Rig Veda 9.80.5: Mandala 9, Sukta 80, Mantra 5

Sukta 9.80

Rishi: Not securely inferable from the excerpt alone.

Devata: Soma Pavamāna, explicitly as Indra’s gladdener.

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

Samhita Patha (Devanagari)

तं त्वा हस्तिनो मधुमन्तमद्रिभिर्दुहन्त्यप्सु वृषभं दश क्षिपः । इन्द्रं सोम मादयन्दैव्यं जनं सिन्धोरिवोर्मिः पवमानो अर्षसि ॥

Recitation with translationRig Veda 9.80.5

Transliteration

táṃ tvā hastíno mádhumantam ádribhir duhánty apsú vṛṣabháṃ dáśa kṣípaḥ | índraṃ soma mādayan daívyam jánaṃ síndhor ivormíḥ pavamāno arṣasi ||

Translation

Ciebie, pełnego słodyczy, zręczne dłonie wyciskają kamieniami, wewnątrz wód, byka z dziesięciu palców. O Somo, radując Indrę, radując boski lud w nas, płyniesz oczyszczony jak fala rzeki.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him/that (one)
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you (acc. sg.)
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हस्तिनः: the handlers/pressers (lit. ‘having hands’)
• हस्तिनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: हस्तिन् (प्रातिपदिक)

• मधुमन्तम्: honeyed, sweet (rich in mead)
• मधुमन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक)

• अद्रिभिः: with the pressing-stones
• अद्रिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• दुहन्ति: they milk/draw out
• दुहन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दुह्

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• वृषभम्: the bull (strong one)
• वृषभम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• दश: ten
• दश: (विशेषणम्)
• Type: Numeral
• Root: दशन्/दश (संख्या-प्रातिपदिक)

• क्षिपः: fingers/hands
• क्षिपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: क्षिप् (प्रातिपदिक; RV ‘finger/hand’)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सोम: O Soma
• सोम: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• मादयन्: gladdening, intoxicating
• मादयन्: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: मद् (णिच्) → मादय

• दैव्यम्: divine
• दैव्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दैव्य (प्रातिपदिक)

• जनम्: people, race
• जनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• सिन्धोः: of the river/stream
• सिन्धोः: (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• ऊर्मिः: a wave
• ऊर्मिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)

• पवमानः: purifying himself, flowing clear
• पवमानः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: पू (धातु) → पवमान (प्रातिपदिक; ‘self-purifying’)

• अर्षसि: you flow, you rush
• अर्षसि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ऋष्/अर्ष् (Vedic: ‘to flow, rush’)