Valmiki Ramayana 2.86.3: Ayodhya Kanda, Sarga 86, Shloka 3

लक्ष्मणगुणवर्णनम् · Lakshmana’s Vigil and Guha’s Testimony

Devanagari script

इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थमुपकल्पिता ।

प्रत्याश्वसिहि शेष्वास्यां सुखं राघवनन्दन ॥३॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.86.3

Transliteration

iyaṃ tāta sukhā śayyā tvadarthamupakalpitā |

pratyāśvasihi śeṣvāsyāṃ sukhaṃ rāghavanandana ||3||

Translation

O drogi przyjacielu, radości rodu Raghu! Ta wygodna pościel została przygotowana dla ciebie. Uspokój się i spoczywaj na niej szczęśliwie.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इयम्: this
• इयम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/निर्देश), एकवचन

• तात: dear one
• तात: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• सुखा: comfortable
• सुखा: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्—शय्या

• शय्या: bed, couch
• शय्या: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शय्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्वदर्थम्: for your sake
• त्वदर्थम्: प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: त्वद्-अर्थ (प्रातिपदिक; त्वद् + अर्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (उद्देश्य), एकवचन; तत्पुरुषः—त्वदर्थम् ‘for your sake’

• उपकल्पिता: has been prepared
• उपकल्पिता: क्रिया (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-कल्प् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arranged/prepared’

• प्रत्याश्वसि: be reassured
• प्रत्याश्वसि: क्रिया (Imperative/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: प्रति-आ-श्वस् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• हि: indeed
• हि: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle) हेत्वर्थ/बलार्थ

• शेष्व: lie down
• शेष्व: क्रिया (Imperative/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: शी (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; रूपम्—शे + स्व (आत्मनेपद-आज्ञा)

• अस्याम्: on this (bed)
• अस्याम्: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन

• सुखम्: comfortably, peacefully
• सुखम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रायः क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)

• राघवनन्दन: O delight of the Raghus
• राघवनन्दन: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राघव-नन्दन (प्रातिपदिक; राघव + नन्दन)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः—राघवस्य नन्दनः ‘delight/son of Raghu-line’

Context

My friend, Lakshmana, the delight of the Raghavas! this comfortable couch has been arranged for you. Lie down peacefully without any anxiety.

Characters & Entities

• Guha
• Lakshmana
• Raghu

FAQs

Who is speaking in this verse and to whom?

Guha, the king of the Nishadas, is speaking to Lakshmana. Guha is urging Lakshmana to rest on a bed prepared for him, concerned about Lakshmana's comfort while keeping watch over Rama and Sita.

What is the significance of the term 'tāta' used by Guha?

The term 'tāta' is an affectionate address meaning 'father', 'son', or 'dear friend'. Here, it highlights the deep bond of friendship and affection Guha feels towards Lakshmana, treating him like family.