Opening the text

Kārpāsadhenu-dāna-māhātmya
Ritual-Manual (Dāna-vidhi and Apotropaic Rite)
Rozdział osadzony w tradycyjnej ramie nauczania Waraha, Prithiwi poucza o karpasa-dhenu-dana, czyli ofiarowaniu „krowy z bawełny”, jako rycie naprawczym przynoszącym zasługi. Hotr radzi królowi wykonywać go w pomyślnych lub niebezpiecznych momentach: w viśuva, podczas przejść ayana, w jugadi oraz podczas zaćmień, a także przy graha-pidzie (uciążliwości planetarnej), złowrogich snach i odczuwanym nieszczęściu. Procedura opisuje oczyszczenie miejsca tynkowaniem z krowiego łajna, darbha i sezamem; rytualne ustanowienie i przyozdobienie symbolicznej krowy tkaniną, girlandami, maściami, kadzidłem, lampami i ofiarami; oraz ustalenie rangi daru według wagi przy unikaniu oszustwa. Rytuał kończy się inwokacją prowadzoną mantrą i ofiarowaniem kwalifikowanemu odbiorcy wraz z ochronną prośbą o wyzwolenie z samsary, łącząc porządek rytualny z ziemskim dobrostanem i stabilnością.
Verse 1
अथ कार्पासधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ अथातः सम्प्रवक्ष्यामि धेनुं कार्पासकीं नृप ॥ यत्प्रदानान्नरो याति ऐन्द्रलोकमनुत्तम
Teraz (rozpoczyna się) opis wielkości darowania krowy bawełnianej. Hota rzekł: "Otóż teraz, o królu, wyjaśnię krowę uczynioną z bawełny; przez jej ofiarowanie człowiek udaje się do niezrównanego świata Indry."
Verse 2
विषुवे त्वयने पुण्ये युगादिग्रहणे तथा ॥ ग्रहपीडासु चोग्रासु दुःस्वप्नेऽरिष्टदर्शने
Podczas równonocy, podczas pomyślnego przesilenia, a także podczas zaćmień występujących na początku jugi; oraz podczas ciężkich udręk spowodowanych wpływami planetarnymi, podczas złych snów i po ujrzeniu złowrogich znaków -
Verse 3
नृणां च ग्रहपीडासु दुःस्वप्नाद्भुतदर्शने ॥ पुण्येष्वायतने राजञ्छुचिदेशे गवां गणे
W przypadkach planetarnych dolegliwości dotykających ludzi, oraz ujrzawszy złowrogie sny i znaki, o Królu, należy wykonać obrzęd w zasłużonym sanktuarium, w oczyszczonym miejscu, pośród stada bydła.
Verse 4
गोमयेनोपलिप्तायां दर्भानास्तीर्य वै तिलान् ॥ तन्मध्ये स्थापयेद्धेनुं वस्त्रमाल्यानुलेपनाम्
Po posmarowaniu ziemi krowim łajnem i rozłożeniu trawy darbha oraz nasion sezamu, należy umieścić krowę pośrodku, przyozdobioną szatami, girlandami i maściami.
Verse 5
धूपदीपादिनैवेद्यैः पूजयেচ्च विमत्सरः ॥ उत्तमा च चतुर्भारैरर्धेनैव तु मध्यमाः
Bez zawiści należy oddać cześć kadzidłami, lampami i ofiarami pokarmowymi. Dar wyśmienity mierzony jest czterema bharami, dar przeciętny zaś połową tej miary.
Verse 6
भारेण चाधमा प्रोक्ता वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् ॥ चतुर्थांशेन वत्सं तु कल्पयित्वा विधानतः
Dar niższego rodzaju określany jest jako jedna bhara; należy unikać oszustwa w sprawach majątku. I we właściwy sposób należy przygotować cielę o wadze jednej czwartej części miary.
Verse 7
कर्तव्या रुक्मशृङ्गी तु रजतस्य खुरान्विता ॥ नानाफलमया दन्ता रत्नगर्भसमन्विताः
Należy ją wykonać ze złotymi rogami i srebrnymi kopytami, z zębami utworzonymi z rozmaitych owoców, i obdarzoną wnętrzem wypełnionym klejnotami.
Verse 8
इत्येवं सर्वसम्पूर्णा कृत्वा श्रद्धासमन्वितः ॥ आवाहयेत्तां कार्पासधेनुं मन्त्रैर्द्विजातये
Tak uczyniwszy ją całkowicie doskonałą pod każdym względem i przepełniony szczera wiarą, należy przywołać mantrami tę karpasadhenu, krowę utkaną z bawełny, dla dwidźi, powtórnie narodzonego przyjmującego.
Verse 9
दद्याद्धेनुं चर्मपाणिः प्रयतः श्रद्धयान्वितः ॥ पूर्वोक्तस्तु विधिः कार्यो दानमन्त्रपुरःसरः
Trzymając w dłoni skórę jako narzędzie rytualne, zdyscyplinowany i przepełniony szczera wiarą, należy ofiarować krowę. Wspomniana wcześniej procedura ma być wykonana, poprzedzona mantrami ofiarnymi.
Verse 10
यया देवगणः सर्वस्त्वया हीनो न वर्तते ॥ तथा उद्धर मां देवि पाहि संसारसागरात्
Tą, bez której cały zastęp bogów nie pozostaje pozbawiony ciebie, także i mnie wywyższ, o Bogini; chroń mnie z oceanu samsary, cyklu narodzin i śmierci.
Within the Varāha–Pṛthivī instructional milieu, the discourse turns to a remedial, merit-producing dāna: the kārpāsa-dhenu (a ritually constituted ‘cotton cow’) offered to avert misfortune and stabilize auspiciousness in the king’s realm and household life.
Hotṛ-like ritual authority instructs the king on when and why the kārpāsadhenu-dāna should be performed—especially at calendrical thresholds (viṣuva, ayana-saṅkrama, yugādi) and during grahaṇa—as well as in crisis-sign contexts such as grahapīḍā, duḥsvapna, and ariṣṭa-darśana.
The rite reaches completion through strict kṣetra-śuddhi and installation of the symbolic cow, careful ‘grading’ by weight (uttama–madhyama–adhama) without vitta-śāṭhya (deceit), mantra-led invocation, and final transfer to a qualified recipient, paired with a protective supplication for release from saṃsāra and removal of afflictions.
Implicit phala is apotropaic protection (śānti against graha/ariṣṭa), accrual of puṇya through śraddhā-governed giving, and a soteriological orientation (deliverance from saṃsāra); no distinct, standalone phalaśruti verse is indicated in the provided summary.
No explicit toponyms are named in the provided passage. Spatial context is ritual-ecological: śuci-deśa (a purified place), puṇya-āyatana (meritorious/sacred precinct), and gavāṃ gaṇa (a cattle enclosure/herd-space) as the recommended setting.
The chapter presents dāna (charitable gifting) as an ethically regulated practice: it prescribes careful ritual procedure, emphasizes śraddhā (intentional sincerity), and explicitly warns against vitta-śāṭhya (deceit about one’s means or the gift’s quality). The internal logic frames correct giving as a stabilizing social act that counters misfortune and supports orderly life.
The text recommends performance at viṣuva (equinox), during ayana transitions (solar solstice-turnings), on yugādi (a calendrical ‘beginning of an age/period’ marker), and during grahaṇa (eclipses). It also situates the rite in response to grahapīḍā (planetary afflictions), duḥsvapna (bad dreams), and ariṣṭa-darśana (ominous perceptions).
While not explicitly ecological in modern terms, the chapter links ritual purity and orderly giving to the maintenance of auspiciousness in lived space: it requires a śuci-deśa, cow-dung plastering (gomaya-lepana), and careful preparation of the ground with darbha and tilā. In the Varāha–Pṛthivī interpretive frame, such prescriptions can be read as practices that ritualize care for place, livestock-associated landscapes, and communal stability.
The passage addresses a nṛpa (king) and identifies the instructing voice as Hotṛ (a Vedic ritual functionary). No specific dynastic lineage, named sage genealogy, or historical royal house is provided in the excerpt.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.