Rig Veda 10.110.5: Mandala 10, Sukta 110, Mantra 5

Sukta 10.110

Devata: Devīḥ Dvāraḥ (the Divine Doors of the rite)

Samhita Patha (Devanagari)

व्यचस्वतीरुर्विया वि श्रयन्तां पतिभ्यो न जनयः शुम्भमानाः । देवीर्द्वारो बृहतीर्विश्वमिन्वा देवेभ्यो भवत सुप्रायणाः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.110.5

Transliteration

vyácasvatīr urviyā́ ví śrayantāṁ pátibhyo ná jánayaḥ śúmbhamānāḥ | devī́r dvā́ro bṛhatī́r viśvám-invā devébhyo bhavata suprāyāṇā́ḥ ||

Translation

Niech szerokie i promienne Drzwi się rozwarzą, jak niewiasty przybrane dla swych panów. O boskie Drzwi, rozległe i wszystko wspierające, stańcie się dla bogów szczęśliwym przejściem i doskonałym wyjściem.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• व्यचस्वतीः: all-pervading, wide-spreading (fem. pl.)
• व्यचस्वतीः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: व्यचस् (प्रातिपदिक) < √व्यच्/√वच् (व्याप्तौ/विस्तारे) (निरुक्त-सम्बन्ध)

• उर्वियाः: broad, wide (fem. pl.)
• उर्वियाः: Kartā (व्यचस्वतीः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth, widely
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• श्रयन्ताम्: let them rest/lean; let them take their place
• श्रयन्ताम्: (वाक्यक्रिया) — कर्तृसम्बन्धः: व्यचस्वतीः/उर्वियाः/देवीः द्वारः
• Type: Verb
• Root: √श्रि (श्रयणे/आश्रये)

• पतिभ्यः: to the lords/masters
• पतिभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• जनयः: begetters/progenitors (as a comparison)
• जनयः: Kartā (उपमानपदेन)
• Type: Noun
• Root: जनय (प्रातिपदिक; जन-सम्बद्धः, ‘जनक/जनयितृ’ अर्थे)

• शुम्भमानाः: adorning themselves; shining
• शुम्भमानाः: Kartā (जनयः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √शुभ् (शोभने) → शुम्भमान (वर्तमानकृदन्त)

• देवीः: goddesses
• देवीः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• द्वारः: doors/gates
• द्वारः: Kartā (देवीः इत्यस्य समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वार्/द्वार (प्रातिपदिक)

• बृहतीः: great, lofty (fem. pl.)
• बृहतीः: Kartā (देवीः द्वारः इत्यस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बृहती (प्रातिपदिक) < √बृह् (वर्धने)

• विश्वम्: all; the whole (world/space)
• विश्वम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इन्वा: moving/impelling; setting in motion
• इन्वा: Kartā-विशेषण
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √इ (गत्यर्थ) / वैदिक √इन्व् (प्रेरणे/गमने) → इन्व (वर्तमानकृदन्त)

• देवेभ्यः: for the gods
• देवेभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• भवत: be; become
• भवत: (वाक्यक्रिया) — कर्तृसम्बन्धः: देवीः द्वारः
• Type: Verb
• Root: √भू (सत्तायाम्)

• सुप्रायणाः: of good approach; granting good passage/entry
• सुप्रायणाः: Kartā-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु-प्रायण (प्रातिपदिक); प्रायण < √या (गत्यर्थ) (प्र-आ-√या)