Shukla Yajur Veda — Adhyaya 11, Mantra 63
Rishi: Savitar-formula tradition (Yajus usage; r̥ṣi not fixed for this prose-yajus).
Devata: Savitar
Chandas: Yajus (mixed cadence; not strictly metrical).
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तोद्व॑पतु सुपा॒णिः स्व॑ङ्गु॒रिः सु॑बा॒हुरु॒त शक्त्या॑ । अव्य॑थमाना पृथि॒व्यामाशा॒ दिश॒ आ पृ॑ण
Transliteration
devás tvā savitód vapatu supāṇíḥ svaṅguríḥ subāhúr utá śaktyā́ | avyáthamānā pṛthivyā́m āśā́ díśa ā́ pṛṇa
Translation
ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਵੇ—ਚੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ। ਅਖੰਡ ਰਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ।
Padapatha (Word Analysis)
देवः । त्वा । सविता । उद्-वपतु । सु-पाणिः । सु-अङ्गुरिः । सु-बाहुः । उत । शक्त्या । अव्यथमानाः । पृथिव्याम् । आशाः । दिशः । आ । पृण
Word by Word
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सविताSavitṛ (the impeller)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
उद्वपतुmay (he) strew/sow/raise up
उद्वपतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√वप् (वप्)
सुपाणिःhaving good hands
सुपाणिः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुपाणि (प्रातिपदिक; सु+पाणि)
स्वङ्गुरिःhaving fair/fine fingers
स्वङ्गुरिः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्वङ्गुरि (प्रातिपदिक; सु/स्व + अङ्गुरि)
सुबाहुःhaving good arms
सुबाहुः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुबाहु (प्रातिपदिक; सु+बाहु)
उतand/also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत
शक्त्याwith power/strength
शक्त्या:
करण
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
अव्यथमानाःnot being distressed; untroubled
अव्यथमानाः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअव्यथमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; नञ् + व्यथ्, शतृ/शानच्-प्रयोगः)
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
आशाःhopes/expectations
आशाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
दिशःdirections/quarters
दिशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
आtowards; completely
आ:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootआ
पृणfill; satisfy
पृण:
क्रिया
TypeVerb
Root√पॄ/पृ (पॄण्/पृण्)
Entities Mentioned
S
Savitar (Savitr̥)D
Dik (Directions/Quarters)P
Pṛthivī (Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes