Adhyaya 11
Agnicayana preliminaries and altar construction.
Mantras
Mantra 1
यु॒ञ्जा॒नः प्र॑थ॒मं मन॑स्त॒त्त्वाय॑ सवि॒ता धिय॑: । अ॒ग्नेर्ज्योति॑र्नि॒चाय्य॑ पृथि॒व्या अध्याऽभ॑रत्
ਸੱਤ੍ਯ ਦੇ ਤੱਤ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਯੁੰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਵਿਤਾ ਨੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ; ਅਗਨੀ ਦੇ ਜੋਤਿ ਨੂੰ ਨਿਚਾਯ੍ਯ (ਵੇਖ ਕੇ) ਉਸ ਨੇ ਪૃਥਿਵੀ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ।
Mantra 2
यु॒क्तेन॒ मन॑सा व॒यं दे॒वस्य॑ सवि॒तुः स॒वे । स्व॒र्ग्या॒य॒ शक्त्या॑
ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਨੁਸਾਰ (ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ), ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਸਵਰਗ ਜਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Mantra 3
यु॒क्त्वाय॑ सवि॒ता दे॒वान्त्स्व॑र्य॒तो धि॒या दिव॑म् । बृ॒हज्ज्योति॑: करिष्य॒तः स॑वि॒ता प्र सु॑वाति॒ तान्
ਸਵਿਤਾ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਧੀ (ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰੁਝੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਵ (ਆਕਾਸ਼) ਵੱਲ ਜੋੜਿਆ—ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ; ਸਵਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑: । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इन्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः
ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧੀਆਂ (ਵਿਚਾਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਦੇ ਹਨ—ਪ੍ਰੇਰਿਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਮਹਾਨ, ਸਰਬਜ੍ਞ ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ ਰਿਤ੍ਵਿਜ। ਵਿਧਾਨ-ਜਾਣੂ ਇਕ ਨੇ ਹੋਤ੍ਰ-ਕਰਤਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਦੀ ਪਰਿਸ਼ਟੁਤੀ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਘੇਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
Mantra 5
यु॒जे वां॒ ब्रह्म॑ पू॒र्व्यं नमो॑भि॒र्वि श्लोक॑ एतु प॒थ्ये॒व सू॒रेः । शृ॒ण्वन्तु॒ विश्वे॑ अ॒मृत॑स्य पु॒त्रा आ ये धामा॑नि दि॒व्यानि॑ त॒स्थुः
ਹੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬ੍ਰਹਮ (ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ) ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ; ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਾਰਗ ਵਾਂਗ ਸਭ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਰਿਤ ਹੋਵੇ। ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਸੁਣਨ—ਹਾਂ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਧਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਹਨ ਉਹ ਵੀ।
Mantra 6
यस्य॑ प्र॒याण॒मन्व॒न्य इद्य॒युर्दे॒वा दे॒वस्य॑ महि॒मान॒मोज॑सा । यः पार्थि॑वानि विम॒मे स एत॑शो॒ रजा॑ᳪसि दे॒वः स॑वि॒ता म॑हित्व॒ना
ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਯਾਣ (ਅੱਗੇ ਵਧਣ) ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੇਵ ਵੀ ਅਨੁਸਰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਓਜਸ ਨਾਲ; ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਰਥਿਵ (ਧਰਤੀ ਦੇ) ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ ਵੰਡਿਆ—ਉਹੀ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਰਜਾਂਸਿ (ਵਿਸਤਾਰ/ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ) ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 7
देव॑ सवित॒: प्र सु॑व य॒ज्ञं प्र सु॑व य॒ज्ञप॑तिं॒ भगा॑य । दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वः के॑त॒पूः केतं॑ नः पुनातु वा॒चस्पति॒र्वाचं॑ नः स्वदतु
ਹੇ ਦੇਵ ਸਵਿਤಃ, ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਪ੍ਰ ਸੁਵ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ); ਭਗ ਦੇ ਭਾਗ ਲਈ ਯਜ्ञਪਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰ ਸੁਵ। ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਧਰਵ—ਕੇਤਪੂਃ (ਕੇਤ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਤਾ)—ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੇਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ; ਵਾਚਸਪਤੀ ਸਾਡੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਕਰੇ।
Mantra 8
इ॒मं नो॑ देव सवितर्य॒ज्ञं प्र ण॑य देवा॒व्य॒ᳪ सखि॒विद॑ᳪ सत्रा॒जितं॑ धन॒जित॑ᳪ स्व॒र्जित॑म् । ऋ॒चा स्तोम॒ᳪ सम॑र्धय गाय॒त्रेण॑ रथन्त॒रं बृ॒हद्गा॑य॒त्रव॑र्तनि॒ स्वाहा॑
ਹੇ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ, ਸਾਡਾ ਇਹ ਯਜ੍ਞ—ਦੇਵ-ਯੋਗ੍ਯ, ਸਖਿ-ਵਿਦ (ਮਿੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਕ), ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ (ਸਤ੍ਰ-ਵਿਜੇਤਾ), ਧਨਜਿਤ (ਧਨ-ਵਿਜੇਤਾ), ਸ੍ਵਰਜਿਤ (ਸ੍ਵਰਗ-ਵਿਜੇਤਾ)—ਅੱਗੇ ਲੈ ਚਲ। ਰਿਚਾ ਨਾਲ ਸਤੋਮ ਨੂੰ ਸਮਰਧਯ (ਪੂਰਾ/ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਕਰ); ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਰਥੰਤਰ ਅਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਵਰਤਨੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਹਦ (ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ)—ਸ੍ਵਾਹਾ।
Mantra 9
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्पृ॑थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑र॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਵ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਨਾਲ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹੂਆਂ ਨਾਲ, ਪੂਸ਼ਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆ ਦਦੇ (ਉਠਾ ਕੇ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ)। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਵਤ (ਅੰਗਿਰਸ ਵਾਂਗ), ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਧਸਥਾਨ ਤੋਂ ‘ਪੁਰੀਸ਼੍ਯ’ ਅਗਨਿ (ਨਮੀਲੀ ਧਰਤੀ ਵਾਲਾ) ਮੈਂ ਉਠਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਤ੍ਰੈਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਵਤ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆ—ਅੰਗਿਰਸਵਤ।
Mantra 10
अभ्रि॑रसि॒ नार्य॑सि॒ त्वया॑ व॒यम॒ग्निᳪ श॑केम॒ खनि॑तुᳪ स॒धस्थ॒ आ । जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
ਤੂੰ ਅਭ੍ਰਿ (ਖੋਦਣ ਵਾਲੀ ਕੱਦਾਲ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਧਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਖੋਦ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਈਏ। ਜਾਗਤੇ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਵਤ।
Mantra 11
हस्त॑ आ॒धाय॑ सवि॒ता बिभ्र॒दभ्रि॑ᳪ हिर॒ण्ययी॑म् । अ॒ग्नेर्ज्योति॑र्नि॒चाय्य॑ पृथि॒व्या अध्याऽभ॑र॒दानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਵਿਤਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਅਬ੍ਰਿ (ਕੁਹਾੜੀ/ਕੋਦਾਲੀ) ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਗ੍ਨੇ ਦੇ ਜੋਤਿ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਆਇਆ—ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ।
Mantra 12
प्रतू॑र्तं वाजि॒न्ना द्र॑व॒ वरि॑ष्ठा॒मनु॑ सं॒वत॑म् । दि॒वि ते॒ जन्म॑ पर॒मम॒न्तरि॑क्षे॒ तव॒ नाभि॑: पृथि॒व्यामधि॒ योनि॒रित्
ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਵਾਜਿਨ, ਦੌੜ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ; ਸਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ। ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਜਨਮ ਹੈ; ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਨਾਭੀ ਹੈ; ਪૃਥਵੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਤੇਰੀ ਯੋਨੀ (ਗਰਭ-ਸਥਾਨ) ਹੈ।
Mantra 13
यु॒ञ्जाथा॒ᳪ रास॑भं यु॒वम॒स्मिन् यामे॑ वृषण्वसू । अ॒ग्निं भर॑न्तमस्म॒युम्
ਹੇ ਵೃಷਣਵਸੂ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗਧੇ ਨੂੰ ਜੋਤੋ—(ਉਸ ਨੂੰ ਜੋਤੋ) ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਚੂਕ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਵਾਹੇ।
Mantra 14
योगे॑-योगे त॒वस्त॑रं॒ वाजे॑-वाजे हवामहे । सखा॑य॒ इन्द्र॑मू॒तये॑
ਹਰ ਜੋਤਣ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਵਾਜ-ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਸਖੇ ਬਣ ਕੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 15
प्र॒तूर्व॒न्नेह्य॑व॒क्राम॒न्नश॑स्ती रु॒द्रस्य॒ गाण॑पत्यं मयो॒भूरेहि॑ । उ॒र्वन्तरि॑क्षं॒ वी॑हि स्व॒स्तिग॑व्यूति॒रभ॑यानि कृ॒ण्वन् पू॒ष्णा स॒युजा॑ स॒ह
ਹੇ ਪ੍ਰਤੂਰਵਨ (ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ), ਇੱਥੇ ਆ; ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਕੇ ਕਦਮ ਰੱਖਦਾ ਆ। ਅਸ਼ਸਤੀ (ਅਪਸ਼ਕੁਨ/ਦੁਰਭਾਗ) ਦੂਰ ਭਜਾ; ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਗਾਣਪਤ੍ਯ (ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤ੍ਯ) ਨਾਲ ਮਯੋਭੂਃ (ਆਨੰਦ-ਦਾਤਾ) ਬਣ ਕੇ ਆ। ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ। ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ-ਗਵ੍ਯੂਤਿ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਗੋ-ਮਾਰਗ) ਨਾਲ, ਸਭ ਨੂੰ ਅਭਯ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਯੁਜ (ਯੁਕਤ ਸਾਥੀ) ਬਣ ਕੇ (ਆ)।
Mantra 16
पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑रा॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदच्छे॑मो॒ ऽग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रिष्यामः
ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਨ ਤੋਂ ਅਗਨੀ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਪੋਸ਼ਿਤ—ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ; ਅਗਨੀ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਪੋਸ਼ਿਤ—ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ। ਅਸੀਂ ਅਗਨੀ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਪੋਸ਼ਿਤ—ਦੇ ਨੇੜੇ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਅਗਨੀ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਪੋਸ਼ਿਤ—ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਵਾਂਗੇ।
Mantra 17
अन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑मख्य॒दन्वहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । अनु॒ सूर्य॑स्य पुरु॒त्रा च॑ र॒श्मीननु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तन्थ
ਅਗਨੀ ਨੇ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਅਨੁਸਰ ਕੇ ਵੇਖਿਆ; ਜਾਤਵੇਦਾ, ਪਹਿਲਾ, ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨੂੰ—ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ—ਅਨੁਸਰਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਿਆ।
Mantra 18
आ॒गत्य॑ वा॒ज्यध्वा॑न॒ᳪ सर्वा॒ मृधो॒ वि धू॑नुते । अ॒ग्निᳪ स॒धस्थे॑ मह॒ति चक्षु॑षा॒ नि चि॑कीषते
ਬਲ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਝਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਚੱਖੂ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਆਪਣੇ ਸਧਸਥ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
Mantra 19
आ॒क्रम्य॑ वाजिन् पृथि॒वीम॒ग्निमि॑च्छ रु॒चा त्वम् । भूम्या॑ वृ॒त्वाय॑ नो ब्रूहि॒ यत॒: खने॑म॒ तं व॒यम्
ਹੇ ਵਾਜਿਨ (ਬਲਵਾਨ), ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਰੁਚਾ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਖੋਜ। ਭੂਮੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ—ਕਿੱਥੋਂ ਅਸੀਂ ਖੋਦੀਂਏ; ਓਥੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਖੋਦਾਂਗੇ।
Mantra 20
द्यौ॑स्ते पृ॒ष्ठं पृ॑थि॒वी स॒धस्थ॑मा॒त्माऽन्तरि॑क्षᳪ समु॒द्रो योनि॑: । वि॒ख्याय॒ चक्षु॑षा॒ त्वम॒भि ति॑ष्ठ पृतन्य॒तः
ਦਿਉਲੋਕ ਤੇਰੀ ਪਿੱਠ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇਰਾ ਆਸਨ; ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਤੇਰਾ ਆਪ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇਰੀ ਯੋਨੀ। ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ, ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੂੰ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ।
Mantra 21
उत्क्रा॑म मह॒ते सौ॑भगाया॒स्मादा॒स्थाना॑द् द्रविणो॒दा वा॑जिन् । व॒यᳪ स्या॑म सुम॒तौ पृ॑थि॒व्या अ॒ग्निं खन॑न्त उ॒पस्थे॑ अस्याः
ਹੇ ਦ੍ਰਵਿਣੋਦਾ, ਹੇ ਵਾਜਿਨ, ਇਸ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸੌਭਾਗ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ (ਸੁਚਿੰਤਨ) ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਰਹੀਏ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਖੋਦ ਕੇ ਕੱਢਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 22
उद॑क्रमीद् द्रविणो॒दा वा॒ज्य॒र्वाक॒: सुलो॒कᳪ सुकृ॑तं पृथि॒व्याम् । तत॑: खनेम सु॒प्रती॑कम॒ग्निᳪ स्वो॒ रुहा॑णा॒ अधि॒ नाक॑मुत्त॒मम्
ਦ੍ਰਵਿਣੋਦਾ ਵਾਜਿਨ ਅਰਵਾਕ (ਇੱਧਰ) ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਲੋਕ—ਸੁਵਿਧਿਤ ਸ਼ੁਭ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਖੋਦ ਕੇ ਕੱਢੀਏ; ਸ੍ਵਃ (ਸਵਰਗ) ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਮ ਨਾਕ—ਪਰਮ ਦਿਵ ਲੋਕ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀਏ।
Mantra 23
आ त्वा॑ जिघर्मि॒ मन॑सा घृ॒तेन॑ प्रतिक्षि॒यन्तं॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । पृ॒थुं ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्तं॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नै॑ रभ॒सं दृशा॑नम्
ਹੇ (ਅਗਨੀ), ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈਂ, ਤਿਰਛੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ; ਬਲ ਨਾਲ ਮਹਾਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ, ਪ੍ਰਚੰਡ, ਅਤੇ ਅੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
Mantra 24
आ वि॒श्वत॑: प्र॒त्यञ्चं॑ जिघर्म्यर॒क्षसा॒ मन॑सा॒ तज्जु॑षेत । मर्य॑श्री स्पृह॒यद्व॑र्णो अ॒ग्निर्नाभि॒मृशे॑ त॒न्वा जर्भु॑राणः
ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਇੱਧਰ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ—ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੋਂ ਅਸਪਰਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ; ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ। ਯੁਵਾ ਵੀਰ ਵਾਂਗ ਮਹਿਮਾਵਾਨ, ਇੱਛਿਤ ਵਰਣ ਵਾਲਾ ਅਗਨੀ, ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਉਤਸੁਕ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦਾ ਹੈ।
Mantra 25
परि॒ वाज॑पतिः क॒विर॒ग्निर्ह॒व्यान्य॑क्रमीत् । दध॒द्रत्ना॑नि दा॒शुषे॑
ਹਵੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਜਪਤੀ, ਕਵੀ ਅਗਨੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਰਤਨ (ਧਨ) ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੋਇਆ।
Mantra 26
परि॑ त्वाऽग्ने॒ पुरं॑ व॒यं विप्र॑ᳪ सहस्य धीमहि । धृ॒षद्व॑र्णं दि॒वे-दि॑वे ह॒न्तारं॑ भङ्गु॒राव॑ताम्
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਅਸੀਂ—ਵਿਪ੍ਰ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀ)—ਤੈਨੂੰ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਦੇ ਹਾਂ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਦਵਰਨ (ਸਾਹਸੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ), ਦਿਨੋ-ਦਿਨ, ਭੰਗੁਰਾਵਤਾਂ (ਭੰਗੁਰ/ਨਾਸਵੰਤਾਂ) ਦਾ ਹੰਤਾ (ਸੰਹਾਰਕ) ਤੂੰ ਹੈਂ।
Mantra 27
त्वम॑ग्ने॒ द्युभि॒स्त्वमा॑शुशु॒क्षणि॒स्त्वम॒द्भ्यस्त्वमश्म॑न॒स्परि॑ । त्वं वने॑भ्य॒स्त्वमोष॑धीभ्य॒स्त्वं नृ॒णां नृ॑पते जायसे॒ शुचि॑:
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਦ੍ਯੁਭਿਃ (ਆਕਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ) ਨਾਲ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਆਸ਼ੁਸ਼ੁਕ੍ਸ਼ਣਿ (ਝੱਟ ਜਲ ਉਠਣ ਵਾਲਾ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਦ੍ਭ੍ਯਃ (ਜਲਾਂ ਤੋਂ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਸ਼੍ਮਨਃ ਪਰਿ (ਪੱਥਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ/ਘਰਸ਼ਣ ਤੋਂ) ਹੈਂ। ਤੂੰ ਵਨੇਭ੍ਯਃ (ਵਨਾਂ ਤੋਂ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਓਸ਼ਧੀਭ੍ਯਃ (ਔਸ਼ਧੀਆਂ/ਬੂਟਿਆਂ ਤੋਂ) ਹੈਂ; ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਤੇ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ), ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸ਼ੁਚਿਃ (ਪਵਿੱਤਰ) ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 28
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वत्ख॑नामि । ज्योति॑ष्मन्तं त्वाऽग्ने सु॒प्रती॑क॒मज॑स्रेण भा॒नुना॒ दीद्य॑तम् । शि॒वं प्र॒जाभ्योऽहि॑ᳪसन्तं पृथि॒व्या: स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वत्ख॑नामः
ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਵ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਨਾਲ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਸ਼ਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਧਸਥ (ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਨ) ਤੋਂ ਮੈਂ ਅਗਨੀ ਪੁਰੀਸ਼੍ਯ ਨੂੰ—ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ—ਖੋਦ ਕੇ ਕੱਢਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੈਨੂੰ—ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਮੰਤ, ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ (ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ), ਅਜਸ੍ਰ ਭਾਨੂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ—ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ (ਮੰਗਲਕਾਰੀ), ਅਹਿੰਸੰਤ (ਅਹਿੰਸਕ/ਅਨੁਪਦ੍ਰਵੀ) ਮੰਨ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਧਸਥ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਪੁਰੀਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸਵਤ ਅਸੀਂ ਖੋਦ ਕੇ ਕੱਢਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 29
अ॒पां पृ॒ष्ठम॑सि॒ योनि॑र॒ग्नेः स॑मु॒द्रम॒भित॒: पिन्व॑मानम् । वर्ध॑मानो म॒हाँ२ आ च॒ पुष्क॑रे दि॒वो मात्र॑या वरि॒म्णा प्र॑थस्व
ਤੂੰ ਜਲਾਂ ਦਾ ਪਿੱਠ ਹੈਂ; ਅਗਨੀ ਦੀ ਯੋਨੀ (ਗਰਭ-ਸਥਾਨ) ਹੈਂ; ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈਂ। ਮਹਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ; ਦਿਉ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਵਿਸਤਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਥਿਤ ਹੋ।
Mantra 30
शर्म॑ च स्थो॒ वर्म॑ च॒ स्थोऽछि॑द्रे बहु॒ले उ॒भे । व्यच॑स्वती॒ सं व॑साथां भृ॒तम॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒म्
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਰਮ (ਆਸਰਾ) ਵੀ ਹੋ ਅਤੇ ਵਰਮ (ਕਵਚ) ਵੀ ਹੋ—ਅਛਿਦ੍ਰ, ਬਹੁਲ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਦੋਵੇਂ। ਇਕੱਠੇ ਵੱਸੋ; ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ‘ਪੁਰੀਸ਼੍ਯ’ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖੋ।
Mantra 31
सं व॑साथाᳪ स्व॒र्विदा॑ स॒मीची॒ उर॑सा॒ त्मना॑ । अ॒ग्निम॒न्तर्भ॑रि॒ष्यन्ती॒ ज्योति॑ष्मन्त॒मज॑स्र॒मित्
ਹੇ ਸ੍ਵਰ੍ਵਿਦਾ (ਸ੍ਵਰਗ ਲੱਭਾਉਣ ਵਾਲਿਓ), ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਇਕਮਨ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸੋ; ਅੰਦਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਅਜਸ੍ਰ (ਅਨਵਿਰਤ) ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਧਾਰਨ ਕਰੋ।
Mantra 32
पु॒री॒ष्यो॒ऽसि वि॒श्वभ॑रा॒ अथ॑र्वा त्वा प्रथ॒मो निर॑मन्थदग्ने । त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दध्यथ॑र्वा॒ निर॑मन्थत । मू॒र्ध्नो विश्व॑स्य वा॒घत॑:
ਤੂੰ ਪੁਰੀਸ਼੍ਯ (ਵੇਦੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ/ਵੇਦੀ-ਮਿਸ਼ਰਣ) ਹੈਂ, ਵਿਸ਼੍ਵਭਰਾ—ਸਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅਥਰਵਨ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਥ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ, ਉੱਪਰੋਂ, ਅਥਰਵਨ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮਥ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ—ਸਾਰੇ ਵਾਘਤ (ਯਜਮਾਨ/ਸਤੋਤ੍ਰੀ) ਦੇ ਮਸਤਕ ਤੋਂ।
Mantra 33
तमु॑ त्वा द॒ध्यङ्ङृषि॑: पु॒त्र ई॑धे॒ अथ॑र्वणः । वृ॑त्र॒हणं॑ पुरन्द॒रम्
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅਥਰਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦਧ੍ਯਙ੍ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ, ਪੁਰੰਦਰ (ਕਿਲ੍ਹਾ-ਭੇਦਕ)।
Mantra 34
तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषा॒ समी॑धे दस्यु॒हन्त॑मम् । ध॒न॒ञ्ज॒यᳪ रणे॑-रणे
ਹੇ ਪਾਥ੍ਯ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ (ਬਲਵਾਨ), ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਦਸ੍ਯੂਆਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸੰਹਾਰਕ, ਰਣੇ-ਰਣੇ ਧਨ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ।
Mantra 35
सीद॑ होत॒: स्व उ॑ लो॒के चि॑कि॒त्वान्सा॒दया॑ य॒ज्ञᳪ सु॑कृ॒तस्य॒ योनौ॑ । दे॒वा॒वीर्दे॒वान्ह॒विषा॑ यजा॒स्यग्ने॑ बृ॒हद्यज॑माने॒ वयो॑ धाः
ਹੇ ਹੋਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬੈਠ; ਹੇ ਚਿਕਿਤ੍ਵਾਨ (ਜਾਣਕਾਰ), ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਯੋਨਿ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ। ਦੇਵਾਵੀਰ, ਹਵਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰ; ਹੇ ਅਗ੍ਨੇ, ਮਹਾਨ ਯਜਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਯ (ਵੀਰ੍ਯ/ਬਲ) ਧਾਰਨ ਕਰਾ।
Mantra 36
नि होता॑ होतृ॒षद॑ने॒ विदा॑नस्त्वे॒षो दी॑दि॒वाँ२ अ॑सदत्सु॒दक्ष॑: । अद॑ब्धव्रतप्रमति॒र्वसि॑ष्ठः सहस्रम्भ॒रः शुचि॑जिह्वो अ॒ग्निः
ਹੋਤ੍ਰ (ਹੋਤਾ) ਅਗਨੀ ਹੋਤ੍ਰ-ਸਦਨ (ਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ—ਵਿਦਵਾਨ, ਤੀਖਾ, ਦੀਦਿਵਾਂਸ (ਚਮਕਦਾ), ਸੁਦਕ੍ਸ਼ (ਕੁਸ਼ਲ)। ਅਦਬ੍ਧਵ੍ਰਤ (ਅਖੰਡ ਵ੍ਰਤ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਤੀ (ਥਿਰ ਬੁੱਧੀ/ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ) ਵਾਲਾ, ਵਸਿਸ਼ਠ (ਸਰਵੋਤਮ), ਸਹਸ੍ਰੰਭਰ (ਹਜ਼ਾਰਗੁਣਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ), ਸ਼ੁਚਿਜਿਹ੍ਵ (ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਭ ਵਾਲਾ) ਅਗਨੀ (ਉੱਥੇ) ਆਸੀਨ ਹੋਵੇ।
Mantra 37
सᳪ सी॑दस्व म॒हाँ२ अ॑सि॒ शोच॑स्व देव॒वीत॑मः । वि धू॒मम॑ग्ने अरु॒षं मि॑येध्य सृ॒ज प्र॑शस्त दर्श॒तम्
ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਠ; ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ। ਦੇਵਵੀਤਮ (ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ/ਸੁਆਗਤਯੋਗ) ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਆਪਣਾ ਅਰੁਸ਼ (ਲਾਲੀ ਵਾਲਾ) ਧੂਆਂ ਛੱਡ; ਹੇ ਮਿਏਧ੍ਯ (ਯਜ੍ਞਯੋਗ੍ਯ), ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ (ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ) ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਤ (ਦਰਸ਼ਨੀਯ) (ਰੂਪ) ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।
Mantra 38
अ॒पो दे॒वीरुप॑ सृज॒ मधु॑मतीरय॒क्ष्माय॑ प्र॒जाभ्य॑: । तासा॑मा॒स्थाना॒दुज्जि॑हता॒मोष॑धयः सुपिप्प॒लाः
ਹੇ ਦੇਵੀ ਆਪಃ (ਜਲੋ), ਮਧੁਮਤੀ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਵੋ—ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਅਤੇ ਯਕ੍ਸ਼ਮਾ (ਖ਼ਯ-ਰੋਗ) ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਤ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉੱਗ ਪੈਣ, ਸੁਫਲ-ਸੰਪੰਨ (ਸੁਪਿੱਪਲਾਃ) ਹੋਣ।
Mantra 39
सं ते॑ वा॒युर्मा॑त॒रिश्वा॑ दधातूत्ता॒नाया॒ हृद॑यं॒ यद्विक॑स्तम् । यो दे॒वानां॒ चर॑सि प्रा॒णथे॑न॒ कस्मै॑ देव॒ वष॑डस्तु॒ तुभ्य॑म्
ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਨ ਵਾਯੁ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ (ਉੱਤਾਨ) ਵੇਦੀ ਦਾ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਿਰਦਾ ਸੁਚੱਜਾ ਕਰੇ। ਤੂੰ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈਂ—ਹੇ ਦੇਵ, ਵਸ਼ਟ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੋਵੇ? ਤੈਨੂੰ ਹੀ।
Mantra 40
सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒ह शर्म॒ वरू॑थ॒माऽस॑द॒त्स्व॑: । वासो॑ अग्ने वि॒श्वरू॑प॒ᳪ सं व्य॑यस्व विभावसो
ਸੁਜਾਤ, ਜੋਤ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਮ (ਆਨੰਦ) ਅਤੇ ਵਰੂਥ (ਰੱਖਿਆ) ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਹੇ ਵਿਭਾਵਸੁ, ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਵਾਸ (ਵਸਤ੍ਰ) ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ।
Mantra 41
उदु॑ तिष्ठ स्वध्व॒रावा॑ नो दे॒व्या धि॒या । दृ॒शे च॑ भा॒सा बृ॑ह॒ता सु॑शु॒क्वनि॒राग्ने॑ याहि सुश॒स्तिभि॑ः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸੁਯਜ੍ਞਵਾਹ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੇਵ੍ਯ ਧੀ (ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋ। ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰ। ਹੇ ਸੁਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸੁਵਚਨ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ।
Mantra 42
ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षु ण॑ ऊ॒तये॒ तिष्ठा॑ दे॒वो न स॑वि॒ता । ऊ॒र्ध्वो वाज॑स्य॒ सनि॑ता॒ यद॒ञ्जिभि॑र्वा॒घद्भि॑र्वि॒ह्वया॑महे ॥
ਹੇ ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਸਾਡੀ ਊਤੀ (ਰੱਖਿਆ) ਲਈ ਊਰਧਵ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੁ। ਵਾਜ (ਇਨਾਮ) ਦਾ ਜੇਤੂ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅੰਜਿਭਿਃ (ਅਭਿਸੇਕਾਂ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਵਾਘਦ੍ਭਿਃ (ਸਤੁਤੀ-ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ) ਤੈਨੂੰ ਵਿਹ੍ਵਯਾਮਹੇ (ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ), ਤਦ ਤੂੰ ਊਰਧਵ ਰਹੁ।
Mantra 43
स जा॒तो गर्भो॑ असि॒ रोद॑स्योरग्ने॒ चारु॒र्विभृ॑त॒ ओष॑धीषु । चि॒त्रः शिशु॒ः परि॒ तमा॑ᳪस्य॒क्तून्प्र मा॒तृभ्यो॒ अधि॒ कनि॑क्रद॒द्गाः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗਰਭ ਹੈਂ; ਸੁੰਦਰ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਿਸ਼ੁ, ਤੂੰ ਅੰਧਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ; ਉੱਚੀ ਚੀਖ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Mantra 44
स्थि॒रो भ॑व वी॒ड्व॒ङ्ग आ॒शुर्भ॑व वा॒ज्य॒र्वन् । पृ॒थुर्भ॑व सु॒षद॒स्त्वम॒ग्नेः पु॑रीष॒वाह॑णः ॥
ਹੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹੁ; ਹੇ ਵਾਜ੍ਯ ਅਰਵਨ (ਇਨਾਮ-ਜਿੱਤੂ ਘੋੜੇ), ਤੇਜ਼ ਰਹੁ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ, ਸੁਸ਼ਦ (ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ) ਹੋ—ਤੂੰ ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁਰੀਸ਼ਵਾਹਣ (ਪੈਕਿੰਗ-ਮਿੱਟੀ ਢੋਣ ਵਾਲਾ) ਹੈਂ।
Mantra 45
शि॒वो भ॑व प्र॒जाभ्यो॒ मानु॑षीभ्य॒स्त्वम॑ङ्गिरः । मा द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भि शो॑ची॒र्माऽन्तरि॑क्षं॒ मा वन॒स्पती॑न् ॥
ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ) ਹੋ। ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜ; ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜ; ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜ।
Mantra 46
प्रै॑तु वा॒जी कनि॑क्रद॒न्नान॑द॒द्रास॑भ॒: पत्वा॑ । भर॑न्न॒ग्निं पु॑री॒ष्यं मा पा॒द्यायु॑षः पु॒रा । वृषा॒ग्निं वृष॑णं॒ भर॑न्न॒पां गर्भ॑ᳪ समु॒द्रिय॑म् । अग्न॒ आ या॑हि वी॒तये॑
ਵਾਜੀ (ਬਲਵਾਨ ਘੋੜਾ) ਅੱਗੇ ਵਧੇ—ਉੱਚੀ ਹਿਹਿਨਾਹਟ ਕਰਦਾ, ਆਨੰਦਿਤ, ਜਿਵੇਂ ਗਧੇ ਨੇ ਪੱਖ ਲਾ ਕੇ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਹੋਵੇ। ਪੁਰਿਸ਼੍ਯ ਅਗਨੀ (ਨਮੀਲੇ ਢੇਰ ਦਾ ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਡਿੱਗੇ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਸਮਾਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਵੀਰਯਵਾਨ) ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ—ਜਲਾਂ ਦਾ ਗਰਭ, ਸਮੁੰਦਰ-ਜਨਮਿਆ—ਹੇ ਅਗਨੀ, ਯਜ੍ਞ-ਭੋਜਨ ਲਈ (ਵੀਤਯੇ) ਇੱਥੇ ਆ।
Mantra 47
ऋ॒तᳪ स॒त्यमृ॒तᳪ स॒त्यम॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रामः । ओष॑धय॒: प्रति॑ मोदध्वम॒ग्निमे॒तᳪ शि॒वमा॒यन्त॑म॒भ्यत्र॑ यु॒ष्माः । व्यस्य॒न् विश्वा॒ अनि॑रा॒ अमी॑वा नि॒षीद॑न्नो॒ अप॑ दुर्म॒तिं ज॑हि
ਰਿਤ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ—ਰਿਤ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ—ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਪੁਰਿਸ਼੍ਯ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਇਸ ਸ਼ਿਵ (ਮੰਗਲਮਯ) ਅਗਨੀ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੋ। ਸਭ ਅਨਿਰਾ (ਹਾਨਿਕਾਰਕ) ਅਮੀਵਾ (ਰੋਗ) ਛਿਟਕਾ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਾਡੀ ਦੁੁਰਮਤਿ (ਦੁਸ਼ਟ ਸੋਚ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰ।
Mantra 48
ओष॑धय॒: प्रति॑ गृभ्णीत॒ पुष्प॑वतीः सुपिप्प॒लाः । अ॒यं वो॒ गर्भ॑ ऋ॒त्विय॑: प्र॒त्नᳪ स॒धस्थ॒माऽस॑दत्
ਹੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੁਪਿਪ੍ਪਲਾ (ਚੰਗੇ ਫਲ ਵਾਲੀਆਂ), ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਗਰਭ—ਰਿਤ੍ਵਿਯ (ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗ੍ਯ)—ਪੁਰਾਤਨ ਸਧਸਥ (ਸਾਂਝੇ ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਹੈ।
Mantra 49
वि पाज॑सा पृ॒थुना॒ शोशु॑चानो॒ बाध॑स्व द्वि॒षो र॒क्षसो॒ अमी॑वाः । सु॒शर्म॑णो बृह॒तः शर्म॑णि स्याम॒ग्नेर॒हᳪ सु॒हव॑स्य॒ प्रणी॑तौ
ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦ੍ਵੈਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਅਮੀਵਾ (ਰੋਗਾਂ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ। ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਤ ਸ਼ਰਮਾ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਆਸ਼੍ਰਯ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੱਸੀਂ; ਸੁਹਵ (ਸੁ-ਆਹਵਿਤ) ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਣੀਤੌ—ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ/ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ—ਮੈਂ ਰਹਾਂ।
Mantra 50
आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से
ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪಃ—ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ—ਹੋ; ਸਾਨੂੰ ਊਰਜਾ/ਪੋਸ਼ਣ ਦਿਓ, ਮਹਾਨ ਰਣ (ਉਦਮ) ਲਈ ਅਤੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਲਈ।
Mantra 51
यो व॑: शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह न॑: । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तर॑:
ਤੁਹਾਡਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ (ਮੰਗਲਮਯ) ਰਸ ਹੈ—ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਭਾਗ ਦਿਓ; ਪਾਲਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਾਂਗ।
Mantra 52
तस्मा॒ अरं॑ गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः
ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਯਥਾਵਿਧੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀਏ—ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਥਿਰ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋ; ਅਤੇ ਹੇ ਆਪಃ (ਜਲੋ), ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਜਨਨ ਕਰੋ (ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਵਾਧਾ)।
Mantra 53
मि॒त्रः स॒ᳪसृज्य॑ पृथि॒वीं भूमिं॑ च॒ ज्योति॑षा स॒ह । सुजा॑तं जा॒तवे॑दसमय॒क्ष्माय॑ त्वा॒ सᳪ सृ॑जामि प्र॒जाभ्य॑:
ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਪૃਥਵੀ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਸੰਸ੍ਰਜ ਕਰਕੇ—ਸੁਜਾਤ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਤੈਨੂੰ—ਯਕਸ਼ਮਾ (ਖ਼ਪਤ) ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਮੈਂ ਸੰਸ੍ਰਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 54
रु॒द्राः स॒ᳪसृज्य॑ पृथि॒वीं बृ॒हज्ज्योति॒: समी॑धिरे । तेषां॑ भा॒नुरज॑स्र॒ इच्छु॒क्रो दे॒वेषु॑ रोचते
ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੇ ਪૃਥਵੀ ਨੂੰ ਸੰਸ੍ਰਜ ਕਰਕੇ ਮਹਾ-ਜ੍ਯੋਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਨੁ ਅਜਸ੍ਰ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
Mantra 55
सᳪसृ॑ष्टा॒ वसु॑भी रुद्रै॒र्धीरै॑: कर्म॒ण्या मृद॑म् । हस्ता॑भ्यां मृ॒द्वीं कृ॒त्वा सि॑नीवा॒ली कृ॑णोतु॒ ताम्
ਵਸੂਆਂ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਧੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸ੍ਰਿਸ਼ਟ—ਕਰਮਣ੍ਯ ਮ੍ਰਿਦ (ਮਿੱਟੀ)। ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਕੇ, ਸੀਨੀਵਾਲੀ ਇਸ ਨੂੰ ਘੜੇ।
Mantra 56
सि॒नी॒वा॒ली सु॑कप॒र्दा सु॑कुरी॒रा स्वौ॑प॒शा । सा तुभ्य॑मदिते म॒ह्योखां द॑धातु॒ हस्त॑योः
ਸਿਨੀਵਾਲੀ—ਸੁੰਦਰ ਵੇਣੀ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਿਖਾ ਵਾਲੀ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲੀ—ਹੇ ਅਦਿਤੀ, ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਖਾ (ਉਖਾ-ਪਾਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦੇਵੇ।
Mantra 57
उ॒खां कृ॑णोतु॒ शक्त्या॑ बा॒हुभ्या॒मदि॑तिर्धि॒या । मा॒ता पु॒त्रं यथो॒पस्थे॒ साऽग्निं बि॑भर्तु॒ गर्भ॒ आ । म॒खस्य॒ शिरो॑ऽसि
ਅਦਿਤੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਜ್ಞਾਪੂਰਵਕ ਧੀ ਨਾਲ ਉਖਾ (ਉਖਾ-ਪਾਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਘੜੇ। ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਧਾਰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਗਰਭ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ। ਤੂੰ ਯਜ्ञ ਦਾ ਸ਼ਿਰ (ਮੱਥਾ) ਹੈਂ।
Mantra 58
वस॑वस्त्वा कृण्वन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽसि॑ पृथि॒व्य॒सि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय रु॒द्रास्त्वा॑ कृण्वन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽस्य॒न्तरि॑क्षमसि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानायादि॒त्यास्त्वा॑ कृण्वन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वासि द्यौर॑सि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय॒ विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒राः कृ॑ण्व॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽसि॒ दिशो॑ऽसि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय
ਵਸੂ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਘੜਨ; ਤੂੰ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਪૃਥਿਵੀ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ, ਧਨ-ਵਾਧਾ, ਗੋਪਤ੍ਯ (ਗਊਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ), ਸੁਵੀਰ੍ਯ (ਉੱਤਮ ਪਰਾਕ੍ਰਮ), ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਸਜਾਤ (ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀ) ਧਾਰਨ ਕਰ। ਰੁਦ੍ਰ ਤ੍ਰੈਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਘੜਨ; ਤੂੰ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅੰਤਰિક્ષ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ, ਧਨ-ਵਾਧਾ, ਗੋਪਤ੍ਯ, ਸੁਵੀਰ੍ਯ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਸਜਾਤ ਧਾਰਨ ਕਰ। ਆਦਿਤ੍ਯ ਜਾਗਤ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਘੜਨ; ਤੂੰ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ, ਧਨ-ਵਾਧਾ, ਗੋਪਤ੍ਯ, ਸੁਵੀਰ੍ਯ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਸਜਾਤ ਧਾਰਨ ਕਰ। ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵ—ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ—ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਘੜਨ; ਤੂੰ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ, ਧਨ-ਵਾਧਾ, ਗੋਪਤ੍ਯ, ਸੁਵੀਰ੍ਯ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਸਜਾਤ ਧਾਰਨ ਕਰ।
Mantra 59
अदि॑त्यै॒ रास्ना॒स्यदि॑तिष्टे॒ बिलं॑ गृभ्णातु । कृ॒त्वाय॒ सा म॒हीमु॒खां मृ॒न्मयीं॒ योनि॑म॒ग्नये॑ । पु॒त्रेभ्य॒: प्राय॑च्छ॒ददि॑तिः श्र॒पया॒निति॑
ਤੂੰ ਅਦਿਤੀ ਲਈ ਰਾਸਨਾ (ਲਗਾਮ) ਹੈਂ; ਅਦਿਤੀ ਤੇਰੇ ਬਿਲ (ਖੋਹ/ਗੁਹਾ) ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰੇ। ਅਗਨੀ ਲਈ ਯੋਨੀ-ਰੂਪ ਮਹਾਨ ਮ੍ਰਿਣਮਈ ਉਖਾ ਬਣਾਕੇ, ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ—(ਅਗਨੀ) ਸ਼੍ਰਪਯਾਨ (ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ—ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 60
वस॑वस्त्वा धूपयन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्रुद्रास्त्वा॑ धूपयन्तु त्रैष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वदादि॒त्यास्त्वा॑ धूपयन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒रा धू॑पय॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वदिन्द्र॑स्त्वा धूपयतु॒ वरु॑णस्त्वा धूपयतु॒ विष्णु॑स्त्वा धूपयतु
ਵਸੂ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਧੂਪਿਤ ਕਰਨ—ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ; ਰੁਦ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਧੂਪਿਤ ਕਰਨ—ਅੰਗਿਰਸਵਤ; ਆਦਿਤ੍ਯ ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਧੂਪਿਤ ਕਰਨ—ਅੰਗਿਰਸਵਤ; ਸਾਰੇ ਦੇਵ—ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਗਣ—ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਧੂਪਿਤ ਕਰਨ—ਅੰਗਿਰਸਵਤ। ਇੰਦਰ ਤੈਨੂੰ ਧੂਪਿਤ ਕਰੇ; ਵਰੁਣ ਤੈਨੂੰ ਧੂਪਿਤ ਕਰੇ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੈਨੂੰ ਧੂਪਿਤ ਕਰੇ।
Mantra 61
अदि॑तिष्ट्वा दे॒वी वि॒श्वदे॑व्यावती पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत् ख॑नत्ववट दे॒वानां॑ त्वा॒ पत्नी॑र्दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वद्द॑धतूखे धि॒षणा॑स्त्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वद॒भी॒न्धतामुखे॒ वरू॑त्रीष्ट्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वच्छ्र॑पयन्तूखे॒ ग्नास्त्वा॑ दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत्प॑चन्तूखे॒ जन॑य॒स्त्वाच्छि॑न्नपत्रा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत्प॑चन्तूखे
ਦੇਵੀ ਅਦਿਤੀ—ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਖੱਡਾ ਖੋਦੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ—ਦੇਵੀਆਂ, ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੈਨੂੰ ਉਖਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਣ। ਧਿਸ਼ਣਾਵਾਂ—ਦੇਵੀਆਂ, ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਖਾ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਨ। ਵਰੂਤ੍ਰੀਆਂ—ਦੇਵੀਆਂ, ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਖਾ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਤਪਾਉਣ। ਗ੍ਨਾਸਤ੍ਰੀਆਂ—ਦੇਵੀਆਂ, ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਖਾ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਪਕਾਉਣ। ਜਨਯਹ—ਛਿੰਨਪਤਰਾ ਦੇਵੀਆਂ, ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਖਾ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਪਕਾਉਣ।
Mantra 62
मि॒त्रस्य॑ चर्षणी॒धृतोऽवो॑ दे॒वस्य॑ सान॒सि । द्यु॒म्नं चि॒त्रश्र॑वस्तमम्
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰਕ ਦਿਵ੍ਯ ਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੀਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉਹ ਤੇਜ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਵੇ।
Mantra 63
दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तोद्व॑पतु सुपा॒णिः स्व॑ङ्गु॒रिः सु॑बा॒हुरु॒त शक्त्या॑ । अव्य॑थमाना पृथि॒व्यामाशा॒ दिश॒ आ पृ॑ण
ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਵੇ—ਚੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ। ਅਖੰਡ ਰਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ।
Mantra 64
उ॒त्थाय॑ बृह॒ती भ॒वोदु॑ तिष्ठ ध्रु॒वा त्वम् । मित्रै॒तां त॑ उ॒खां परि॑ ददा॒म्यभि॑त्त्या ए॒षा मा भे॑दि
ਉੱਠ; ਮਹਾਨ ਬਣ; ਹੇ ਧ੍ਰੁਵ, ਤੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹੁ! ਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇਹ ਉਖਾ (ukhā) ਅਟੁੱਟ ਰਹੇ ਇਸ ਲਈ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਨਾ ਫਾਟੇ।
Mantra 65
वस॑व॒स्त्वाऽऽछृ॑न्दन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्रुद्रास्त्वा॒ऽऽछृ॑न्दन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्दसाऽङ्गिर॒स्वदा॑दि॒त्यास्त्वाऽऽछृ॑न्दन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒रा आछृ॑न्द॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
ਵਸੂ ਤੈਨੂੰ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਘੜਨ; ਰੁਦ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਘੜਨ; ਆਦਿਤ੍ਯ ਤੈਨੂੰ ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਘੜਨ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ—ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ—ਤੈਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਘੜਨ।
Mantra 66
आकू॑तिम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । मनो॑ मे॒धाम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । चि॒त्तं विज्ञा॑तम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । वा॒चो विधृ॑तिम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । प्र॒जाप॑तये॒ मन॑वे॒ स्वाहा॑ । ऽग्नये॑ वैश्वान॒राय॒ स्वाहा॑ ॥
ਆਕੂਤੀ ਨੂੰ—ਯੋਜਕ ਅਗਨੀ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਮਨ ਨੂੰ, ਮੇਧਾ ਨੂੰ—ਯੋਜਕ ਅਗਨੀ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਚਿੱਤ ਨੂੰ, ਵਿਜ्ञਾਤ (ਸਪਸ਼ਟ ਗਿਆਨ) ਨੂੰ—ਯੋਜਕ ਅਗਨੀ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਬਾਣੀ ਦੇ ਧਾਰਣ ਨੂੰ—ਯੋਜਕ ਅਗਨੀ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ, ਮਨੂ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ!
Mantra 67
विश्वो॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुर्मर्तो॑ वुरीत स॒ख्यम् । विश्वो॑ रा॒य इ॑षुध्यति द्यु॒म्नं वृ॑णीत पु॒ष्यसे॒ स्वाहा॑ ॥
ਦੇਵ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨਾਲ ਹਰ ਮਰਤ੍ਯ ਮਿੱਤਰਤਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ (ਤੇਜਸਵੀ ਯਸ਼) ਚੁਣਦਾ ਹੈ—ਸ੍ਵਾਹਾ!
Mantra 68
मा सु भि॑त्था॒ मा सु रि॒षोऽम्ब॑ धृ॒ष्णु वी॒रय॑स्व॒ सु । अ॒ग्निश्चे॒दं क॑रिष्यथः ॥
ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਟੁੱਟ ਨਾ ਜਾ; ਤੈਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਧ੍ਰਿਸ਼੍ਣੁ (ਅਡੋਲ) ਬਣ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਹੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਨੀ ਵੀ—ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ—ਇਹ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਕਰੋਗੇ।
Mantra 69
दृᳪह॑स्व देवि पृथिवि स्व॒स्तय॑ आसु॒री मा॒या स्व॒धया॑ कृ॒तासि॑ । जुष्टं॑ दे॒वेभ्य॑ इ॒दम॑स्तु ह॒व्यमरि॑ष्टा॒ त्वमुदि॑हि य॒ज्ञे अ॒स्मिन् ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ ਪૃਥਿਵੀ, ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਤੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ; ਆਪਣੀ ਸ੍ਵਧਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਸੁਰੀ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਹਵ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਵੇ; ਅਖੰਡਿਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਸ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਉੱਠ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ।
Mantra 70
द्र्व॑न्न: स॒र्पिरा॑सुतिः प्र॒त्नो होता॒ वरे॑ण्यः । सह॑सस्पु॒त्रो अद्भु॑तः ॥
ਸਾਡੇ ਲਈ ਘ੍ਰਿਤ ਦੀ ਧਾਰ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੋਤਾ, ਵਰੈਣ੍ਯ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ), ਸਹਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਅਦਭੁਤ—(ਉਹ) ਹੈ।
Mantra 71
पर॑स्या॒ अधि॑ सं॒वतोऽव॑राँ२ अ॒भ्या त॑र । यत्रा॒हम॑स्मि॒ ताँ२ अ॑व
ਸੰਵਤਸਰ ਦੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਣ ਦੀ ਪਾਰਲੀ ਹੱਦ ਤੋਂ, ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾ; ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
Mantra 72
प॒र॒मस्या॑: परा॒वतो॑ रो॒हिद॑श्व इ॒हा ग॑हि । पु॒री॒ष्य॒: पुरुप्रि॒योऽग्ने॒ त्वं त॑रा॒ मृध॑:
ਪਰਮ ਪਰਾਵਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੂਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ, ਰੋਹਿਦ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅਗਨੀ, ਇੱਥੇ ਆ। ਪੁਰੀਸ਼੍ਯ (ਸਮ੍ਰਿੱਧਿ ਵਾਲਾ), ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ—ਹੇ ਅਗਨੀ, ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਤਾਰ।
Mantra 73
यद॑ग्ने॒ कानि॒ कानि॑ चि॒दा ते॒ दारू॑णि द॒ध्मसि॑ । सर्वं॒ तद॑स्तु ते घृ॒तं तज्जु॑षस्व यविष्ठ्य
ਹੇ ਅਗਨੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜੋ ਜੋ ਲੱਕੜਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ—ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਲਈ ਘਿਉ ਸਮਾਨ ਹੋਣ; ਹੇ ਯਵਿਸ਼ਠ੍ਯ (ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ), ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
Mantra 74
यदत्त्यु॑प॒जिह्वि॑का॒ यद्व॒म्रो अ॑ति॒सर्प॑ति । सर्वं॒ तद॑स्तु ते घृ॒तं तज्जु॒षस्व॑ यविष्ठ्य
ਉਪਜਿਹ੍ਵਿਕਾ ਜੋ ਕੁਝ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਮ੍ਰ (ਚੀੰਟੀ) ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਰੇਂਗਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਲਈ ਘਿਉ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਯਵਿਸ਼ਠ੍ਯ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
Mantra 75
अह॑रह॒रप्र॑यावं॒ भर॒न्तोऽश्वा॑येव॒ तिष्ठ॑ते घा॒सम॑स्मै । रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा मद॒न्तोऽग्ने॒ मा ते॒ प्रति॑वेशा रिषाम
ਹਰ ਦਿਨ ਅਪ੍ਰਯਾਵ (ਅਟੁੱਟ ਸੇਵਾ) ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਇਉਂ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਲੈ ਕੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਨ ਦੇ ਪੋਸ਼ ਨਾਲ, ਸਮਿਧਾ (ਇੰਧਨ) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਾਗ ਮੰਨ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਂਦਿਆਂ—ਹੇ ਅਗਨੇ, ਤੇਰੇ ਪੜੋਸੀ ਤੈਨੂੰ (ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ) ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ।
Mantra 76
नाभा॑ पृथि॒व्याः स॑मिधा॒ने अग्नौ रा॒यस्पोषा॑य बृह॒ते ह॑वामहे । इ॒र॒म्म॒दं बृ॒हदु॑क्थ्यं॒ यज॑त्रं॒ जेता॑रम॒ग्निं पृत॑नासु सास॒हिम्
ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਨਾਭਿ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮਹਾਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਆਹਾਰ-ਰਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਮਹਾਨ ਸ্তুਤੀ ਦੇ ਯੋਗ, ਯਜਨੀਯ, ਜੇਤੂ, ਅਤੇ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਅਗਨੀ।
Mantra 77
याः सेना॑ अ॒भीत्व॑रीराव्या॒धिनी॒रुग॑णा उ॒त । ये स्ते॒ना ये च॒ तस्क॑रा॒स्ताँस्ते॑ अ॒ग्नेऽपि॑ दधाम्या॒स्ये॑
ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਫੌਜਾਂ ਹਮਲਾਵਰ, ਘਾਇਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਚੋਰ ਅਤੇ ਲੁੱਟੇਰੇ ਹਨ—ਹੇ ਅਗਨੀ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 78
दᳪष्ट्रा॑भ्यां म॒लिम्लू॒ञ्जम्भ्यै॒स्तस्क॑राँ२ उ॒त । हनु॑भ्याᳪ स्ते॒नान् भ॑गव॒स्ताँस्त्वं खा॑द॒ सुखा॑दितान्
ਹੇ ਭਗਵਾਨ (ਪ੍ਰਤਾਪੀ) ਅਗਨੀ! ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਭੱਖ; ਆਪਣੇ ਜੱਬੜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੁੱਟੇਰਿਆਂ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਜੱਬੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਭੱਖਣਯੋਗ ਬਣਾ ਕੇ ਤੂੰ ਖਾ ਲੈ।
Mantra 79
ये जने॑षु म॒लिम्ल॑व स्ते॒नास॒स्तस्क॑रा॒ वने॑ । ये कक्षे॑ष्वघा॒यव॒स्ताँस्ते॑ दधामि॒ जम्भ॑योः
ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਮਲੀਨ ਹਨ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚੋਰ ਅਤੇ ਲੁੱਟੇਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਪ-ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਘਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਘਾਤ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਜਬੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 80
यो अ॒स्मभ्य॑मराती॒याद्यश्च॑ नो॒ द्वेष॑ते॒ जन॑: । निन्दा॒द्यो अ॒स्मान्धिप्सा॑च्च॒ सर्वं॒ तं भ॑स्म॒सा कु॑रु
ਜੋ ਕੋਈ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਚਾਹੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖੇ; ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੇ—ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਤੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇ।
Mantra 81
सᳪशि॑तं मे॒ ब्रह्म॒ सᳪशि॑तं वी॒र्यं बल॑म् । सᳪशि॑तं क्ष॒त्रं जि॒ष्णु यस्या॒हमस्मि॑ पु॒रोहि॑तः
ਮੇਰਾ ਬ੍ਰਹਮ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਵੀਰਯ ਅਤੇ ਬਲ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਦਾ ਮੈਂ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹਾਂ।
Mantra 82
उदे॑षां बा॒हू अ॑तिर॒मुद्वर्चो॒ अथो॒ बल॑म् । क्षि॒णोमि॒ ब्रह्म॑णा॒ऽमित्रा॒नुन्न॑यामि॒ स्वाँ२ अ॒हम्
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਵਰਚਸ (ਤੇਜ) ਅਤੇ ਬਲ ਵੀ ਉਚਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ/ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉੱਪਰ—ਉੱਨਤੀ ਵੱਲ—ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ।
Mantra 83
अन्न॑प॒तेऽन्न॑स्य नो देह्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॑: । प्र-प्र॑ दा॒तारं॑ तारिष॒ ऊर्जं॑ नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे
ਹੇ ਅੰਨਪਤੇ, ਸਾਨੂੰ ਅੰਨ ਦੇਹਿ—ਰੋਗ-ਰਹਿਤ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ, ਸ਼ੁਸ਼ਮ (ਵੀਰਤਾ) ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਦਾਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਅਸੀਂ ਪਾਰ ਲੰਘੀਏ। ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਊਰਜਾ/ਪੋਸ਼ਣ ਧਾਰਨ ਕਰ।
Frequently Asked Questions
It focuses on Agnicayana preparations—establishing and activating Agni for the fire-altar sequence—along with extensive protective and purificatory formulas that secure the rite from disruption and defilement.
Because the altar-building and fire-establishment are treated as a vulnerable liminal phase; the mantras explicitly ward Rakṣas, hostility, theft, slander, and even minute impurities so the sacrifice proceeds in uncontaminated order (ṛta).
Ukhya Agni is the sacrificial fire maintained in a pot during the Agnicayana process; it represents a controlled, portable continuity of Agni while the altar and fire-setting are being prepared and stabilized.