Opening the text

Sukta 10.123
Traditionally associated with Vena (or a Vena-related seer) in RV 10.123; exact attribution varies by Anukramaṇī traditions.
Vena / Gandharva-Sūrya complex (a luminous messenger/mediator power); Sūrya and the Waters are central supporting powers in the verse.
Triṣṭubh (11-syllable cadence; typical of RV 10 hymns with expansive imagery).
RV 10.123 głosi hymny do Vena jako luminicznej, mediującej siły, często odczytywanej jako kompleks Gandharva, Sūrya, który pobudza narodziny, objawienie oraz łączenie kosmicznych przeciwieństw. Wersy przechodzą przez uderzające obrazy światła w stanie płodowym, zbiegu Wód i Słońca oraz erotyczno-symbolicznego niebiańskiego zjednoczenia, kulminując w "kropli/promieniu" ustanawiającym porządek w trzech sferach.
Mantra 1
अयं वेनश्चोदयत्पृश्निगर्भा ज्योतिर्जरायू रजसो विमाने । इममपां संगमे सूर्यस्य शिशुं न विप्रा मतिभी रिहन्ति ॥
Ten Vena pobudza wielobarwne łona stawania się; światło jeszcze owinięte błoną narodzin, umieszczone w szerokich przestrzeniach świata środkowego. Przy tym złączeniu Wód i Słońca, wieszcze lżą go swymi myślami, jak karmi się nowonarodzone dziecko.
Mantra 2
समुद्रादूर्मिमुदियर्ति वेनो नभोजाः पृष्ठं हर्यतस्य दर्शि । ऋतस्य सानावधि विष्टपि भ्राट् समानं योनिमभ्यनूषत व्राः ॥
Z głębi oceanu Vena wznosi falę; zrodzony z nieba, objawia grzbiet złotego. Na szczycie Rty, w najwyższym siedzeniu, promienne moce zmierzają ku jednemu wspólnemu łonu, śpiewając swą zgodę.
Mantra 3
समानं पूर्वीरभि वावशानास्तिष्ठन्वत्सस्य मातरः सनीळाः । ऋतस्य सानावधि चक्रमाणा रिहन्ति मध्वो अमृतस्य वाणीः ॥
Ku jednemu wspólnemu źródłu prasowe Matki ściskają, stojąc razem wokół cielęcia w jednym gnieździe. Poruszając się na szczycie Rty, lżą one miodowe słowa nieśmiertelności.
Mantra 4
जानन्तो रूपमकृपन्त विप्रा मृगस्य घोषं महिषस्य हि ग्मन् । ऋतेन यन्तो अधि सिन्धुमस्थुर्विदद्गन्धर्वो अमृतानि नाम ॥
Znając formę, wieszcze ją ukształtowali; poszli ku wołaniu dzikiej istoty, ku wołaniu wielkiego. Poruszając się przez Rtę stanęli na rzece; Gandharwa odnalazł nieśmiertelne Imiona.
Mantra 5
अप्सरा जारमुपसिष्मियाणा योषा बिभर्ति परमे व्योमन् । चरत्प्रियस्य योनिषु प्रियः सन्त्सीदत्पक्षे हिरण्यये स वेनः ॥
Apsara, uśmiechając się ku swemu kochankowi, Niewiasta, nosi go w najwyższym niebie. Poruszając się w łonach umiłowanego, sam umiłowany, Vena spoczywa na złotym skrzydle.
Mantra 6
नाके सुपर्णमुप यत्पतन्तं हृदा वेनन्तो अभ्यचक्षत त्वा । हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनं भुरण्युम् ॥
Gdy latasz blisko w niebie, jako pięknoskrzydły ptak, ci, którzy szukają sercem, dostrzegają cię. Złotoskrzydły, posłaniec Waruny, szybki ptak w łonie Jamy, poruszasz się z nieodpartą prędkością.
Mantra 7
ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थात्प्रत्यङ्चित्रा बिभ्रदस्यायुधानि । वसानो अत्कं सुरभिं दृशे कं स्वर्ण नाम जनत प्रियाणि ॥
Wyprostowany Gandharwa stoi w niebie, zwrócony do wewnątrz, niosąc swe jasne bronie. Przyodziany we wońną jasność dla widzenia, rodzi umiłowane rzeczy przez imię 'Swar', lśniące niebo.
Mantra 8
द्रप्सः समुद्रमभि यज्जिगाति पश्यन्गृध्रस्य चक्षसा विधर्मन् । भानुः शुक्रेण शोचिषा चकानस्तृतीये चक्रे रजसि प्रियाणि ॥
Kropla istoty porusza się ku oceanowi, widząc dalekim wzrokiem sępa, podtrzymując prawo. Promień, radujący się swym jasnym płomieniem, ustanawia umiłowane rzeczy w trzeciej sferze radżasu.
Vena is portrayed as a radiant, mediating power—often associated with a Gandharva-like messenger quality—who brings hidden light into manifestation and links the Sun with the Waters.
The hymn uses birth imagery to describe insight: illumination first appears subtle and protected, and the seers’ focused contemplation ‘nurtures’ it until it becomes clear, stable knowledge.
When inner vitality (Waters) meets clarity (Sun), a mediating light arises that can be cultivated through disciplined thought, leading to alignment with ṛta—truth, right order, and right action.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.