
Rishi: Atharvanic speculative seer-tradition (as transmitted in AV 11.8)
Devata: Manyu and Saṅkalpa (personified mental powers)
Chandas: Anuṣṭubh (with opening rubric ‘adhyātmam’ outside metrical count)
AV 11.8 to adhyātmiczny, spekulatywny hymn, który mapuje kompleks umysł, ciało jako rodzinę uosobionych mocy, Manyu (gniew/popęd), Saṅkalpa (postanowienie), zmysły i oddechy życiowe, aby można je było poznać, uporządkować i opanować. Poprzez genealogiczne pytania i psychofizjologiczną enumerację, reframuje impuls i witalność jako zrozumiałe bóstwa w ciele, dążąc do samorządności, stabilności prāṇów/indriyów i przywrócenia pomyślnego „varṇa” (promiennego dobrostanu). Jego moc leży w nazywaniu i strukturyzowaniu sił wewnętrznych: to, co nazwane, jest ograniczone, a to, co ograniczone, staje się rządne.
Mantra 1
अध्यात्मम्। यन्म॒न्युर्जा॒यामाव॑हत् संक॒ल्पस्य॑ गृ॒हादधि॑ । क आ॑सं॒ जन्याः॒ के व॒राः क उ॑ ज्येष्ठव॒रोऽभवत्
W sferze wewnętrznej: gdy Gniew sprowadził żonę z domu Postanowienia, ktoż wtedy był krewnymi, kto swatami, i kto wprawdzie został najznakomitszym swatem?
Mantra 2
तप॑श्चै॒वास्तां॒ कर्म॑ चा॒न्तर्म॑ह॒त्यऽर्ण॒वे। त आ॑सं॒ जन्या॒स्ते व॒रा ब्रह्म॑ ज्येष्ठव॒रोऽभवत्
Umartwienie i Czyn tam były, wewnątrz potężnego oceanu: ci byli krewnymi, ci swatami; Brahman stał się najznakomitszym swatem.
Mantra 3
दश॑ सा॒कम॑जायन्त दे॒वा दे॒वेभ्यः॑ पु॒रा। यो वै तान् वि॒द्यात् प्र॒त्यक्षं॒ स वा अ॒द्य म॒हद् व॑देत्
Dziesięcioro, wszyscy razem, narodziło się jako Bogowie z Bogów w dawnych czasach. Ktokolwiek w istocie poznałby ich twarzą w twarz, ten nawet dziś wypowiedziałby potężne słowo.
Mantra 4
प्रा॒णा॒पा॒नौ चक्षुः॒ श्रोत्र॒मक्षि॑तिश्च॒ क्षिति॑श्च॒ या। व्या॒नो॒दा॒नौ वाङ् मन॒स्ते वा आकू॑ति॒माव॑हन्
Wdech i wydech, wzrok i słuch, niezniszczalność i stałe oparcie; oddech rozprzestrzeniający i oddech wznoszący, mowa i umysł, te zaiste przyniosły tutaj stały zamiar.
Mantra 5
अजा॑ता आसन्नृ॒तवोऽथो॑ धा॒ता बृह॒स्पतिः॑ । इ॒न्द्रा॒ग्नी अ॒श्विना॒ तर्हि॒ कं ते ज्ये॒ष्ठमुपा॑सत
Nienarodzone były Pory Roku; tak, Dhātṛ i Bṛhaspati; Indra z Agnim i Aśvinowie: kogo wtedy czcili jako najstarszego i jako najwyższego?
Mantra 6
तप॑श्चै॒वास्तां॒ कर्म॑ चा॒न्तर्म॑ह॒त्यर्ण॒वे। तपो॑ ह जज्ञे॒ कर्म॑ण॒स्तत् ते ज्ये॒ष्ठमुपा॑सत
Asceza i Czyn tam były, wewnątrz potężnego potopu. Z Czynu, zaprawdę, narodziła się Asceza: tego czcili jako najstarszego i jako najwyższego.
Mantra 7
येत आसी॒द् भूमिः॒ पूर्वा॒ याम॑द्धा॒तय॒ इद् वि॒दुः । यो वै तां वि॒द्यान्ना॒मथा॒ स म॑न्येत पुराण॒वित्
Ta Ziemia, która pierwsza ze wszystkich istniała, którą pierwotni ustawiciele zaiste poznali, kto by ją poznał po jej imieniu, ten wówczas uważałby się za znawcę pradawnej wiedzy.
Mantra 8
कुत॒ इन्द्रः॒ कुतः॒ सोमः॒ कुतो॑ अ॒ग्निर॑जायत । कुत॒स्त्वष्टा॒ सम॑भव॒त् कुतो॑ धा॒ताजा॑यत
Skąd powstał Indra? skąd Soma? skąd Agni się narodził? Skąd Tvaṣṭṛ powstał i skąd Dhātṛ się narodził?
Mantra 9
इन्द्रा॒दिन्द्रः॒ सोमा॒त् सोमो॑ अ॒ग्नेर॒ग्निरजायत । त्वष्टा॑ ह जज्ञे॒ त्वष्टु॑र्धा॒तुर्धा॒ताजा॑यत
Z Indry Indra się narodził; z Somy Soma; z Agni Agni powstał. Tvaṣṭṛ, zaiste, się narodził; z Tvaṣṭṛa Dhātṛ się narodził.
Mantra 10
ये त आस॒न् दश॑ जा॒ता दे॒वा दे॒वेभ्यः॑ पु॒रा। पु॒त्रेभ्यो॑ लो॒कं द॒त्त्वा कस्मिं॒स्ते लो॒क आ॑सते
Ci dziesięciu Bogowie, którzy dawniej się narodzili, przed Bogami, oddawszy swój świat swoim synom, w jakiej sferze teraz przebywają?
Mantra 11
य॒दा केशा॒नस्थि॒ स्नाव॑ मां॒सं म॒ज्जान॒माभ॑रत्। शरी॑रं कृ॒त्वा पाद॑व॒त् कं लो॒कमनु॒ प्रावि॑शत्
Gdy zebrał włosy, kości, ścięgna, mięso i szpik, stworzywszy ciało z nogami, do jakiego świata potem wszedł?
Mantra 12
कुतः॒ केशा॒न् कुतः॒ स्नाव॒ कुतो॒ अस्थी॒न्याभ॑रत्। अङ्गा॒ पर्वा॑णि म॒ज्जानं को मां॒सं कुत॒ आभ॑रत्
Skąd przyniósł włosy? Skąd ścięgna? Skąd sprowadził kości? Członki, stawy, szpik, kto przyniósł ciało i skąd je sprowadził?
Mantra 13
सं॒सिचो॒ नाम॒ ते दे॒वा ये सं॑भा॒रान्त्स॒मभ॑रन्। सर्वं॑ सं॒सिच्य॒ मर्त्यं॑ दे॒वाः पुरु॑ष॒मावि॑शन्
Skraplaczem z imienia są ci twoi Bogowie, którzy zgromadzili i przynieśli razem to, co konieczne. Całkowicie skropiwszy śmiertelną postać, Bogowie weszli w Osobę.
Mantra 14
ऊ॒रू पादा॑वष्ठी॒वन्तौ॒ शिरौ॒ हस्ता॒वथो॒ मुख॑म्। पृ॒ष्टीर्ब॑र्ज॒ह्ये पा॒र्श्वे कस्तत् सम॑दधा॒दृषिः॑
Uda, stopy z kośćmi wewnątrz, głowę, ręce, a ponadto usta; plecy, posłanie, boki, kimże był ten Widzący, który to wszystko złożył razem?
Mantra 15
शिरो॒ हस्ता॒वथो॒ मुखं॑ जि॒ह्वां ग्री॒वाश्च॒ कीक॑साः । त्व॒चा प्रा॒वृत्य॒ सर्वं॒ तत् सं॒धा सम॑दधान्म॒ही
Głowę, ręce, a ponadto usta; język, szyje i kręgi: pokrywając to wszystko skórą, wielki Łączyciel ustawił to mocno w całości.
Mantra 16
यत् तच्छरी॑र॒मश॑यत् सं॒धया॒ संहि॑तं म॒हत्। येने॒दम॒द्य रोच॑ते॒ को अ॑स्मि॒न् वर्ण॒माभ॑रत्
To ciało, które on położył, wielką rzecz złączoną przez łączenie, czyją mocą to teraz jaśnieje: kto w tym nadał barwę, jasny odcień?
Mantra 17
सर्वे॑ दे॒वा उपा॑शिक्ष॒न् तद॑जानाद् व॒धूः स॒ती। ई॒शा वश॑स्य॒ या जा॒या सास्मि॒न् वर्ण॒माभ॑रत्
Wszyscy Bogowie udzielali nauki; to Panna cnotliwa pojęła. Żona, która jest panią panowania, ona właśnie w tym nadała barwę, wdzięczny odcień.
Mantra 18
य॒दा त्वष्टा॒ व्यतृ॑णत् पि॒ता त्वष्टु॒र्य उत्त॑रः । गृ॒हं कृ॒त्वा मर्त्यं॑ दे॒वाः पुरु॑ष॒मावि॑शन्
Gdy Tvaṣṭṛ, Ojciec, ten, który jest późniejszy i wyższy od Tvaṣṭṛ, rozdzielił części w porządku, wtedy, uczyniwszy z śmiertelnika dom, Bogowie weszli w Osobę.
Mantra 19
स्वप्नो॒ वै त॒न्द्रीर्निरृ॑तिः पा॒प्मानो॒ नाम॑ दे॒वताः॑ । ज॒रा खाल॑त्यं॒ पालि॑त्यं॒ शरी॑र॒मनु॒ प्रावि॑शन्
Sen, senność, Nirṛti, Zła z imienia, jako Moce, starość, łysina i siwizna: te weszły następnie i w ciało.
Mantra 20
स्तेयं॑ दुष्कृ॒तं वृ॑जि॒नं स॒त्यं य॒ज्ञो यशो॑ बृ॒हत्। बलं॑ च क्ष॒त्रमोज॑श्च॒ शरी॑र॒मनु॒ प्रावि॑शन्
Kradzież, złe uczynki i krzywa szkoda; oraz Prawda, i Ofiara, i wzniosła Chwała; oraz Siła, i Kṣatra, i Wigor, te weszły następnie i w ciało.
Mantra 21
भूति॑श्च॒ वा अभू॑तिश्च रा॒तयोऽरा॑तयश्च॒ याः । क्षुध॑श्च॒ सर्वा॒स्तृष्णा॑श्च॒ शरी॑र॒मनु॒ प्रावि॑शन्
Pomyślność i niepomyślność; dary i brak darów, jakiekolwiek by były; i wszelkie głody i wszelkie pragnienia, te weszły następnie i w ciało.
Mantra 22
नि॒न्दाश्च॒ वा अनि॑न्दाश्च॒ यच्च॒ हन्तेति॒ नेति॑ च । शरी॑रं श्र॒द्धा दक्षि॒णाश्र॑द्धा॒ चानु॒ प्रावि॑शन्
Winy i niewiny; i cokolwiek jest 'Zabójcą', i 'Nie tak'; w ciało weszła Wiara, i Dakṣiṇā, i Niewiara podobnie po niej.
Mantra 23
वि॒द्याश्च॒ वा अवि॑द्याश्च॒ यच्चा॒न्यदु॑पदे॒श्यऽम्। शरी॑रं॒ ब्रह्म॒ प्रावि॑श॒दृचः॒ सामाथो॒ यजुः॑
Wiedzy i niewiedzy, oraz wszystko inne, co winno być przekazane przez naukę, Brahman wszedł w ciało: wersy Ṛc, Sāman, a także Yajus.
Mantra 24
आ॒न॒न्दा मोदाः॑ प्र॒मुदो॑ऽभिमोद॒मुद॑श्च॒ ये। ह॒सो न॒रिष्टा॑ नृ॒त्तानि॒ शरी॑र॒मनु॒ प्रावि॑शन्
Błogości, rozkosze, wielka radość, tryumfujące uniesienie i te szczęścia, które są, śmiech, nienaruszoność i tańce, te wszystkie, idąc śladem, weszły w ciało.
Mantra 25
आ॒ला॒पाश्च॑ प्रला॒पाश्चा॑भिलाप॒लप॑श्च॒ ये। शरी॑रं॒ सर्वे॒ प्रावि॑शन्ना॒युजः॑ प्र॒युजो॒ युजः॑
Rozmowy i dysputy, i wszelkie wzajemne przemowy, które istnieją, te wszystkie weszły w ciało: łączyciele, zaprzęgacze i kierownicy.
Mantra 26
प्रा॒णा॒पा॒नौ चक्षुः॒ श्रोत्र॒मक्षि॑तिश्च॒ क्षिति॑श्च॒ या। व्या॒नो॒दा॒नौ वाङ् मनः॒ शरी॑रेण॒ त ई॑यन्ते
Prāṇa i Apāna, wzrok i słuch, niezniszczalność i niewzruszone trwanie, a także Vyāna i Udāna, mowa i umysł: za pośrednictwem ciała te wszystkie się poruszają i mają swój bieg.
Mantra 27
आ॒शिष॑श्च प्र॒शिष॑श्च सं॒शिषो॑ वि॒शिष॑श्च॒ याः । चि॒त्तानि॒ सर्वे॑ संक॒ल्पाः शरी॑र॒मनु॒ प्रावि॑शन्
Błogosławieństwa i przedbłogosławieństwa, zgodne błogosławieństwa i szczególne błogosławieństwa, jakie tylko są, wszystkie myśli, wszystkie postanowienia, te wszystkie, idąc śladem, weszły w ciało.
Mantra 28
आस्ते॑यीश्च॒ वास्ते॑यीश्च त्वर॒णाः कृ॑प॒णाश्च॒ याः । गुह्याः॑ शु॒क्रा स्थू॒ला अ॒पस्ता बी॑भ॒त्साव॑सादयन्
Zarówno te, które są z ogniska, jak i te, które są z domu, te szybkie, te nędzne, jakiekolwiek są tajemne, jasne, grube, powalone i obrzydliwe, te ściśnęli i sprawili, że opadły.
Mantra 29
अस्थि॑ कृ॒त्वा स॒मिधं॒ तद॒ष्टापो॑ असादयन्। रेतः॑ कृ॒त्वाज्यं॑ दे॒वाः पुरु॑ष॒मावि॑शन्
Uczyniwszy kość paliwem, to Osiem Wód utwierdziło na miejscu. Uczyniwszy nasienie klarowanym masłem, Bogowie weszli w Istotę.
Mantra 30
या आपो॒ याश्च॑ दे॒वता॒ या वि॒राड् ब्रह्म॑णा स॒ह। शरी॑रं॒ ब्रह्म॒ प्रावि॑श॒च्छरी॒रेऽधि॑ प्र॒जाप॑तिः
Jakie Wody są, i jakie Bóstwa, i jaka Wiradż wraz z Brahmanem, Brahman wszedł w ciało, a w ciele, ponad nim, Prażapati zasiadł.
Mantra 31
सूर्य॒श्चक्षु॒र्वातः॑ प्रा॒णं पुरु॑षस्य॒ वि भे॑जिरे । अथा॒स्येत॑रमा॒त्मानं॑ दे॒वाः प्राय॑च्छन्न॒ग्नये॑
Słońce przyjęło dla siebie oko, Wiatr przyjął dla siebie oddech Istoty, rozdzielając je. Wtedy Bogowie przekazali jego inne ja Agniemu.
Mantra 32
तस्मा॒द् वै विद्वान् पुरु॑षमि॒दं ब्रह्मेति॑ मन्यते । सर्वा॒ ह्यऽस्मिन् दे॒वता॒ गावो॑ गो॒ष्ठ इ॒वास॑ते
Dlatego znawca uważa Istotę za tego Brahmana: albowiem w nim wszystkie Bóstwa przebywają, jak krowy przebywają w oborze.
Mantra 33
प्र॒थ॒मेन॑ प्रमा॒रेण॑ त्रे॒धा विष्व॒ङ् वि ग॑च्छति । अ॒द एके॑न॒ गच्छ॑त्य॒द एके॑न गच्छती॒हैके॑न॒ नि षे॑वते
Pierwszym wymiarem posuwa się naprzód, trojaki, rozprzestrzeniając się wszędzie. Stamtąd jednym [aspektem] przechodzi dalej; stamtąd jednym przechodzi dalej; tutaj jednym osiada, by zamieszkać.
Mantra 34
अ॒प्सु स्ती॒मासु॑ वृ॒द्धासु॒ शरी॑रमन्त॒रा हि॒तम्। तस्मिं॒छवोऽध्य॑न्त॒रा तस्मा॒च्छवोऽध्यु॑च्यते
W wodach, w zgęszczonych parach, gdy urosną w pełni, ciało jest umieszczone wewnątrz. Tamin jest siła położona ponad, wewnątrz; dlatego jest nazywana 'siłą' stamtąd, jako nakryta.
It is an inward (adhyātma) hymn that treats anger (Manyu), resolve (Saṅkalpa), and the vital/sensory faculties as personified powers, so they can be understood and brought under control.
Both: its style is brahmavidyā (speculative) but it is functionally shāntika and bhaiṣajya-adjacent, aiming to steady breath, senses, speech, and mind—supporting calm, vitality, and longevity.
No explicit substances are required. The practice is primarily recitation with focused intention (saṅkalpa) and mindful attention to breath and faculties, treating them as the operative ‘deities’ within the body.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.