Opening the text

Upaniszada Amritnada, związana z Atharvawedą i zaliczana do Upaniszad Jogi, przedstawia wyzwolenie jako wewnętrznie weryfikowalną transformację świadomości. Jej charakterystyczną nauką jest nāda-joga: kontemplacyjne „wysłuchiwanie wewnątrz” subtelnych dźwięków (anāhata nāda) jako wsparcia dla koncentracji, dzięki któremu umysł staje się stabilny i zdolny do samādhi. W ujęciu historycznym tekst odzwierciedla okres syntezy, w której soteriologia upaniszadyczna, skupiona na poznaniu ātmana i wolności, wchodziła w interakcję z coraz bardziej technicznym językiem praktyki jogicznej i ukierunkowanej na haṭha. Joga jest zatem przedstawiana nie jako kultura cielesna, lecz jako zdyscyplinowana metoda czyniąca niedualną intuicję dostępną doświadczeniowo. Poprzez stopniowane dyscypliny takie jak prāṇāyāma, pratyāhāra, dhāraṇā i dhyāna, uwaga jest wycofywana z zewnętrznych obiektów i dostrajana ku subtelniejszemu doświadczeniu wewnętrznemu. Nāda funkcjonuje zarówno jako znak, jak i drabina: prowadzi praktykującego od dźwięku do ciszy poza dźwiękiem, gdzie świadomość spoczywa w Jaźni, a wyzwolenie (mokṣa) zostaje potwierdzone.
Start ReadingNāda-yoga: inward listening to subtle sound as a support for concentration and samādhi
Prāṇāyāma and pratyāhāra: regulation of breath and withdrawal of the senses to steady the mind
Gradual interiorization: movement from gross perception to subtle experience, culminating in silence beyond sound
Mind as the instrument of bondage and liberation: mastery of vṛttis (mental modifications) as the practical axis of mokṣa
Anāhata (unstruck sound) as contemplative sign: nāda functions as a ladder leading beyond all objects
Non-dual soteriology: yogic technique is subordinated to the realization of the Self (ātman) and freedom (kaivalya/mokṣa)
Embodied discipline: the body-breath complex is treated as a field for spiritual transformation rather than an obstacle
39 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
शास्त्राण्यधीत्य मेधावी अभ्यस्य च पुनः पुनः । परं ब्रह्म विज्ञाय उल्कावत्तान्यथोत्सृजेत् ॥१॥
Przestudiowawszy traktaty i praktykując je raz po raz, mędrzec, po zrealizowaniu Najwyższego Brahmana, powinien odstawić te traktaty, niczym płonącą żagiew.
Brahman-jñāna and the transcendence of scriptural means (śāstra as upāya)Verse 2
ओङ्कारं रथमारुह्य विष्णुं कृत्वाथ सारथिम् । ब्रह्मलोकपदान्वेषी रुद्राराधनतत्परः ॥२॥
Wsiadając na rydwan Oṃkāry i czyniąc Viṣṇu woźnicą, poszukiwacz stacji Brahmaloki, zatopiony w uwielbieniu Rudry, podąża naprzód.
Oṃ as upāya (means) toward Brahman; integration of mantra, īśvara-upāsanā, and liberationVerse 3
तावद्रथेन गन्तव्यं यावद्रथपथि स्थितः । स्थित्वा रथपथस्थानं रथमुत्सृज्य गच्छति ॥३॥
Należy podróżować rydwanem tylko tak długo, jak pozostaje się na drodze rydwanu. Doszedłszy do miejsca będącego końcem tej drogi, porzuca się rydwan i idzie dalej.
Upāya-apavāda (use of means and their later relinquishment); non-attachment to meditative supportsVerse 4
मात्रालिङ्गपदं त्यक्त्वा शब्दव्यञ्जनवर्जितम् । अस्वरेण मकारेण पदं सूक्ष्मं च गच्छति ॥४॥
Porzuciwszy stan słowa oznaczony przez mātrā i liṅga, pozbawiony fonemu i spółgłoski, wchodzi się w stan subtelny przez bezsamogłoskowe m, bez dźwięku.
Praṇava’s dissolution into the subtle (nāda → anāhata/niḥśabda); transcendence of vāc (speech) toward BrahmanVerse 5
शब्दादिविषयाः पञ्च मनश्चैवातिचञ्चलम् । चिन्तयेदात्मनो रश्मीन्प्रत्याहारः स उच्यते ॥५॥
Pięć obiektów poczynając od dźwięku oraz umysł rzeczywiście nadzwyczajnie niespokojny, należy kontemplować promienie Jaźni, ku zewnętrz płynące prądy; to nazywa się pratyāhārą.
Pratyāhāra (withdrawal of senses) and inwardization of consciousness toward ĀtmanVerse 6
प्रत्याहारस्तथा ध्यानं प्राणायामोऽथ धारणा । तर्कश्चैव समाधिश्च षडङ्गो योग उच्यते ॥६॥
Wycofanie zmysłów, podobnie medytacja, powstrzymanie oddechu, następnie koncentracja, a także dociekanie i samādhi, to ogłasza się jogą o sześciu członach.
Moksha (via Yoga leading to Atman-realization)Verse 7
यथा पर्वतधातूनां दह्यन्ते धमनान्मलाः । तथेन्द्रियकृता दोषा दह्यन्ते प्राणनिग्रहात् ॥७॥
Jak w rudach górskich zanieczyszczenia zostają spalone przez dmuchanie w piecu, tak wady powstałe przez zmysły zostają spalone przez powstrzymanie oddechu.
Mala-śuddhi (purification) as a prerequisite for MokshaVerse 8
प्राणायामैर्दहेद्दोषान्धारणाभिश्च किल्बिषम् । प्रत्याहारेण संसर्गाद्ध्यानेनानीश्वरान्गुणान् ॥८॥
Przez prāṇāyāmę należy spalić wady, a przez dhāraṇā grzech. Przez pratyāhārę uwalnia się od kontaktu i splątania, a przez dhyānę przezwycięża się nie-suwerenne jakości.
Maya/Guṇa-transcendence and purification leading toward MokshaVerse 9
किल्बिषं हि क्षयं नीत्वा रुचिरं चैव चिन्तयेत् ॥९॥
Prowadząc rzeczywiście grzech do zagłady, należy następnie kontemplować rucirę, luminous and pleasing object of meditation.
Atman (as luminous object of contemplation) and purification (antaḥkaraṇa-śuddhi)Verse 10
रुचिरं रेचकं चैव वायोराकर्षणं तथा । प्राणायामस्त्रयः प्रोक्ता रेचपूरककुम्भकाः ॥१०॥
Rucira i wydech, a także wciąganie powietrza; prāṇāyāma są ogłaszane jako trzy: wydech, wdech i zatrzymanie.
Prāṇa (as a means for mind-control leading toward Atman-realization)Verse 11
सव्याहृतिं सप्रणवां गायत्रीं शिरसा सह । त्रिः पठेदायतप्राणः प्राणायामः स उच्यते ॥११॥
Wraz z wykrzyknikami (vyāhṛti) i pranawą (Oṁ), recytując Gāyatrī wraz z 'Śiras' (dodatkiem), należy recytować ją trzykrotnie z oddechem rozszerzonym i uregulowanym; to nazywa się prāṇāyāmą.
Prāṇa (as a means to inner purification and steadiness leading toward Self-knowledge)Verse 12
उत्क्षिप्य वायुमाकाशं शून्यं कृत्वा निरात्मकम् । शून्यभावेन युञ्जीयाद्रेचकस्येति लक्षणम् ॥१२॥
Po wydaleniu powietrza, czyniąc przestrzeń pustą i wolną od poczucia 'ja', należy zjednoczyć umysł z pojęciem pustki; to jest znakiem recaki (wydechu).
Vairāgya / Śūnyatā as a meditative aid (disidentification from body-mind)Verse 13
वक्त्रेणोत्पलनालेन तोयमाकर्षयेन्नरः । एवं वायुर्ग्रहीतव्यः पूरकस्येति लक्षणम् ॥१३॥
Jak człowiek zasysa wodę ustami przez łodygę lotosu, tak powinno się wciągać powietrze; to jest znakiem pūraki (wdechu).
Prāṇa (regulation and refinement of life-force)Verse 14
नोच्छ्वसेन्न च निश्वासेत् गात्राणि नैव चालयेत् । एवं भावं नियुञ्जीयात् कुम्भकस्येति लक्षणम् ॥१४॥
Nie należy ani wdychać, ani wydychać i wcale nie poruszać kończynami; należy oddać się takiemu stanowi, to jest znakiem kumbhaki (zatrzymania oddechu).
Nirodha (cessation/stilling) as a support for samādhi and Self-abidanceVerse 15
अन्धवत्पश्य रूपाणि शब्दं बधिरवत् शृणु । काष्ठवत्पश्य ते देहं प्रशान्तस्येति लक्षणम् ॥१५॥
Patrz na formy jakbyś był niewidomy; słuchaj dźwięków jakbyś był głuchy; traktuj swoje ciało jak kawałek drewna, to jest znakiem spokojnego (praśānta).
Pratyāhāra / Śama (sense-withdrawal and mental tranquility)Verse 16
मनः सङ्कल्पकं ध्यात्वा संक्षिप्यात्मनि बुद्धिमान् । धारयित्वा तथाऽऽत्मानं धारणा परिकीर्तिता ॥१६॥
Po rozmyślaniu o umyśle jako złożonym z saṅkalpy (woli), mędrzec wycofuje i kurczy go w Jaźni; następnie, podtrzymując w ten sposób Jaźń, to określa się jako dhāraṇā (koncentrację).
Atman; saṅkalpa-nivṛtti (cessation of volitional constructions); dhāraṇāVerse 17
आगमस्याविरोधेन ऊहनं तर्क उच्यते । समं मन्येत यं लब्ध्वा स समाधिः प्रकीर्तितः ॥१७॥
Tarka (rozumowanie) jest nazywana ūhaną, refleksyjnym wnioskowaniem, które nie sprzeciwia się āgamie (autorytetowi pism). Po osiągnięciu tego stanu, dzięki któremu postrzega się wszystko jako równe, to jest głoszone jako samādhi.
Samādhi; śāstra-yukti (scripture-consistent reasoning); sama-darśana (equanimous vision)Verse 18
भूमिभागे समे रम्ये सर्वदोषविवर्जिते । कृत्वा मनोमयीं रक्षां जप्त्वा चैवाथ मण्डले ॥ पद्मकं स्वस्तिकं वापि भद्रासनमथापि वा । बद्ध्वा योगासनं सम्यगुत्तराभिमुखः स्थितः ॥ नासिकापुटमङ्गुल्या पिधायैकेन मारुत...
Na równym, przyjemnym gruncie wolnym od wszelkich wad, po ustanowieniu mentalnej ochrony i odprawieniu dżapy w maṇḍali, należy właściwie przyjąć jogiczną pozę, padmakę, swastikę lub bhadrāsanę, zwróconym na północ. Zamykając jedno nozdrze palcem, należy wciągnąć oddech i zatrzymać wewnętrzny ogień; należy kontemplować sam dźwięk.
Nāda (inner sound) and prāṇa; yogic sādhanā as support for Self-realizationVerse 19
भूमिभागे समे रम्ये सर्वदोषविवर्जिते । कृत्वा मनोमयीं रक्षां जप्त्वा चैवाथ मण्डले ॥ पद्मकं स्वस्तिकं वापि भद्रासनमथापि वा । बद्ध्वा योगासनं सम्यगुत्तराभिमुखः स्थितः ॥ नासिकापुटमङ्गुल्या पिधायैकेन मारुत...
Na równym, przyjemnym gruncie wolnym od wszelkich wad, po ustanowieniu mentalnej ochrony i odprawieniu dżapy w maṇḍali, należy właściwie usiąść w padmace, swastice lub bhadrāśanie zwróconym na północ. Zamykając jedno nozdrze palcem, należy wciągnąć oddech, zatrzymać wewnętrzny ogień i kontemplować sam dźwięk.
Nāda; prāṇa-nirodha as aid to inner absorptionVerse 20
भूमिभागे समे रम्ये सर्वदोषविवर्जिते । कृत्वा मनोमयीं रक्षां जप्त्वा चैवाथ मण्डले ॥ पद्मकं स्वस्तिकं वापि भद्रासनमथापि वा । बद्ध्वा योगासनं सम्यगुत्तराभिमुखः स्थितः ॥ नासिकापुटमङ्गुल्या पिधायैकेन मारुत...
Na bezbłędnym, równym, przyjemnym gruncie, po ustanowieniu mentalnej ochrony i odprawieniu dżapy w maṇḍali, należy właściwie usiąść w padmace, swastice lub bhadrāśanie zwróconym na północ. Zamykając jedno nozdrze palcem, należy wciągnąć oddech, zatrzymać wewnętrzny ogień i kontemplować sam dźwięk.
Nāda-upāsanā; prāṇa-śamana (stilling of prāṇa)Verse 21
ॐ इत्येकाक्षरं ब्रह्म ॐ इत्येकेन रेचयेत् । दिव्यमन्त्रेण बहुशः कुर्यादात्ममलच्युतिम् ॥२१॥
„Oṃ” jest jednozgłoskowym Brahmanem. Pojedynczą sylabą „Oṃ” należy wykonać wydech; powtarzaną praktyką z boską mantrą należy sprawić, by nieczystość Jaźni odpadła.
Brahman (as Oṃ) and purification of the antaḥkaraṇaVerse 22
पश्चाद्ध्यायीत् पूर्वोक्तक्रमशो मन्त्रविद्बुधः । स्थूलातिस्थूलमात्रायं नाभेरूर्ध्वरुपक्रमः ॥२२॥
Następnie mądry znawca mantry powinien medytować stopniowo według porządku wcześniej nauczonego, ta umiarowana praktyka postępująca od grubego do bardzo grubego, zaczynając od formy wznoszącej się ku górze od pępka.
Upāsanā-krama (graded meditation) and prāṇa/kuṇḍalinī-oriented ascentVerse 23
तिर्यगूर्ध्वमधो दृष्टिं विहाय च महामतिः । स्थिरस्थायी विनिष्कम्पः सदा योगं समभ्यसेत् ॥२३॥
Porzucając spojrzenie na boki, w górę i w dół, wielkiego umysłu człowiek, niewzruszony, trwający i bez drżenia, powinien zawsze praktykować jogę.
Pratyāhāra and ekāgratā (sense-withdrawal and one-pointedness)Verse 24
तालमात्राविनिष्कम्पो धारणायोजनं तथा । द्वादशमात्रो योगस्तु कालतो नियमः स्मृतः ॥२४॥
Stabilność bez drżenia przez czas trwania tāla-mātrā jest zastosowaniem dhāraṇā; lecz jogę mówi się, że trwa dwanaście mātrā, ta regulacja czasowa jest pamiętana jako reguła.
Dhāraṇā–dhyāna maturation through kāla-niyama (time-measure discipline)Verse 25
अघोषमव्यञ्जनमस्वरं च अकण्ठताल्वोष्ठमनासिकं च । अरेफजातमुभयोष्मवर्जितं यदक्षरं न क्षरते कदाचित् ॥२५॥
Bezdźwięczna, bez spółgłoski i bez samogłoski; bez gardła, podniebienia lub warg, i bez nosowej artykulacji; nie powstała z „ra” (repha), pozbawiona obu syczących lub przydechów, ta sylaba, która nigdy nie ginie.
Akṣara (the Imperishable) beyond speech; nirguṇa Brahman and the limits of nāma-rūpaVerse 26
येनासौ पश्यते मार्गं प्राणस्तेन हि गच्छति । अतस्तमभ्यसेन्नित्यं सन्मार्गगमनाय वै ॥२६॥
Tym środkiem, przez który postrzega on ścieżkę, tym właśnie prāṇa podąża. Dlatego należy ją praktykować nieustannie, dla kroczenia prawdziwą ścieżką (sanmārga).
Prāṇa; Sādhana leading toward MokṣaVerse 27
हृद्द्वारं वायुद्वारं च मूर्धद्वारमतः परम् । मोक्षद्वारं बिलं चैव सुषिरं मण्डलं विदुः ॥२७॥
Znają te jako bramę serca, bramę wiatru, a ponadto bramę głowy; oraz także bramę wyzwolenia, mianowicie „jaskinię”, otwór i krąg (maṇḍala).
Mokṣa; Suṣumnā/inner ‘doors’ (yogic anatomy)Verse 28
भयं क्रोधमथालस्यमतिस्वप्नातिजागरम् । अत्याहरमनाहरं नित्यं योगी विवर्जयेत् ॥२८॥
Strach, gniew i lenistwo; nadmierny sen i nadmierne czuwanie; przejadanie się i post, tych jogin powinien zawsze unikać.
Sādhana; Vairāgya; Mind-purification (citta-śuddhi)Verse 29
अनेन विधिना सम्यङ्नित्यमभ्यसतः क्रमात् । स्वयमुत्पद्यते ज्ञानं त्रिभिर्मासैर्न संशयः ॥२९॥
Tą metodą, dla tego, kto praktykuje prawidłowo i codziennie, we właściwej kolejności, wiedza (jñāna) rodzi się sama z siebie w ciągu trzech miesięcy, bez wątpliwości.
Jñāna (liberating knowledge) arising through sādhanaVerse 30
चतुर्भिः पश्यते देवान्पञ्चभिस्तुल्यविक्रमः । इच्छयाप्नोति कैवल्यं षष्ठे मासि न संशयः ॥३०॥
W ciągu czterech (miesięcy) widzi bogów; w ciągu pięciu (miesięcy) staje się im równy w mocy. Wolą osiąga kaivalya w szóstym miesiącu, bez wątpliwości.
Kaivalya/Mokṣa; Siddhi-like attainments as byproductsVerse 31
पार्थिवः पञ्चमात्रस्तु चतुर्मात्राणि वारुणः । आग्नेयस्तु त्रिमात्रोऽसौ वायव्यस्तु द्विमात्रकः ॥३१॥
Zasada ziemska liczy pięć mātrās; zasada wodna liczy cztery mātrās. Zasada ogniowa liczy trzy mātrās; zasada powietrzna liczy dwie mātrās.
Tattva-śuddhi (progressive subtleization of the elements)Verse 32
एकमात्रस्तथाकाशो ह्यर्धमात्रं तु चिन्तयेत् । सिद्धिं कृत्वा तु मनसा चिन्तयेदात्मनात्मनि ॥३२॥
Podobnie ākāśa (przestrzeń) liczy jedną mātrā; i należy kontemplować pół mātry. Dokonawszy siddhi umysłem, należy kontemplować Jaźń przez jaźń, w Jaźni.
Ātma-dhyāna leading to samādhi (Self-abidance)Verse 33
त्रिंशत्पर्वाङ्गुलः प्राणो यत्र प्राणः प्रतिष्ठितः । एष प्राण इति ख्यातो बाह्यप्राणस्य गोचरः ॥३३॥
Prāṇa mierzony jest jako trzydzieści "stawów-i-palców" (jednostka długości); gdzie prāṇa jest ustanowiony - to jest znane jako "prāṇa", zakres zewnętrznego oddechu.
Prāṇa (vital force) and its measurable movement (bāhya-prāṇa)Verse 34
अशीतिश्च शतं चैव सहस्राणि त्रयोदश । लक्षश्चैकोननिःश्वास अहोरात्रप्रमाणतः ॥३४॥
Osiemdziesiąt i sto, oraz trzynaście tysięcy; i jeden lakh minus jeden wydechów - według miary dnia i nocy.
Prāṇa as life-process; saṃkhyā (enumeration) for mindfulness and disciplineVerse 35
प्राण आद्यो हृदिस्थाने अपानस्तु पुनर्गुदे । समानो नाभिदेशे तु उदानः कण्ठमाश्रितः ॥३५॥
Prāṇa, najważniejszy, znajduje się w regionie serca; apāna znowuż znajduje się w odbycie. Samāna znajduje się w regionie pępka; a udāna umiejscowiony jest w gardle.
Prāṇa-vāyu doctrine (five vital airs) as preparatory disciplineVerse 36
व्यानः सर्वेषु चाङ्गेषु सदा व्यावृत्य तिष्ठति । अथ वर्णास्तु पञ्चानां प्राणादीनामनुक्रमात् ॥३६॥
Vyāna, wszechprzenikający, zawsze stoi rozpostarty we wszystkich członkach. Teraz są przedstawione, we właściwym porządku, kolory pięciu oddechów życiowych, począwszy od prāṇy.
Prāṇa (vital forces) as an upāsanā leading toward mokṣaVerse 37
रक्तवर्णो मणिप्रख्यः प्राणो वायुः प्रकीर्तितः । अपानस्तस्य मध्ये तु इन्द्रगोपसमप्रभः ॥३७॥
Prāṇa-vāyu jest określany jako czerwony w kolorze, lśniący jak klejnot. A apāna, w jego środku, ma blask podobny do owada indragopa.
Upāsanā on prāṇa (vital force) as a support for inner realizationVerse 38
समानस्तु द्वयोर्मध्ये गोक्षीरधवलप्रभः । आपाण्डर उदानश्च व्यानो ह्यर्चिस्समप्रभः ॥३८॥
Samāna, pomiędzy tymi dwoma, ma blask biały jak krowie mleko. Udāna jest blady; a vyāna zaiste ma promieniowanie podobne do płomienia.
Prāṇa-vāyu differentiation and integration (samāna as harmonizer)Verse 39
यस्येदं मण्डलं भित्वा मारुतो याति मूर्धनि । यत्र तत्र म्रियेद्वापि न स भूयोऽभिजायते । न स भूयोऽभिजायत इत्युपनिषत् ॥३९॥
Dla tego, w którym wiatr (oddech życiowy), przebiwszy to "koło/dysk" (maṇḍala), udaje się na czubek głowy - gdziekolwiek by umarł, nie rodzi się ponownie. "Nie rodzi się ponownie" - tak (kończy się) Upaniszad.
Mokṣa (liberation) and non-return (apunarbhava) through ūrdhva-prāṇa and realizationAnswers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.