
Sukta 10.117
Didactic/ethical hymn (no single devatā; addresses the law of giving under divine order)
Trishtubh (common for RV 10.117; verification required)
Rigveda 10.117 to późny, dydaktyczny hymn, który naucza dharmy hojności: bogactwo jest przeznaczone do krążenia, a ten, kto odmawia dzielenia się, staje się duchowo i społecznie opuszczony. Ujmuje on dawanie (pṛṇ-) jako zgodność z ṛtą (porządkiem kosmicznym), ostrzegając, że chomikowanie i zaniedbywanie potrzebujących prowadzą do upadku, podczas gdy dzielenie się podtrzymuje zarówno dającego, jak i społeczność.
Mantra 1
न वा उ देवाः क्षुधमिद्वधं ददुरुताशितमुप गच्छन्ति मृत्यवः । उतो रयिः पृणतो नोप दस्यत्युतापृणन्मर्डितारं न विन्दते ॥
Bogowie nie ustanowili głodu jako zabójstwa; jednak śmierci zbliżają się do tego, kto nie jest nakarmiony. Lecz obfitość nie zawodzi tego, kto napełnia innych; a kto nie napełnia, ten nie znajduje uzdrowiciela ani wybawcy.
Mantra 2
य आध्राय चकमानाय पित्वोऽन्नवान्त्सन्रफितायोपजग्मुषे । स्थिरं मनः कृणुते सेवते पुरोतो चित्स मर्डितारं न विन्दते ॥
Kto, choć posiada żywność, twardzi swe serce przeciwko potrzebującemu wędrowcowi, który przychodzi szukając napoju i pożywienia, ten służy tylko swemu wąskiemu przodkowi; nawet tak nie znajduje uzdrowiciela, nawet później.
Mantra 3
स इद्भोजो यो गृहवे ददात्यन्नकामाय चरते कृशाय । अरमस्मै भवति यामहूता उतापरीषु कृणुते सखायम् ॥
On jedynie jest prawdziwym uczestnikiem uczty, kto daje w swoim domu chudemu wędrowcowi szukającemu pożywienia. Dla niego podróże wezwane potrzebą stają się proste i wystarczające; a nawet w najdalszych drogach zdobywa przyjaciela.
Mantra 4
न स सखा यो न ददाति सख्ये सचाभुवे सचमानाय पित्वः । अपास्मात्प्रेयान्न तदोको अस्ति पृणन्तमन्यमरणं चिदिच्छेत् ॥
Nie jest przyjacielem ten, kto nie daje w przyjaźni towarzyszowi, który przychodzi szukając pożywienia. Należy odejść od niego; to nie jest prawdziwe mieszkanie. Niech szuka innego, tego, kto napełnia, choćby był obcym.
Mantra 5
पृणीयादिन्नाधमानाय तव्यान्द्राघीयांसमनु पश्येत पन्थाम् । ओ हि वर्तन्ते रथ्येव चक्रान्यमन्यमुप तिष्ठन्त रायः ॥
Niech napełnia tego, kto jest w niedostatku; niech spogląda wzdłuż dalszej i szerszej ścieżki. Albowiem bogactwa poruszają się i powracają jak koła na drodze; przychodzą i zatrzymują się to u jednego, to u drugiego.
Mantra 6
मोघमन्नं विन्दते अप्रचेताः सत्यं ब्रवीमि वध इत्स तस्य । नार्यमणं पुष्यति नो सखायं केवलाघो भवति केवलादी ॥
Próżno nieprzebudzony zdobywa pożywienie; mówię prawdę: zagłada jest jego udziałem. Nie wspiera Aryamana ani przyjaciela; staje się samym grzechem i samotnym spożywającym.
Mantra 7
कृषन्नित्फाल आशितं कृणोति यन्नध्वानमप वृङ्क्ते चरित्रैः । वदन्ब्रह्मावदतो वनीयान्पृणन्नापिरपृणन्तमभि ष्यात् ॥
Nawet pług, gdy pracuje, tworzy pożywienie; gdyż oczyszcza drogę swymi ścieżkami. Mówiący brahman jest lepszy niż milczący; ten, kto napełnia, jest prawdziwym pomocnikiem: powinien przeciwstawić się temu, kto nie napełnia.
Mantra 8
एकपाद्भूयो द्विपदो वि चक्रमे द्विपात्त्रिपादमभ्येति पश्चात् । चतुष्पादेति द्विपदामभिस्वरे सम्पश्यन्पङ्क्तीरुपतिष्ठमानः ॥
Z jednostopowego znów przechodzi w dwustopowe; z dwustopowego podąża za i osiąga trzystopowe. Idzie ku czterostopowemu, odbijając się echem o dwustopowe; kontemplując uporządkowane szeregi, stoi blisko i zajmuje swe miejsce.
Mantra 9
समौ चिद्धस्तौ न समं विविष्टः सम्मातरा चिन्न समं दुहाते । यमयोश्चिन्न समा वीर्याणि ज्ञाती चित्सन्तौ न समं पृणीतः ॥
Nawet dwie dłonie, które wydają się podobne, nie poruszają się z równą mocą; nawet dwie matki nie dają tego samego mleka. Nawet u bliźniąt siły nie są identyczne; nawet wśród krewnych, którzy są razem, nie ma równego dawania.
It is an ethical hymn urging generosity. It says that refusing to share harms both the needy and the hoarder, while giving keeps prosperity and social support alive.
Not directly. It uses the language of the gods and ṛta (cosmic order), but its focus is moral instruction—especially the duty to feed and support those in want.
To show that riches are not permanent. Like wheels that keep turning, wealth moves from person to person, so it is wise and righteous to share rather than hoard.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.