Rig Veda 10.106.7: Mandala 10, Sukta 106, Mantra 7

Sukta 10.106

Devata: Aśvinau

Samhita Patha (Devanagari)

पज्रेव चर्चरं जारं मरायु क्षद्मेवार्थेषु तर्तरीथ उग्रा । ऋभू नापत्खरमज्रा खरज्रुर्वायुर्न पर्फरत्क्षयद्रयीणाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 10.106.7

Transliteration

pajrēva carcaraṃ jāraṃ marāyu kṣadmēvārthēṣu tartarītha ugrā | ṛbhū nāpat kharamajrā khara-jrur vāyur na parpharat kṣayad-rayīṇām ||

Translation

O potężni Aszinowie, mielicie oporne węzły istoty jak silne narzędzie kruszy to, co twarde; w naszych celach czynicie przejście. Jak umiejętność Ribhów przybywacie z surową siłą; jak Wiatr odpędzacie marnotrawstwo, które pomniejsza nasze pełnie siły (raji), aby nasze wewnętrzne bogactwa nie malały.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पज्रेव: like a ‘pajra’ (hard/firm one); as if adamant
• पज्रेव: Adhikaraṇa (उपमान-निर्देश/तुलना)
• Type: Indeclinable (comparative particle used with noun-stem)
• Root: पज्र (प्रातिपदिक) + इव (निपात) → पज्र-इव

• चर्चरम्: the crusher/shatterer; the rattling one
• चर्चरम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: चर्चर (प्रातिपदिक; ‘shattering/crushing/creaking’)

• जारम्: lover; paramour
• जारम्: Karma (सम्बन्ध/विशेष्य-रूपेण पूर्वपदस्य)
• Type: Noun
• Root: जार (प्रातिपदिक)

• मरायुः: Marāyu (a name/epithet; a swift/violent one)
• मरायुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मरायु (प्रातिपदिक)

• क्षद्मेव: like a disguise/covering
• क्षद्मेव: Adhikaraṇa (उपमान-निर्देश)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: क्षद्मन् (प्रातिपदिक) + इव (निपात)

• अर्थेषु: in aims/purposes; in matters
• अर्थेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)

• तर्तरीथ: you have overpassed; you have overcome
• तर्तरीथ: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: तॄ (धातु; ‘to cross/overcome’) (वेद. पुनरुक्ति-आवृत्तिरूप: तर्तरी-)

• उग्रा: fierce; mighty
• उग्रा: Kartā-विशेषण / सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• ऋभू: R̥bhu (the artisan sage/deity)
• ऋभू: Kartā (उपमान/उदाहरण-रूपेण)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक; ऋभवः-सम्बन्धी)

• नापत्: offspring; descendant
• नापत्: Kartā-सम्बन्ध (ऋभू-विशेषण/समासार्थ) अथवा स्वतंत्र कर्ता
• Type: Noun
• Root: नप्तृ/नपात् (प्रातिपदिक ‘descendant/son’)

• खरम्: the harsh/rough one; the ass (lit. ‘donkey’)
• खरम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: खर (प्रातिपदिक)

• अज्रा: unwearied; unaging; vigorous
• अज्रा: Kartā-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अज्र (प्रातिपदिक ‘unaging/unyoked/active’)

• खरज्रुः: the harsh-voiced one
• खरज्रुः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: खरज्रु (प्रातिपदिक; ‘harsh-tongued/rough-voiced’)

• वायुः: Vāyu; the Wind
• वायुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)

• न: like; as
• न: Adhikaraṇa (उपमान-निर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• पर्फरत्: roared/whirred; rattled
• पर्फरत्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: पर्फर्/पर्फर (धातु; वेद. अनुकरणधातु ‘to whirr/rattle/roar’)

• क्षयद्रयीणाम्: of the abodes of riches / of the riches’ dwelling-places
• क्षयद्रयीणाम्: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun (compound)
• Root: क्षयद्रयी (समास-प्रातिपदिक: क्षयत्/क्षयद् + रयी; ‘abode/house of riches’ अथवा ‘diminishing riches’—पाठार्थानुसार) + णाम् (षष्ठी बहुवचन)