Shukla Yajur Veda — Adhyaya 11, Mantra 40
Rishi: Yajurvedic ritual lineage attribution (Śukla tradition).
Devata: Agni (Vibhāvasu).
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒ह शर्म॒ वरू॑थ॒माऽस॑द॒त्स्व॑: । वासो॑ अग्ने वि॒श्वरू॑प॒ᳪ सं व्य॑यस्व विभावसो
Transliteration
sujā́to jyótiṣā sahá śárma várūtham ā́sadat svàḥ | vā́so agne viśvárūpaṁ sáṁ vyàyasva vibhāvaso
Translation
ਸੁਜਾਤ, ਜੋਤ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਮ (ਆਨੰਦ) ਅਤੇ ਵਰੂਥ (ਰੱਖਿਆ) ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਹੇ ਵਿਭਾਵਸੁ, ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਵਾਸ (ਵਸਤ੍ਰ) ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ।
Padapatha (Word Analysis)
सु॒-जा॒तः । ज्योति॑षा । स॒ह । शर्म॑ । वरू॑थम् । आऽस॑दत् । स्वः । वासः । अ॒ग्ने । वि॒श्व-रू॑पम् । सम् । वि । अ॒य॒स्व । वि॒भा॒व॒सो॒ इति ।
Word by Word
सुजातःwell-born; nobly born
सुजातः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-जात (√जन्) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ज्योतिषाwith light; by radiance
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
(सह-योगे) सहकारक-सम्बन्धः
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
शर्मshelter; comfort
शर्म:
Karma
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
वरूथम्protection; defense
वरूथम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरूथ (प्रातिपदिक)
आtowards; hither
आ:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
असदत्sat down; took seat; came to rest
असदत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) + आ (उपसर्ग) → आसीदत्
स्वःin heaven; in the luminous world
स्वः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootस्वर्/स्वः (अव्यय/नाम)
वासःgarment; clothing
वासः:
Karma
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विश्व-रूपम्all-formed; of all forms
विश्व-रूपम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व + रूप (समास-प्रातिपदिक)
सम्together; completely
सम्:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
व्ययस्वspread out; unfold; put on (spread as a garment)
व्ययस्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वी (वयति/व्ययति) + वि (उपसर्ग) → वि-व्यय
विभावसोO radiant one; O shining (Agni)
विभावसो:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभावसु (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (Vibhāvasu)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes