Rig Veda 1.124.12: Mandala 1, Sukta 124, Mantra 12

Sukta 1.124

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.124)

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

उत्ते वयश्चिद्वसतेरपप्तन्नरश्च ये पितुभाजो व्युष्टौ । अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय ॥

Recitation with translationRig Veda 1.124.12

Transliteration

utté váyaś cid vasatér apaptan náraś ca yé pitubhā́jo vyùṣṭau | amā́ saté vahasi bhū́ri vāmám uṣo devi dāśúṣe mártyāya ||

Translation

Przy twoim wschodzie nawet ptaki wylatują ze swoich spoczynków, a ludzie, którzy mają udział w ojcowiznie, się budzą. Z nimi niesiesz tu i teraz obfitą rozkosz i szerokość, o boska Jutrzenko, dla śmiertelnika, który składa ofiarę.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उत्: and; also; moreover
• उत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत् (उपसर्ग/निपात)

• ते: of you; your
• ते: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक)

• वयः: birds; fowl
• वयः: कर्तृ (with अपपतन्) / विषय
• Type: Noun
• Root: वयस्

• चित्: even; indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• वसतेः: from the dwelling; from the abode
• वसतेः: अपादान
• Type: Noun
• Root: वसति

• अपपतन्: flew away; took flight
• अपपतन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पत्

• नरः: men
• नरः: कर्तृ (with अपपतन्) / विषय
• Type: Noun
• Root: नर

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• ये: who
• ये: कर्तृ (relative clause)
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• पितुभाजः: sharing the father’s portion; having a share from the father
• पितुभाजः: कर्तृ (apposition to ये/नरः)
• Type: Noun (compound) / Adjective
• Root: पितु- + भाज

• व्युष्टौ: at dawn; at daybreak
• व्युष्टौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: व्युष्टि

• अमा: at home; near; in one’s dwelling
• अमा: अधिकरण/सहभाव
• Type: Indeclinable
• Root: अमा (अव्यय)

• सते: you are
• सते: क्रिया (copula)
• Type: Verb (participle-like finite form) / archaic
• Root: अस्

• वहसि: you carry; you convey
• वहसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वह्

• भूरि: much; abundant
• भूरि: विशेषण (of वामम्)
• Type: Adjective (indeclinable use) / Noun-like
• Root: भूरि

• वामम्: good thing; boon; desirable wealth
• वामम्: कर्म (object of वहसि)
• Type: Noun
• Root: वाम

• उषः: O Dawn
• उषः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: उषस्

• देवि: O goddess
• देवि: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: देवी

• दाशुषे: to the worshipper; to the giver
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाश्वांस् (√दाश्/दश् ‘to give, worship’)

• मर्त्याय: to the mortal
• मर्त्याय: सम्प्रदान (apposition to दाशुषे)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य