Rig Veda 4.45.5: Mandala 4, Sukta 45, Mantra 5

Sukta 4.45

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for Maṇḍala 4)

Devata: Aśvinau (invoked; with Agni/Soma imagery as supporting powers)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 4.45; verify against pada-count in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

स्वध्वरासो मधुमन्तो अग्नय उस्रा जरन्ते प्रति वस्तोरश्विना । यन्निक्तहस्तस्तरणिर्विचक्षणः सोमं सुषाव मधुमन्तमद्रिभिः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.45.5

Transliteration

svadhvarā́so mádhumanto agnáya usrā́ jarante práti vástoḥ aśvínā | yán níkta-hastas taraṇír vi-cakṣaṇáḥ sómam suṣā́va mádhumantam ádri-bhiḥ ||

Translation

O Aśvinowie, przy nadejściu świtu dobrze uporządkowane ognie, bogate w słodycz rozkoszy, budzą się i płoną ku Dniowi. Wtedy bowiem przenikliwa i szybka moc, o rękach zręcznych w dziele, wyciska miodową Somę kamieniami tłocznymi - destylując wewnętrzny nektar na podróż.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्वध्वरासः: well-performing (faultless) in sacrifice
• स्वध्वरासः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सु-ध्वर (प्रातिपदिक) < ध्वर (यज्ञ/अध्वर)

• मधुमन्तः: honeyed, sweet, rich in soma
• मधुमन्तः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक) < मधु

• अग्नयः: the fires (Agni-fires)
• अग्नयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• उस्राः: ruddy/bright (at dawn), shining
• उस्राः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: उस्र (प्रातिपदिक)

• जरन्ते: they awaken/are active; they glow
• जरन्ते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जॄ (धातु) [जर्-]

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: (दिशा/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• वस्तोर्: of the dawn/daybreak (lit. of the dwelling/time)
• वस्तोर्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वस्तु/वस्तर् (प्रातिपदिक) < वस् (धातु) ‘वास/निवास’

• अश्विना: O Aśvins (dual gods)
• अश्विना: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• यत्: when/that which
• यत्: (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable/Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• निक्तहस्तः: with hands anointed/smeared
• निक्तहस्तः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: निक्त-हस्त (कृदन्त/समास) < नि+अञ्ज्/निञ्ज् ‘to smear/anoint’ → निक्त (PPP) + हस्त

• तरणिः: the overcomer, swift one
• तरणिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: तरणि (प्रातिपदिक) < तॄ (धातु) ‘to cross/overcome’

• विचक्षणः: clear-sighted, discerning
• विचक्षणः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वि-चक्षण (प्रातिपदिक) < चक्ष् (धातु) ‘to see’

• सोमम्: Soma (the pressed drink)
• सोमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• सुषाव: he has pressed (well)
• सुषाव: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सु+षु (धातु) ‘to press (soma)’

• मधुमन्तम्: honeyed, sweet
• मधुमन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक)

• अद्रिभिः: with pressing-stones
• अद्रिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक) ‘stone (pressing-stone)’