy uczynić po dotknięciu kobiety miesiączkującej."
Verse 25
स्पृष्ट्वा तु मृतकं देवि यो मत्क्षेत्रेषु तिष्ठति ॥ शतवर्षसहस्राणि गर्भेषु परिवर्तते ॥
"O bogini, ten, kto po dotknięciu zwłok pozostaje w moich świętych obrębach, krąży przez łona przez tysiące setek lat, to jest przez nieskończenie długi czas."
Verse 26
दशवर्षसहस्राणि चाण्डालश्चैव जायते ॥ अन्धः सप्तसहस्राणि मण्डूकश्च शतं समाः ॥
"Przez dziesięć tysięcy lat rodzi się jako caṇḍāla; przez siedem tysięcy lat jako niewidomy; a przez sto lat jako żaba."
Verse 27
मक्षिका त्रीणि वर्षाणि टिट्टिभैकादशं समाः ॥ दंशो वै सप्त चान्यानि कृकलासो भवेत्समाः ॥
Staje się muchą przez trzy lata; ptakiem ṭiṭṭibha przez jedenaście lat; owadem kąsającym przez siedem lat; a przez pozostałe lata jaszczurką.
Verse 28
एवं स चात्मदोषेण मम कर्मपरायणः ॥ प्राप्नोति सुमहद्दुःखं देवि चैवं न संशयः ॥
Tak więc nawet ten, kto jest oddany moim nakazom, z własnej winy osiąga nadzwyczaj wielkie cierpienie, o bogini, co do tego nie ma wątpliwości.
Verse 29
ततो हरेर्वचः श्रुत्वा दुःखेन परिपृच्छति ॥ सर्वसंसारमोक्षाय प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥
Wtedy, usłyszawszy słowa Hariego, zapytała w udręce; a dla wyzwolenia z całego cyklu światowego bytu, Vasundharā, Ziemia, odpowiedziała.
Verse 30
धरण्युवाच ॥ किमिदं भाषसे देव मानुषाणां दुरासदम् ॥ वाक्यं भीषणमत्यन्तं मम मर्मप्रभेदकम् ॥
Dharāṇī rzekła: "O boże, co to jest, co mówisz, tak trudne dla ludzi do przyjęcia? Twoje słowa są nadzwyczaj przerażające; przeszywają moje samo serce."
Verse 31
आचाराच्च परिभ्रष्टस्तवकर्मपरायणः ॥ यथा तरति दुर्गाणि प्रायश्चित्तं तथा वद ॥
"Nawet ten, kto jest oddany twoim nakazom, jeśli odpadł od właściwego postępowania, powiedz mi expiację, dzięki której przekroczy trudności w taki sposób."
Verse 32
श्रुत्वा पृथ्व्यास्तथा वाक्यं लोकनाथो जनार्दनः ॥ धर्मसंरक्षणार्थाय प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
Usłyszawszy słowa Pṛthivī, Janārdana, Pan świata, odpowiedział Vasundharze dla ochrony dharmy.
Verse 33
श्रीवराह उवाच ॥ स्पृष्ट्वा तु मृतकं भूमे मम कर्मपरायणः ॥ एकाहारं ततस्तिष्ठेद्दिनानि दश पञ्च च ॥
Śrī Varāha rzekł: O Ziemio, po dotknięciu zwłok, ktoś oddany moim przepisanym obrzędom powinien potem pozostawać na jednym posiłku dziennie przez piętnaście dni.
Verse 34
तत एवं विधिं कृत्वा पञ्चगव्यं तु प्राशयेत् ॥ शुद्धभावं विशुद्धात्मा कर्मणा च न लिप्यते ॥
Następnie, wykonawszy procedurę w ten sposób, należy spożyć pañcagavyę; będąc czystym w usposobieniu i oczyszczonym w jaźni, nie ulega się skazie czynu.
Verse 35
एतत्ते कथितं देवि स्पृष्ट्वा मृतकमेव च ॥ दोषं चैव विशुद्ध्यर्थं यत्त्वया पूर्वपृच्छितम् ॥
Bogini, oznajmiłem ci to - dotyczące winy powstałej z dotknięcia zwłok oraz środków oczyszczenia - o co wcześniej pytałaś.
Verse 36
य एतेन विधानेंन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ अपराधविमुक्तो वै मम लोकं स गच्छति ॥
Ktokolwiek dokonuje pokuty zgodnie z tą procedurą, staje się wolny od przewinienia i udaje się do mojej sfery.
Verse 37
ज्ञात्वा कर्मापराधं तु न स पापेन लिप्यते ॥ एतत्ते कथितं भद्रे मिथुनं योऽभिगच्छति ॥
Rozpoznawszy przewinienie w czynie, nie ulega się splamieniu grzechem. To ci oznajmiłem, o Pomyślna, dotyczące tego, kto przystępuje do zjednoczenia cielesnego.
Verse 38
रागमोहेन संयुक्तः कामेन च वशीकृतः ॥ वर्षाणां तु सहस्रैकं रजः पिबति निर्घृणः ॥
Połączony z przywiązaniem i ułudą, i poddany władzy pożądania, nieubłagany pije 'rajas' przez tysiąc i jeden lat.
Verse 39
हस्ती वर्षशतं चैव खरो द्वात्रिंशकं भवेत् ॥ मार्जारो नववर्षाणि वानरो दशपञ्च च ॥
Staje się słoniem przez sto lat, osłem przez trzydzieści dwa lata, kotem przez dziewięć lat i małpą przez piętnaście lat.
Varāha and Pṛthivī (Dharāṇī) continue a didactic dialogue; Varāha introduces prāyaścitta rules for impurity arising from transgressive bodily contact—especially mṛtaka-sparśa (touching a corpse) and rajasvalā-saṃsparśa (touching a menstruating woman).
Pṛthivī challenges the moral logic and proportionality of the severe karmaphala described for such contacts and asks how devotees/householders can regain purity; Varāha explains that culpability intensifies when the act is driven by rāga–moha–kāma and lays out graded remedial observances (dietary restraint, fasting, pañcagavya, and austerities).
Varāha resolves the tension by mapping ‘impurity’ to intention and discipline: deliberate or lust-driven contact demands stricter expiation, while regulated prāyaścitta (ekāhāra, trirātra, pañcagavya, ākāśa-śayana, etc.) restores ācāra and reintegrates the person into household and devotional order; deterrent rebirth/social-degradation outcomes function as enforcement rhetoric.
No explicit toponyms or river systems are named in this passage. Ritual setting terms include śmaśāna (cremation ground) as a liminal ecological-social space; the narrative also references ‘matkṣetra’ (Varāha’s sacred domain/field) in a non-toponymic way.
The chapter frames bodily-contact transgressions as ethically consequential when driven by rāga (attachment), moha (delusion), and kāma (desire), and it teaches that disciplined remedial practice (prāyaścitta)—dietary restraint, fasting, and prescribed purificatory acts—restores ritual-social order (ācāra) and prevents continued karmic entanglement.
No lunar tithi, month, or seasonal markers are specified. Timing is expressed through counted observances: dinatraya (three days), eka-dina (one day), sapta-dina (seven days), trirātra (three nights), daśa-pañca-dina (fifteen days), and varṣa/sahasra-varṣa durations in karmaphala statements.
Pṛthivī’s questioning positions Earth as a moral witness concerned with the destabilizing effects of harmful ācāra. The prescriptions can be read as a social-ecological stabilizing program: regulating interaction with liminal spaces (śmaśāna), enforcing hygienic-ritual boundaries, and promoting self-restraint to reduce disorder that symbolically burdens the terrestrial realm.
No royal dynasties or sage lineages are named. The chapter references culturally significant categories and relations—gṛhastha (householder), bhāgavata (devotional identity), pitṛ (ancestors), and pitāmaha (forefathers)—to situate expiation within household society and ancestral continuity.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.